CONICO,
QU ATI A POROMBOE
HA MARAN GAT U. >
Pay Jofeph Iníaurralde amyri rembi-i
quatiacue Cunumbucu reta upe
guarama,
Ang ramo mbía reta memengatu Parana
hae Uruguaí ígua upe yquabec mbí,
Yyepía mongeta aguíyey hagua , teco
bay retiro hegui yñepíhyro haguama re¬
be , hae teco marangatu rupití haguama
relie , ymbopícopíbo Tupa gracia
reromano hapebe.
Tabucu Madrid é hape Joachin ¡barra
quatia apo uca hara rope. Roí 4
175 9 ppé.
i
'
g JESUS RAIHU HABA
m
toicobe apirey
pabengatu pia p e
yj QUIE ibipe.hae awrhibape. I
fS
amen.
LICENCIA DE LA RELIGION.
j\ Lonfo Fernandez , d,e la Compañía
, <4 X de Jesvs, Provincial de efta Provin¬
cia del Paraguay , por comiísion , que
para ello tengode N.P.General Luis Cen¬
turione , doy licencia para que fe imprima
un Libro intitulado : Ara poru a mije y
baba, &c. 6 Buen ufo deltiempo-, Obra
poíthuma del Padre Jofeph Infaurralde,
de la naifrna Compañía, el qual Libro ha
íido vifto, y examinado por perfonas doc¬
tas , c inteligentes, quienes juzgan le
puede dár á luz pública. En teftimonio
de lo qual di efta, firmada de mi nombre
y íellada con el Sello de mi Oficio , en
efte Colegio de Buenos-Ayres ä 3 o. de
Agofto de 17 3 7.
Alonfo Fernandez,.
CEN-
CENSURA DEL P. JUAN
Francifco de Efeandón, de la Com-
j pama de Jesvs.
P OR orden , que aprecio, del Uuftrif*
limo íeñor Dod. Don Cayetano
Marceliano Agramont, Qbiípo de Bue-
nos-Ayres, del Con fejo deS. M. &c. vi
con cfpeciai atención, y complacencia un
Libro intitulado : Ara poru aguyey ha~
ba, ö Buen ufo del tiempo, en Lengua
Guaraní, Obra pofihuma dei P. Jofeph
Jníaurralde, de la Compañía de Jesvs.
Y ciñendome a la precifa obligación,
y mero oficio de ceníor, digo, que nada
fe halla en dicho Libro , que no fea muy
conforme ä la pureza de nueítra Santa Fe
Catholica, ni que defdiga de la integridad
de las buenas coftumbres , que deben ä
gloria de Dios reíplandecer en los que la
profesamos 5 antes todo él , afsi en la
fiMaaaa, como ea( d modo, fe puede
efperar, que fea muy útil para concordáis
con la mifma Fe las coftumbres, y buen
proceder de los que lo leyeren. Porque
en quanto á la íubftaucia, toda ella es un
conjunto de confideraciones , é inftruc-
ciones acerca de las verdades eternas , y
maximas indubitables Catholicas; y en
quanto al modo de tratarlas , explicarlas,
y períüadirlas, él es el mas perceptible^
proprio, y acomodado al apto de los In-«
dios, á quienes fe ofrece, y cuya Lengua,
ä juicio de quantos le conocieron , fupo
íiueftro Autor con toda perfección, y en
ella fe explica con eminencia , agena de
toda afedacion, y llena de quanta claris
dad cabe en las importantísimas materias
de que trata.
Por todo lo qual foy de di&amen
( falvo meliori) que fe puede dar la licen¬
cia , que fe pide , para imprimir eíla Obra
ä fervido de Dios, y provecho efpiritual
délos que la leyeren. En efte Colegio
t»*í a5 de
jmskMob
de Buenos-Ayres á 20. de Agofto de
.175 7-
Juan Francifco de
Ejcandon.
CENSURA DEL P. SIGIS-
■ mundo Baur, de la Compañía de
Jes\>s.
P OR mandado del Iluftriísimo feñor
■ Do el. Don Cayetano Marceljano
Agramonc, dignifsimo Obifpo de Bue¬
nos Ay res, del Confe jo de S. M. &c. he
vifto , y leído con la debida atención un
Libro en Lengua Guaraní , intitulado:
Arapom aguvyey haba, &c. que nos
dexo eferito el inrmortal zelo del P. Jo-
feph Infaurralde , de Ja Compañía de Je-
*vs, Mifsionero, que fue , y Superior de
las
33’
.
las Mifsiönes del Parana , y Uruguay : en
el qu al Libro nada fe encuentra , que def-
diga de la puridad de nueftra Santa Fe
Catholica, 7buenas coftumbres , antes
bien confpira todo él ä promover en
aquella fervoróla Chriftiandad, a quien íe
• dedica, el odio al pecado , y amor ä la
yirtud.
Y afsi foy de fentir (falvo meliori)
que fe puede , y conviene dar licencia pa¬
ra que íe de a la eftampa > y efpero con
aníia ver executado el Apoftolico penía-^
miento de adelantar con efta impreísion
el fervor de aquella dicha floridiísima
Chriftiandad. En efte Colegio de Buenos-
Ayres a 29. de Agofto de 17 5 7*
LICENCIA DEL ORDÍNAltÖ.
Tento á que de los parecucs uados
por los RR. PP. Juan Efeindon, y
Sigifmundo Baur, de la Compañía de Je-
fus, que, demás de fu notoria literatura,fa-
ben con perfección la Lengná Guaraní,
Confia no ha ver cofa contraria á nueftrá
Santa Fe, y buenas cohombres en el Libró
intitulado: Araporn agmyey haba, Ov.
Obra pofthuma del P. joíeph Infaurralde,
de la mi fina Compañía de Jesvs 5 -damos
licencia para que le pueda imprimir,por lo
que toca á la Jurifdiccion Ordinaria Ecle-
íiaftica. Buenos-Ayres, y Agofto 31. de
1757- • *• »
* ; ;
. . •’
‘V S -J r .■
* **
.- ‘•t -
•. 4.
i. \
Cayetano, Obifpo de Buenos-Ayves, a
Por mandado de fu Señoría Iíuftriísima
el Obifpo mi Señor,
D,Pe¿rc de Zamidio, Secret.
CEAL
CENSURA^ DEL P. JVAN
de Efcandón, de la Compama de
!• Jesvs, •
• r ’ ’ ’ !
M. P. S.
•V»
P
-
• , ■ - í - .
OR obedecer , como debo, al Su¬ premo mandato , con que V. A. fe dignó de honrarme, he vifto el Libro in¬ titulado : Ara pora aguiyey haba , ó Buen ufo del tiempo , Obra pofthuma •"del P¿ Jofeph Infaurralde , de la Com¬ pañía de Jesvs. En el qual, afsi como no hay cofa, que no fea muy conforme a la devoción , piedad Chriftiana, defenga- ños; y verdades eternas de nueftra Santa Fe, afsi tampoco hay cofa que , ni aun ... demuylexos, fe oponga a las Regalías de fu Mageftad. Por lo que es mi fentir (íálvo meliori) puede feguramente V. A. conceder la licencia de que fe imprima, ■ a 5 para
para gloria de Dios, y bien efpiritual de
los que lo leyeren.
Afsi lo liento en eñe Colegio Im¬
perial de la Compañía de Jesvs, oy a5.
de Noviembre de 17 5 8.
Juan de Efeandón.
LICENCIA DEL CONSEJO.
ON Jofeph Antonio de Yarza, Se-
1 J cretario del Rey nueftro Señor, ííi
Efcribano de Camara mas antiguo , y de
Gobierno del Confejo : Certifico , que
por los Señores de él fe ha concedido li¬
cencia al Padre Luis de Luque,de la Com¬
pañía de Jeíus , para que por una vez pue¬
da imprimir, y vender un Libro, que Je
han remitido de Buenos-Ayres , eferito
en Lengua Guaraní, con el titulo de
Obra
Obra pofthuma del Padre Jofeph In~
faurralde, de dicha Compañía, con que
la impreísion íe haga en papel fino, y por
■el original ^que va rubricado > y firmado
,al fin de mi firma > y que antes que íe ven¬
da fe trayga al Confejo dicho Libro im-
preffo, junto con lú original , y Certifica¬
ción del Corredor de eftár conformes,
para que fe tañe el precio a que fe ha de
vender, guardando en la imprefsion lo
diípuefto., y prevenido por las Leyes, y
Pragmaticas de eftos Revnos. Y para que
confie lo firmé en Madrid a quatro de
Noviembre de mil fetecientos cinquenta
y ocho.
’ >
Don Jofeph Antonio
' de Tarzjx.
FEE
FEE DE ERRATAS.
P AG. 17. lin. 6. Hac caray , lee í
caray. Pag. 20. lin. 17. oñemom-
buebo , lee oñemombeubo. Pag. 73.
lin. 6. yñañangareco, lee ynangareco.
Pag. 9 5* lin. 6. nderemimonangue > lee
nderemimonangue. Y lin. 19. nandeen-
ga , lee nande angá. Pag. 145. lin.
ji 5. nde, nde , pia, lee che ndepía. Pag.
19ó. lin. 14. mbohapíbe , lee yrundí-
be. Pag. 220. lin. 6. erembohorí, lee
eremboorí. Pag. 240. lin. 14. ndimom-
ben,lcc ndimombeui. Pag. 345. lin. 8.
hec , lee hae. Pag. 414. lin. 11. yba-
ga, lee ibaga.
Efte Libro, que fe intitula : Ara po~
ru agmyey haba , 0 Buen ufo del
tiempo , para que efté conforme con
fu original, fe tendrán prefentes las er¬
ratas de efta Fe. Y afsi lo certifico en
efta Villa, y Corte de Madrid ä vein-
te y fíete dias del mes de Marzo de
mil fececientos y fefenta.
Dott. D. Manuel González. Ollero,
■ t
Corredor General por S. M. J
D T A S S A.
ON Joíeph Antonio de Yarza, Se¬
cretario del Rey nueftro Señor, ííi
Efcribano de Camara mas antiguo , y de
Gobierno del Confejo : Certifico, que ha-
viendoíe vifto por los Señores de él el Li¬
bro eferito en letra Guaraní, intitulado:
Ara pora aguíyey baba, 6 Buen ufo del
tiempoObra pofthuma del Padre Jofeph
Iníaurralde, de la Compañía de Jeíus, que
con Licencia de dichos Señores , concedi¬
da ai Padre Luis de Luque , de la mifma
Religión, ha fido impreílo, tafiaron ä
ocho
broparece tiene veinte y nueve, fin prin-
| cipios, ni tablas, que á efte reípecto im-
j vporra dofcientos treinta y dos nxaravedis,
y ä el dicho precio, y no mas mandaron
; fe venda, y que efta Certificación fe pon¬
ga al principio de cada Libro, para que
y íe fepa el a que fe ha de vender. ¥ para
que confie lo firmé en Madrid ä veinte y
nueve de Marzo de mil fetecientos y fe-
(enea.
D. Jofeph Antonio de Tarzjt.
)
t
Y AO CA
CO QUATIA PIPEGUA MOMBEll
ha curitey yyohu haguamari henda .
papa haba reco rupi.
A CE rembiapo rama ara ñabongua^
ra. Pag. i. 1
Ara ramo teco rama, p.4.
Pytü ñamo teco rama , p.<5.
MiíTa rendu reco, p.9.
Rofario raa reco, p. 1 j.
Tupa tope teyque ramo, p. 17 .
ñemombeu haba reco, p. x 8.
ñemombeu renonde angaipa abaetereco
haba, p. 2 8.
ñemombeu tire ramo guarama aguiye»
bete é haba, p. 31.
Tupara recomombeu haba, p.3 3.
ñemboe Tupara renonde gua, p. 3 7.
Tapara rire ramo guara ñemboe,p.40.
Ace mano aguiyey hagua rehe ñembo-
<jacoi haba, p. 44—
Tupaíerobiá haba , p. 5 o.
Hece yerobia ha, p. 5 2.
Haíhu haba ,p. 5 4.
Mbae apo pucu rupi ñemboe ha reta,
p.56.
Arete ramo guarama , ibid.
Mbae apo ípÍ ramo, p. 5 9.
Mbae apo moco! ramo, p. 60.
Mbae apo mbohapi ramo , p. ó 1.
Tevque ramo , p. 6 2.
Yecoacu ramo , p. 6 3.
Arete renbnde ramo, p.64.
ñemboe ha ambuae ara ñabongua, ibid.
Ara poru aguiyey rehe quatia poromboe
ha marangatu , p. 74*
Poromboe ha tenonde quatia marangatu
mongueta hae hendu aguiyey hagua
rehe, ibid*
1 h■
\ • 1
Arete tapia yeyberamo. §. I. Tupa ñati- ’■’ i!:l *
demoñä hague, hae ñande anga recQ
ubicha rehe yecaereco haba , p.8 3.^
“II .1 ‘I
Caaru ramö. II. ñande änga reco Tupa !i
í (I
raanga ramo heco rehe , hae Jeíu i ¡i if „.
I ul1I “1
-
Ghrifto rugui repire ramo heco rehe i V.
yecaereco haba , p. 9 3.
Lunes yeyberamo. §.111* Monepetei ra¬
mo hae ibápe guara ramo ñande ängä-
reco rehe yecaereco haba, p. 1 o 8.
Caaru ramo. §. IV. Tupa gracia rehe ye*
<jaereco haba, p. 121.
Martes yeyberamo. §. V. Angaipa
- reco rehe, hae hembiapo marandete
rehe yecaereco haba, p. 129.
Caaru rama §. VI. Angaipa mlnx rehe
yecaereco ha , hae yyabaetereco ha-
guama,^ 146. ; • -
Miércoles yeyberamo. §. VIL Teo rehe
yecaereco ha,p.is6.
Caa-
Caaru ramo. §. VIII, Teongtle ñemoñee
rehe , hae ara poru catu hagua rehe ye-
caerecohaba , p.i 70.
Jueves yeyberamo. 4. IX. Tecocue rehe
Jefu Chrifto ñande mano rupibe hae
aracañy ramo yerurc hagua rehe ye*
caereco haba , p. 1 81.
Caaru ramo. $. X. Angaipa mboací aíaya
hagua rehe ye^aereco haba , p. 196.
Viernes yeyberamo. §. XI. Añaretamen-
gua teco ací rehe ye^aereco haba,
■
p.209.
Caarn ramo. §.XII. Purgatoriopegua teco
ací rehe yecaereco haba , p. 223. -
Sabado yeyberamo. §.XI1I. Teco orí api-
rey íbapegua rehe yecaereco ha ,, p.
2 34* /
Caaru ramo. §. XIV. Ace änga amota-
reymbara gui ñeguahe hagua rehe, ye-
^aereco haba, p. 2 4 2.
Se
Semana ymomocomdaba.
Arete ramo guarama. §. XV. Tupa rero*-
bia haba rehe yecaereco haba, p. 2 4*
Teyque ramonguaräma. §. XIX. Angaipa
reroyebí hatí reco mombeu ha,p.2 96.
Yecoacu ramo guarama. §. XX. Angaipa
reroyebí rembiapo rehe yecaereco ha¬
ba , p. 306.
Arete renonde ramo guarama. XXL
Angaypa rehe yepoquaa bay rehe ye-
^aereco haba, p. 315«
Se-
Semana ymombohdfi habd.
Arete ramo. §. XXII. Tupa raíhu rehé
- yecaereco ha , p. 3 2 5.
Mbac apo ípí ramo, i XXIII. TíípS he-
gui quíhíye haba rehe yecaereco ha¬
ba, p.3 3 7-
Mbae apo moco! ramo. §. XXIV. TüpS
’ roca haba rehe yecaereco haba, p. 3 46.
Mbae apo mbohapí ramo. §.XXV. Menda
habarigua Sacramento mboyerobiaha-*
gua rehe yecaereco ha, p. 3 5 4.
Teyquc ramo. §. XXVI. Yecopia ha ro-
’ bayti haba , p. 366.
Yecoacu ramo. §. XXVII. Tupa ñande
Yara upe aguíyeé hagua poromboe
haba, p.375.
Arete renende ramo. §.XXVIII.Tupa upe
ñemboe hagua rehe yecaereco liaba, p*
35
«*
Semanaymoymndí haba.
Arete ramo guarama. §.XXIX.Tupa raíhu
rehe ye^aereco haba amboe, p. 393 •
Mbae apo ípí ramo guarama. §. XXX.
Yoaíhu aguíyey hagua rehe yecaereco
’ haba, p. 402.
Mbae apo moco! ramo guarama.§.XXXÍ.
Ace rete angaipaceray hegui ñepícyro
hagua reco mombeu haba, p.41 o.
Mbae apo mbohapí ramo guarama. . XXXV-
P450. Al 1
.. , .v .-..i
\ CO
CO QUATIA MONGETA HARA,
hae hendu harä upe ñee mírí.
Bía reta opacatu Parana hae Uru-
guaí jgua , cherembiaihubete; na
pecunumbu^u reta ñote ruguäí, cuñam-
bucu reta abe, cunumi, hae cu natal ye-
pe tyarongue rebebe peycotebe merae
pemboe catupirí rehe , hae teco maran-
gatu bia rupi pendeco mboíbi. Aypo rä
rehe anga ramo pee pabengatu upe yqua-
beembl ramo oico co quatia mm. Cha-
nico pe araquaa moangí reco rupi pee
opacatu yepi pecany teí haguame peyco
anga : yepi ibjpegua ytabíbae , hae peñe-
moangaipaceray , hae Aña caracatu abe
yepietey pemoangeco , Tupa ñande Ya¬
ra moñemoyro hapebe pembotabi po¬
rara pende* ecóbo. Hae pee tecoquaa mi-
ní recorupi ndiyabayri Tupa reta bia he-
gui peyepea Aña reta rape rupi peñe-
nioinoóbo.
w
Ay po rehe nico peycotebe meme
pemboe aguiycy rche , hae teco marän-
gätu raperupi pendeco mboíbi rehe Tu¬
pa retäiliebe penderobähe haguä rehe
coite ángä. Heco raco ( cheraí, hae che-
rayí reta) ace guembiapo oyabí 7 heco
quaa eybo: heco abe raco nguí guataha
mamo oho ha bia quaa eymo, coteia o
írü tibey ramo, oho ocañymbey haguä^
me ñote.
Aypobae rehe änga nico ayquabee
peeme co quatia rníri ? haé angá peiiu-
namo oicóne > haé pemboene > haé pen-
deroatáne Tupa retä bia rupi, Aña reta
bia hegui pepeábo angane. Ayebe ramo-
que tapemongeta mírí ara nabo , nacu-
ritelhápe ruguaí , mbegue catu 5 acoi
uru íü ha ñabe. Chatepico uru nomoco
capiai i, otl apípe catu i tíquicue míhí
oipíci? hae rire hobaíba ymoco mbe-
„ guébo anga. Egui rami abe anga pee co
quatia mlri tapemongeta , hícl nabo
pe
/ *
pe pítuü , hece pe ye^aerecóbo, pe. aca¬
me , haé pe píápe ymoingatúbo Sngáj
haé omombeu peémene ara ñabo , mbae
apo pucu ñabo , yyací , haé roí ñabo
penembiapo rama abe. Haé peporero-
bia ramo, haé yñee pe hendu ramo, hae-
be cata angá peicóne, Tupa gracia rehe
peyecohúbo quie íbípe, haé rire íbápe
hece pemae angapíhí hagua apíreyma
toe.. Amen.
x •’
ARA PORU AGUIYEY REHE
POROMBOE haba.
Ji
Ace rembiapo rñma ara ñabonguarkma. 1
’ ~ • : » r - r
Pag rupibe , oyeoba^a
ace , na oyabo : Imotn?
ri
beü catnpiramo tqyco, il
SantifsimaTrinidad,Ta-
ba , hae Taira , hac (: •;' ■
i
Efpiritn Santo , mbohapi Perfonas, 1
hae Tupa moñepetei note. Hae oñc-
cubo, na tei : Aguíyebete, che Yara,
co pítumbípe chemonge catupírí ha-
gue rari, mbae mata hegui chepíhíro-
tno: Ndeyteé cherecobe, cherete, che
A an-
2 Ara poru aguiyey haba rehe
änga , che maendua haba, cheñee , chc-
remimbota, cherembiapo opacatu ay-
quabee ängä ndebe > ndemoñemoíro
ey hagua momboita , mbae pabe acó ce
nderaihubanga, nde año Tapa ndete
mbae pabe acoce haihupira ramo ndere-
co rehe ñote.
Oyeobaca rire timaendua , omano
hagua rehe, gueco rehe Jefa Chrifto ye-
rure hagua rehe, tecoa^í añaretä megua
rehe, hae angapihí apírey Ibápegua re¬
he rano. Hae oñe<jumo tohaä perei Ore-
ruba, hae Tupa tanderaaro Maria Tu¬
pa Tuba upe omoña hague rehe y hae
omano pochí capíá hegui opí^iro ha¬
gua rehe , Sacramentos rehebe, y gracia
reromano hagua rehe oyerurebo änga.
Tupa Taíra upe , guecocue rehe^yerure
hara ramo hecohape, tohaa petei Ore-
ruba, hae Tíipa randeraaro Maria am-
buae , na oyabo : che Yara Jefa Chrifto,
nde ne chereco rehe yerure hararna:
Poromboe baba. 3
Aypo rehe co ara eypotareme , Aña
chembotabí 5 tereyohu eme che mano
hape mbae yyabaybae chebe ndeyerure
ací haguama angá. Tupa Efpiritu Santo
upe abe toñemboe ayporami, na oyabo:
Efpiritu Santo ore anga momarangatu
hara, mboraíhu marangatu meengára,
emoynlhe anga chepia nderahihu pípe>
tiyaguiye eme angaypa raí ha bay upe nde
moyröteíbo ängä , nderaihti añongätu
tareco yepi chemano hapebe anga , che
Yara.
Angel guaaro hara upe na tey: An¬
gel marangatu, che rerequa , cheraa.ro
epe anga 5 cherecapé epe; chemboe epe
yepi> chereco teremboibi, Tupa remim-
bota rupi chereroatabo anga , aña he-
gui, hae mbae marä hegui chepihíromo
angá. Amen Jefus.
A2 ARA
4 Ara poru aguiyey haba rebe
ARA RAMO TECORAMA.
G O hegui ocemoquc toho yyipíbc-
ramo Tupa rope, Miíla rendubo,
cotera Tupa upe oñemboebo opia qui¬
lín mbipe. ñemoñee oycoramo,tohen-
du opíä guetebo gueco aguíyeyrä rehe
oñemombota hape. Tupa reraha ramo
hacíbae upe toho hupibe ymboyerobia-
bo , teco qiuríríngatu rerecobo. Cu-
rucu upe, hae Tupaci raanga upe, Santos
raanga upe abe toyeroyí yepi, ymboye-
robiabo.
Oñomongeta pipe toyabíquí eme
guapicha reco, yñangaöbo , tomombeú-
catu catu guapicha yepi. Tiyapu eme?
bítebe Tupa rera tohenoírey eme. Aña
opía raaramo, toyeobacaboy , Jefus toy-
coangáche yrunamo chepítibo ha ra¬
mo , oyabo. Toguereco abe ocotípe i
caray aña moñeguähe haguä, ängaipa
mí-
Poromboe haba. y
nnri mcfcañy hagua rano. Toyecotiaha
pochi eme guapicha rehe 5 toyco eme
ytabíbae írünamo; toico rey eme;togua¬
ta tei eme mara hagua rupi. Toguere-
co yepi mbae guembiapoia5 teco rey*
hae guatateínico angaipa reta moñe-
mona hara. Toyabaetereco torí bay, api—
ray pochí, ñee quíá ^andahe tomo^e
eme oyuru gui; tohendu eme yepe rano.
Toñembocaray eme yporiahubae
rehe, toTupä mbae chupe, mbae reimé
recorupi. Tupa mbae nico aña hegui,
hae angaipa hegui ñepídro habete.
Mbae pabeacoce angaipa año oyabaete-
recone , mboy guibe chugui oñegua-
hene; angaipa año nico Tupa moñe-
moyroha , yyuca haré , ñande anga yu-
cahara , tecoa^i apireyme ymondo ha
rano. Ocaru ramo rahori bay eme; ti-
maendua catu ñande Yara rehe , aguí-
yebete oyabo chupe, omongaru hague-
rari. Curiter ter toyepía upi ñande Yara
A 3 upe
6 Ara poru aguiycy haba rché
upe oñequabeemo : A Tupa0 chéyara.
ÍSÍde chemoñangara 3 nde chetecobe mee
hara chebe 3 nde cherecobe yeco hara,
nde chemongaru hara. Nde año nanga
oroaíhu mbae pabe acoce , nde moyro
año aypoíhu 3 chepoeya eme epe ängä
angaipa pipe 3 chepítlbo epe catu, cHean-
gaipa ha ñangue moranguebo anga. Egui-
rami oyepiamondo ñande Yara rehenc,
ara guetebo tupi, hece omaeudua rere*
cobo.
pítu ramo tecorama.
R Ofario Tupag upe haa rire , topi-
tuü raybi guope 3 toguata tei eme
caaru pítüramo. Guope opituú rire,oque
renonde oñecubo tomomohe acoy ara
guecocue opíape guare rehe , oñeengue
rehe , hae guembiapocue rehe oye<;arcco
catubo. Yyípiramo : Aguiyebete tei
ñan de yara upe angaipa hegui, hae teo.
hac mara tetTro hegui opícíro hague rc-
he, na oyabo : Chepía guetebo aguiye-
bete yebí yebí hae angä ndebe co ara
cheporiahu bereco llaguen rehe, co pí- j
tume chemara ey rerobähe uca haguera-
ri. Emee änga chebe ndegracia che re-
cocue pabengätu rehe cheyecareco ha-
gua , cherembiabicue ndebe yyohupä
haguä rehe rano.
Aypo rire toyecareco mbegue gue-
cocue rehe , opíapegua rehe , oneengue
rehe , guembiapocue rehe > hae angaipa
amo yohu eyramo, aguiyebete tey yebi
ñande Yara upe , opí^íro hague rehe.
Oyohuramo angaipa guamil amo^ aete,
tucumbó poi rehe tohaanga, ymoaquita
yebí yebíbo , angaipa guacju reta reco
rupi, curie oñernombeü ramo chugui,
guecaray hegui. Guecocue rehe oye<jare-
co rire , hae oangaipacue yohu rire , to-
ñemboaci, ñande Yara upe opía guibe,
na oyabo : Cheyara Jefu Chrifto : Tu-
A4 pa
8 Ara poru aguiyey haba rché
pa ndete ramo ndereco haba rche, mbae
pabe acoce nde añongatu haíhupíra ra¬
mo ndereco haba rehe note rano , am-
boací, hae ayabaetereco chepiápe , che-
ñee mbipe , cherembiapo pipe abe che
ndemoyro temgatu haguera. Ang corte,
nde gracia chepitibo ramo, nacheángaipa
beychene, chemarangatu catune , nde-
poroquayta mboaye catupabo, nderarhu
año rerecobo, opa mbaé poromoangaipa
cerai hegui ayepeá yepjguaramane , nde¬
moyro yebí potareymo, Pai abare upe
abe ^opa cherembiabicue amombeune,
petei yepe ycoacu eymo, hece chequay-
taba mboaye catuboangá. Ndeñyro ah-
gá chebe nderuguí marangatu rehe.
Amen.
Tupací upe toñemboe , oque pota¬
bo, na oyabo : Tupaci marangatu , ndc
anga nia ndereco maraney nderemoca-
ñyi ndemembi Jefus nderiepe yñemoña
eymobe > hae tohaä chupe petei Oreru-
ba,
*
Poromboe haba, g
ba, hae Tupa tanderaäro Maria 5 haé
rire: Tupací marängätu , nde año ängä
nico , ndereco maräney nderemocañlí
ndemembi nderíepe yñemoña ramo; hae
tohaä petei Oreruba , hae Tupa tande¬
raaro Maria: Tupäcí marängatu , nde
año niä ndereco maraney erereco yepi,
nde membí nde hegui y d rire yepe , tey
ypahape, Oreruba, hae Tupa tanderaaro
Maria raa yebíbo. Cobaé ñemboé ace
oyporu angaipa quiá hegui oñepídro
haguäma.
MISSA RENDU RECO.
M
V ‘ ‘ ¡ ‘ ■ 1 <
iña nico mbohapí mbae oyehe
oguenoí : Yyípíramo : Jefíi
-
.
- < - .'
Chrifto rí haba Hoftia pipe guete , hae
oang, hae Tupa ramo gueco rehebe.
Mbae hupiguarete nico Jeíü Chrifto nan¬
de Yara Milla mbítepe Hoftia pipe hi ha¬
ba 5 naguaangába píperuguai, hae te¬
ca-
io Araporu agUiyey haba rehe
catuay catu 01 gueco ete pipe , Tupa
ramo gueco, hae ñanderamo gueco re-
noínangá. Ymomocoínda ramo oyco
Mifla Tapara habamo 5 Mifla pipe nico
Pay abare yepi oTupara , hae Pay eyn-
gue omoTupara rano. MiíTa pipe Jeííi
Chrifto ornee ñandebe guere , o ängä.
Tupa ramo gueco rehebe ñande anga
rembiü ramo hecocatu rama: Aypo re¬
he Mifla upe Tupära haba yae. Mifla pi¬
pe abe Tupa Tuba upe oñequabee Jefu
Chrifto ñande angaipa repi ramo. Aypo
rehe , mbae quabee haba Tupa upe yaé
chupe rano. Mifla nabo nico guete , gu-
gui, o ang Curucu rehe Tupa Tuba upe
guemiquabeengue ñande angaipa repí-
ramo oyquabee yebi yepi Mifla pipe
oínanga.
Opa ara Ycaraybaecue o Mifla ren-
dune oyeupe haebe recorupi. Mifla
porombucu , toñemomaendua Jeíii
Chrifto recoacicuer’i rehe. Mifla nico
he-
Torombot haba . 11
hemimborarä raangaba. Bitebe^ Pay
Hoftia , hae Cáliz rupi ramo, timaSndua
Snga Curucu rehe oupa, ñande rehe gue-
cobe, hae gugui mee bague rehe aña
hegui ñandepíhíro hagua rehe. A Tupa
cheyara , tey chupe , Cherembiabicue
opacatu aña rembiqnatiacue terembogue
anga nderuguí marangatu pipe >
reco eme mbae amo che manohape,
ndebe chemombeu ay haguama.
Pay Abare Trípara ramo , haé abe
toTupara opiápe , na oyabo : Cheyara
aypicí potabe yepe biña nderete maran¬
gatu chepíápe che anga reco catu ra nde-
rehe guiyeceabo, nderaíhu año rerecobo>
hae aete na che marangatuy, cheyara:
Ayebe tereycjue anga che anga pipe aube,
yñangaipa hegui ypihiromo , nderaíhu
rehe ymboyecohupa. Tereypi^í anga
nderembia ramo, ndembae ramo yepi-
guarama anga.
Miña rehe raco Tupa gracia yayohu,
ñaiv
^12 ^ Ara poru aguiyey haba rehe
«ande angaypa repi rängue Furgatoriope
oyearo ñandebe; Tupa ñande Yara MiíFa
pipe ñande yerure haba omee curiteibe
nandcbe. JVÍJÍla rendu rehe oyepocjuaa-
bae gueco tabi curiteí omoatírö 5 aña
upe ymbaraete , guete angaipaceray upe
ndiyaguiyei, hae guete reco niara haban-
gue hegui oñepihíro. Purgatoriopegua
oyehe MiíTa rendu ramo yñangapihí, hae
tecoa^í hegui oce íbape ohobo angä.
ROSRIO RAA RECO.
S Eis raco Tup%i Rofario pau, cotera
yyaö yaö haba. Haa catupíricehara
diez yab caba ñabo timaendua mbae
aguiyei rehe. Yyaoca yyipíbae pipe ti¬
maendua Jefu Chriílo recocue amo rehe,
coterä oci hegui capii aramo y á haguc
rehe > coterä íbaítípe opíä angeco rací
hegui hugui <prí hague rehe ibípebe ; co¬
tera cinco mil azotes ynupä hague rehe>
co-
Poromboehaba. 13
cotcra Serenta y dos ñuatímbucu pípc
yñacä apítera^a hague rehe $ coterä Cu-
rucu rehe yyatíca hagae rehe rano : hae
hecocue rehe omaenduá ramo , toñem-
boací Sngä , na oyabo Tupací upe : Tu-
päcí marängätu, emee ängá chebe nde-
membí recoa^ícue che ymboa^í catu ha-
juä,hae ymoíro ev haguarano. Aypojra
rehe co ayquabee ndebe co diez Tupä
■anderaaro Maria.
Diez arnbuae raamo , timaendua
ngaipa reco abaete catu rehe j angaipa
uco mbae nembací quíá ründay , ñande
nga mboabaetecatu hara, Tupa gracia
aocañy hara , Tupa hegui ypeahara, he-
obe mocañyhara rano. Aypo rehe toya-
aetereco opía guibe , na oyabo Tupací
pe^Eyerureangá nde membí upe, ti-
yro^angä chebe,che angaipa hegui che-
2 dromo. Aypora rehe co ayquabee
tlebe cobae dies Tupa tanderaaro Ma-
a.
Diez
Ara poru agulyey haba rehe
Diez ambuae raä yebí ramo,timaen-
duá anga omano hagua rehe, guete re¬
cora rehe omano rire. Hatangay niane,
yroyeambane, yvabaete catune, opacatu
oñeguahe chtigüine , tuyu ne ramo oho-
ne heco aguíyeibebaecue yepe. Aypobae
rehe omaendua hape na tey Tupa<jí upe:
A Maria maraney , eñangareco ängä che
rehe chemanoha ára pipe , angaipa hegui
chepihíromo , Tupa gracia Sacramen¬
tos pipe heromano aguíyei hagua rehe.
Diez yaócaba ymoyrundi haba raa-
ramo , toñemomaenduá guecocue rehe
Jefu Chrifto yerure hagua rehe , Tupa^í
upe na oyabo : Tereyco angaque acoi
ara nde membí robaque cheri ñeenga-
ramo, chebe ymoñírobo anga , Aña
chempmbeüay hara upe che aguíye he¬
gui. Aypo rehe anga co ayquabee ndebe
codíez Tupa tanderaaro Maria.
- Yyaöcaba ymocinco ha rupi oñenv
boe ramo? Togueyi níinga Aña recame,
te-
’Poromboc haba. 1y
tecoací acoipegua rechaca, toyecareco
acoy tata opa eybaeräma rehe. Acoy ta¬
co apírey opíá 91Ú cuü hara,oíbyí moa-
dorog ndoroharä rehe , aracaebey acoi
tacíreco ñem bote ey hagua rehe , ypaíí
miri aube ey hagua rehe rano, na Tupací
upe oyabo: Tupací maraney emoi an¬
gá chere^ápe yepi acoi tata apírey , che-
be ypoíhu ucabo angá 5 taha eme ete
anga angapíhí quíá mirí poriahu rehe
tata apírey che rete guetebo cay hagua-
me. Aypubae poíhupape co aiquabee
ndebe co diez Tupa tanderaärö Maria
chugui chepícíro hagua rehe.
Yyaóca pahaba raaramo, timaenduá
angapíhí pabey íbapegua rehe , Tupa
ñande Yara roba pora apírey omae ha¬
gua rehe , Tupací roba pora nungarey
rehe abe, ñemboa^í, cotera tecoací raí-
cue miri yepe rereco ey haguauehe , na
oyabo Tupací upe: Maria maraney, te¬
co angapíhí yarete 5 chepítíbo epe angá,
ta-
16 Ara poru aguiyey haba rehc
tachembohopa eme Iblpegua ängapihí
quíámoangí, ibíta rami oñeguihebae:
Tachembohopa eme abe toba pora
raangá poriahu, íbápe poyye nde membí
Jefus roba rehe , hae nde roba rehe che-
mae angapíhi apírey habangue morän-
guebo. A y pora rehe anga co ayquabee
ndebeconde Rofario marangatu. Cu-
riaütamo íbapegua ndebe haä ñabeí, che
abe ahaa ndebe rae. Ypaha etepe Che-
yara Jeíü Ghrifto tohaa 5 hae ymombeu
catupíramo toico Sandísimo Sacramen¬
to 5 haérire Tupa tanderaaro Mburubi-
cha> hae toyeobaca.
Tupa tanderaaro Tupa Tuba rayí.
Tupa tanderaaro Tupa raid.
Tupa tanderaaro Tupa Efpiritu Santo
Efpoíä.
Tupa tanderaaro Sandísima Trinidad
rogete. Amen.
’ ’ ’ TU-
Poromboe baba. . 17
TUPAROPE TEIQUE RAMO.
T
V
, " :
Ayque angä Cheyara,nderope gui-
yeroyíbo ndebe, nderera maran-r
' . ' • I
gatu mombeu catübono.
Hac caray pici ramo na tey : Co í
tobacapí rehe cheangaipa pague tocañy
angä, Cheyara.
Sacramento pohubo oycjueramo.
Äyeroyi ängä ndebe Cheyara Jeíü Chrif-
to, eupe Sacramento pipe chctirey än-
gapihl habamo ndeplta hagueri rehp.
Santo Chnjio upe : Ayeroyí ndebe,
Cheyara , hae oromombeucatu , ndc
Curueu rehe orepicíro haguerí rehe.
Hoflía Pay hupi ramo , na ere
jfefu Chrifio upe. Ayeroyi ndebe, Che¬
yara Jefa Chrifto rete marängätu , nde
niäCurucu rehe ore pabe angaipa re-
pí ramo Tupa Tuba upe yquabeembi^
ramo ereyco aracaé.
B Qí-
i8 Ara poru aguiyey haba rehe
Caliz^ rupiramo:Ayeroyí ndebe Che-
yara Jeíü Chrifto ruguí marángätu 5 ndc
nia Curucu rehe ymombucapíramo ey-
cobo , ore pabe ängaipa erembogue angä
aracaé.
Haerami Hoflia ypa haba upe
na ere: Nde pope amo! che anga, Che-
yara , nde Tupa hupignarete niä ore-
pícíro epe anga aracae.
NEMOMBEU HABA RECO.
C iñemombeu catupiri potabaeovco-
* tebe yyipíramo oangaipa hague
opocatu Páy upe ymboyequaa rehe, y pa¬
pa haba rupi, pete! yepe ycoacu eymo?
hecoe coe haba rupi, heco ubicha haba
rupi. Nomombeuychene mbaé rey rey;
ndoyecopiaychene 5 guapicha nomom-
beuaychene , guembiabicue año onabo-
yequaane , ñemomírí hápe. Haéra rehe
guecocue opacam rehe oye^areco catu
Poromboe haba. xp
rangene, Tupa poroquaitaba, hae Santa
Iglelia poroquaita rupi oñemomaendua-
bo, oñee mbípe , guembiapo pipe , hae
opíápe haca hague rehe; hae yyohu catu
haguä rehe , toñemomaenduä tenda gue-
co hague rehe, Tabape , coterä ñu rupi,
cotera caägiü rupi gueco hague rehe>
timaenduä abe gueco írungue rehe, oño-
mongeta hague rehe 5 mbaé guembia-
pocue relie , oporoabiquí hague rehe.
Hae tomoinde inde Tupa poroquaita
raca hague y papa haba rupi ? opíápeguarc
tomombeüé; ayporami abe oñeengue
tomboyequaaé, guembiapocue abe ; co-
bae cheneengue, tey j cobaé che piápe-
guare note, cobae yyayebaecue, oyabo.
Toyecopia eme ,haé catu, nache ruguaí,
oyabo. Tomombeu guecocue Tripa
rembiquaa rupi.Eguírami gueco momo-
hengatu rire, tobahe Pay upe ; toñecíi,
toyeobaca, hae opía guetebo : Cheyara
Jefu Chrifto , tei, Chenia nderaihupape
B¿ año?
’öo Ara poru aguiyey haba rehe
año , Tupa ramo nde reco haba rehe año
chemaehape , nde año haihupírä ramo,
hae ymboyerobia pira ramo ndereco ha-
pe amboací, hae ayabaetereco cherem-
biabícue opacatu 5 opa mbae yyabaetere-
copí acoces hero yebí potareymo angas
co ara guibe,Cheyara , nde chepítibo ra¬
mo namboyoapibeychene , opa mbaé
poromoangaipa habagui ayepeá abe ra-
none , ndemoñemoyro yebi potareymo.
Enei anga, Cheyara, ndeñíro chebc nde
ruguí marangatu rehe. Opa Pay abare
nderecobia che quaitagua abe amomboy
ymboaye catu hagua chepia ñemoml-
ríngätu hápe.
Ayporire catu toñypiru oñemom-
beubo oTupa poroquaita rupi guembia-
bi mboyehubo ypapa haba rupi. Imun-
dabaecue oñemombeu renonde, tombo-
yebí yyara upe omunda hague, hae ymo-
cañy rire ramo, tornee hecobia ramo
mbae amo yyarera upe y omunda hague
mbo-
snboyebi ey ramo , nonemombeu
catupiríychene, Pay ndohobacaychene,
í;í
hae ñande Yara niñyroyche chupe-
ne. > -
Haerami abc guapicha moheraquan-
day haré oycotebe oñeemboyebi rehe,
na guapicha guemimoeráquändaycue
upe ruguaíj oñeengue rendu liare upe ca-
tu : Che raco aye^apíá ahe reco , cotera
hembiapo moängue mombeubo ndebe:
Ayebe ererobiateí cheñeenguene,oyabo.
Nayapu hece ymopuä rireñote rugual
oñeemboyebíne , hupigua mombeu rire
yepe, haé añongätu hecha rire ramo, co¬
tera hendu rire ramo : hupigua yepe nia
ñemíme bíte oyco ramo,ambuae yquaa*
ey ramo, ndiyabi ace guapicha ambuae
upe ymombeu.
Guapicha amotarey hague abe
omombeu opíápe hece otecquay hague,
hereco marämbota haguene 5 hece oyepí
pota hague, yapu mopuä hague , y n
22 Ara poru aguiyey haba rehe
mocañy hague, yñamotareyhape hímba
yuca hague , y coga rehe ñembo<~aray ha¬
gue rano. Nda aguíyei, ayuca cherapicha
rímba, cotera amocañy ymbae éhaba’
Pay upe, omombeu abene, yñamotarey
mbape yyapo hague. Ycura pochí hague,
hae ñee ymotí hague abe, hae gu ramo
heco, cotera oci ramo heco , cotera gu-
bicha ramo heco abe omboyequaane.
Fleco aguíyei , cotera ymboyerobiapí
ramo heco mboací hague abe omom-
beune. Y ñangao hague yapu rupi, hac
hupi rupi yepe , hae año hecoquaa rire,
ndicatuy yñangaó. Hece ñemotarey ha¬
gue abe omombeüne > heco tabí rechaca
aeté oñemoa ramo, na angaypa ruguaí.
Guapicha reco bay abíquí haba, hete ñe-
moñahaba ,yñamo, Tuba, ychí, cotera
ymenda hague reco abíquí haba yñamo-
tareymbape.
Omendabae cue abe oñemombeune
yoaíhu ey hague rehe, yoehe ñembo^a-
ray
Poromboe haba. 23 ^
ray hague rehe , Sacramento momarä
hagne rehe , guaí mboé ey hague rehe,
Tupa ropeymbouey hague rehe , heco
tabí moatírö ey rehe, y guatatei , vñee
bay rcrohaca hague rehe, gueco bay chu-
pe hecha uca hague rehe , coterä oñee
bay rendubuca hague rehe. Ayporami
abe Yoerequa oñemombeúne oñangare-
coha rehe oangata ey hague rehe , heco-
tabí moatíro ey hague rehe. Mbae rere-
qua abe,ymocañí hague rehe, hece oñem-
bocaray hague rehe , ymee ngey hague
rehe oñemombeu ranone.
Tai abe gü mboaye ey hague rehc,
haíhu ey hague rehe, ypidbo ey hague
rehe , yñangaó hague rehe ? gubicha
mboave ev hague rehe ,ymboyerobia ey
hague, cotera mata ambuae gueco ha¬
gue rehe chupe oñeoiombeirne. Guapi-
cha, hae quirlbae mboé pochi hague re¬
he abe. Eguirami co ace oye<jarecone
Tupa poroquaita rupi, hae Santa ígleíia
B4 P°-
$4 Ara poru aguiyty haba rebé
poroquayta rupi, hacatei hague rehe
oñemomaenduabo, Pay upe ymboye-
quaa catu haguä rehe.
Angaipa amo Pay hegui ycoacu rire,
cotera ymboyequaa cata ey rire, acoibae
range omombeu chupe, angaipa ambu-
aecue ymombeu píre rehebe, acoy ycoa¬
cu ramo , ymombeu píre > hae ycoacu
guibe guembiapocue Pay ambuae upe
ymombeu rire yepe. Chatepico peteí
coacu hague rehe , ñande Yara pete! he¬
ñí imombeü yepe no.mocañíí chugui,
angaipa ambuae catu oyabo,ycoacu pipe,
Sacramento momaramo. Haé ramo acoy
ycoacu haguerabe oTupara hague abe
Pay upe omboyequaane , mbohapí, co¬
tera yrundí yebí aTüpara, hae añemom-
beü teí co angaipa coacu haguerabe, oya¬
bo.
Ayporami abe angaipa niboa^í catu
harey , hero yebípota haré, cotera mbae
omoangaipa hatí hegui oyepeácereybae.
Esuí
Poromboe haba* 25
Egui rami oicobaecue omombeu Pay
upene oängaipa inboací ey bague , 0T11-
pärabay hague 5 hae guemimombeucue,
acoy arapebe. Pete! yepenico nocañíi
chugui, ymboaci ey haguerehe, heroye-
bi pota hague rehe, cotera acoy mbae
omoängaypa hatí hegui , cotera guem-
biaíhu bay hegui oyepeä potarey hague
rehe.
Oangaipa rehe ocarecocatu rirc,
omboacine , oyabaeterecone , hero yebí
potareymo. YyípÍramo Tupa moyro
hague ramo heco ramo , heroyro hague
rehe, guembiabipipeyyucahague rehe,
opia hegui heyti hague rehe ibipegua
mbae quia angau rehe. Ma hi pipo co
Cheyara mbae pabe acoce haihu piräm-
bete, haé añongätu heco aguíyei, ypora
nungareybae amoyro teingatu mbae
bay quiá abaetecatu rehe raé ! Mahí angä
pico cherembiabi pípe ambopiahu yebí
che Yara upe hecoa^ícuerl opacatu raé!
Nde-
26 Ara poru agulyey haba rehe
Ndeñyro angá chebe. Aguíye íma arami
cherecocue 5 ndayabíbeyche aracaebey
nde gracia chepítlbo ramone.
YmomocoTnda ramo omboacíne,
heroyebí potareymo , oangá yuca harc
ramo heco ramo, ymohünday liare ra¬
mo , aña rayí ramo ymóíngo ha ramo
heco ramo. Oyabaetereco abe Tupa gra¬
cia oyehegui ypea harc ramo heco ra¬
mone , ymocañí haré ramo , hae aña re¬
íame ymondo haré ramo heco ramo,
tecoací apírey porara haguäme heytí haré
ramo heco ramono > angapíhí apírey
íbápegua rehe oyecohu habangue ma¬
mara haguera rehe abe.
Ymombohapí ha bamo, gnete po-
riahu tata apíreyme ycay hagua rehe
omae hápe abe, ñemboací apírey opía
yuca hagua rehe omae hápe rano. Mahi
ängapico angapíhí quía moangx rehe
tata apírey cherapí haguáme rae!
Ma torímíri bay rehe pipo acoy anga-
F”
Poromboe haba. 27
píhí ^andogey íbápegua aroíro guitecó-
boraé \ Mahí ämopipo qui Íbípegua ta¬
ta poriahu reroo^a quaaeymo , aroocä-
quaa tata apírey che rete guetébo hapí
vepkuaräma.
• í C r. . w — , r t
Oangaipa rcroyebi ey nagua abe
opíaguibe oyquabee ñande Yara upe,
mbae ambuaecue omoängaipa hatí
hegui oyepea haguämane. Na peter
Semana rupi , coterä yací rupi , co-
tera roí rupi heroyebí ey hagua ruguaí,
guecobe yacatu ymboyoapí ey haguä-
ma ngatu.Ypahápe Pay oquaytague oäu-
gaipa repí ramo omboaye guorípápe,
hae curíteí hápe abe rauone,guecaray he¬
gui. Coängänico ñemombeu catupín
hagua reco , haé rupi oangä rehe yca-
neondebae omoñíro oyeupe Tupa ñau-
de Yara ne : oangaipa hegui oñepíhíro-
ne; Tupa gracia rehe oyecohune qui
íbípe, haerire íbapeTupä ñande Yará
ro«
28 Ara poru aguiyey haba rehe
roba rehe omae pituengatu apíre y nía-
mone. Amen.
NEMOMBEU RENONDE ANGAIPA¡
abae tereco haba Tupa raí-
hupápe.
J ESVS Cheyara, chemoñangara , che-*
píhírohara, cheñemoña ey mbobc
cheraíhu parete. Nde año nico ngaí,
cheyara, heco nungareybae , nde año
heco ñeípíru eybaecue, nde año hecopa
eybae , nde año heco pírucu popíey,
yyapíeybae 5 ndipori nico tenda amo
ndereco haey,opa ndereco ubicha omoy-
nihemba opiru^u apírey mbípe. Nde
año,Cheyara,teco pora opacatumde año
yecha haba pora pabengatu 5 nde año
mboaca apírey , mbae ey hegui opa
mbae moñangára 1 nde año angapihi
apírey 5 nde año mbae aguíyei pabe ría-
u
P1»
Toromboe haba. 29
pí, yñcmoñangába no 5 nde año araquaa
apírey, opa mbaé oycobae,oycobae cue,
hae oycobaerä quaapára ; nde año tecobe
apírey $ nde año mítiíhe aguíyei opaca-
tu 5 nde año yerobia aguiyei haba 3 nde
año mboraíhu pora apíreymde año mbo-
rerequa rapicharey > nde año poropo-
riahubereco pabey, ore ñemoña eym-
bobe ore raíhu parete. 4
Hae mahingatu pico, cheyara, ara-
mi nde reco quaábo yepe , yepi nde rehe
añembocaray, nde moyro teingatubo,
nde raíhuey, nde mboyerobia ey rere-
cobo raé ! Mbae poriahu nderemimo-
ñangue rehe año chemaendiia, hae che-
poroaíhu areco yepi, nde pía poroaíhu
apírey moñepu ñepu ací catu teíbo an-
gä. Mara ñabe chebe ndereco hague rehe.
panga rae, Cheyara * Mahlngam pico
eheraíhu haguc apírey robai ramo , nde
moñemoyro rehe año cherecobe , che-
pía > chearaquaa moangí ayporu teí
¡ gui-
30 Ara poru aguiyey haba rehe
guitecóbo rae, cheyara ! Hae mbaerä
anga pico tecobe aypota bíce aü ndemo-
ñemoyro mblpe > Curiaü tamo che nde
moíro ey mbobe cuehebe ayequíi gui¬
ri lanobo rae , nde moyro potareymo.
Ndiyabi, cheyara , chetirací hegui nde
cotícotí chemae bíte habängue 5 íbí rehe
año mímba rami cherecocuerari; yñarua
chemano co ara guibe, Cheyara; coterä
acoi cuña Magdalena ñabe aube tayeití
íbí rupi nde pí marangatu rehe guiyeyu-
rumboyábo , chere caí pípe ymboyahupa
anga, nde moyro hague abaetereco rací
hegui. Cheyara,ayabí mírí ey anga íbaga
rembiecha ramo , nde rembiecha ramo
rano ; ndiyabi che ycoacu : ndcbe año
ayabí, nde rembiecharamo che ängaipa,
nde poíhu ey, hae nde hegui che tí ey re1-
recobo anga. Cobae ño ypa habamo
toico , Cheyara. Aguíye íma,co ara gui¬
be nde raíhubari año tayco , nde remim-
bota rehe, nde mboyerobia rehe año
ra-
Poromboe haba. 31
rano. Opa mbae nde rnoyro hague he-
gui ayepea yepiguaramane , yyabaetere-
cóbo , chugui guiyeguarübo , aracaebsy
yporängereco potareymo.Enei Cheyara,
nde ñire angá chebe nde ruguí maran-
gata rehe $ chepíábo epe angá nde gra¬
cia pipe cherecobe yacatu chemano ha-
pebe cherembiabícue reroyebi ey ha-
guamari: nde raíhuba año , hae nde re-
mimbota mboayecatu haba año apírey-
mamo rerecóbo angá. Amen Jeíüs.
NEMOMBEU RIRE AGUIYEBETE
é baba ñande Tara j efa Cbrijto
upe.
M Bae pico cheri nde rembiapocue
cnri rae, JESUS che Yara? Ma-
randete nde cotícotí apohare upe pico
nde ñlro curi rae, hobacábo , chugui-
ynangaypa yorábo, ymocanimbábono?
Nderuguí marangatu repí rehe pico
erem-
\
32 Ara pöru aguiyey haba rehe
eremboyecohu , nde guacia meebo ychu-<
pe y nde raí ramo hereco yebíbo \ Mata
ñabe pico che ängaypabiyareté ayco an¬
ga ndebe co ara guibe coíte ne , chebe
ndeñíro haguerí robay ramo ne , Cheya-
ra S Aguíyebete yebí yebí ae anga ndebe
che pía guetebo, che poaca guetebo, opa
cherete, che angá guetebo , che ara-
quaa, hae cheremimbota opacatu am-»
boyebí ndebe, nde raíhubari año co ara
guibe yporu hagua rehe. Opa Angeles
marangatu, opa Santos íbápe , hae íbí-
pegua nderaíhu candogey , nde cí ma-
raney nde raíhu haba abe amboyecea
anga ndebe aguíyebete che e habari>
ndebe yquabeemo, chebe curi nde ñíro
baguen rehe. Eneí anga JESUS che Ya¬
ra y nde ruguí marangatu rehe chebe nde
ñíro hague ñabe, che pítíbo epe anga
nde gracia yrangue eybae pipe , co ara
guibe nde moyro haguabey rehe che ma¬
no hapebe ? opa mbae poromoangaypa
Poromboc haba. 33 \
hati hegui cheñeguähe rehe rano. Curi
au tamo gnetebo ayeroba tecai ramo rae,
nde moyro bague rapiro hagua rehe rae:
Curi au tamo mboraíhu meme ramo
abe ayeroba , chebe nde ñíro hague rehe
nderaíhu apírey hagua rehe, JESUS Che-
yara. Amen.
• f*’- Yy „ „
TUFARA HA REGO MOMBEU HA.
O Trípara aguíyeibae rama , oñe-
mombeu catupírí rire , oñemo-
caenane opíápe Jefu Chrifto reique ha¬
gua rehe o^arecóbo. Tupaci maraney
guope yho ramo biñaé, Santa Ifabél oñe-
ñondíi: Mbae pico mbae! Cheyara el
tecatuy ängä pico añeíngatur che rechá-
ca yturi rae ! Ma che mbae angaubi amo
pipo che marangatu, che pohúpa ytu ha*
gua rehe rae i Güopeñote yepe Tupaci
reyque ramo biñaé 7 Santa Ifabél oñe-
mondii. Mará hey amo pipo , Tupa
C ñau*
34 Ara poru aguiyey baba rebe
ñande Yara tecatuay opíápe heyque ramo
rae í OTÍiparabae piápe anga nico oy-
que Tupa Tubaraí, Tupací Maria ma-
raney membí ,ibaga , hae íbí moñanga-*
ra, ibapegua pabe rubicha y mbae pabe
yara oyque r na ymarangátu haba rehe
ruguäí, oporoaihu racigui cata oyque
ängä y piápe r y anga momarángatu ha¬
gua rehe , ogracia rehe ymoíníhe hagua
rehe > yñangaipa hague mocan! hagua re¬
he chugui, hecapé hagua rehe, ymoecal
hagua rehe , y Tupa rerobia haba mbo-1
yepítaco hagua relie, Tupa rehe yyerobia
haba, ibape yquirey haba moñemom-
buru hagua rehe , Tupa rehe ymaendua
haba mboacubö hagua rehe r y Tupa
raihu haba mopíata hagua rehe , hae
y rumo hagua rehe chupe , hecobe yoco
hagua rehe r hae api rey mamo ypiho ha¬
gua rehe chupe rano.
Co anga meo Tupa ñande Yara ru
haba oTuparabae plape. Aypo rehe
oñe-
• ' Poromboe haba.
oñemomm guaca hápe oñemboyacoy-
ne o ängä quíaobo, ymoporämo, guem-
biabicue mboaci catu pipe , heroyebí
eymbipe , ängaipa míríhgue hegui yepe
oñepihíromo. Tupa rerobia catu pípe
abe o anga omoatírone , haihupi mbae
pabe acoce , hece año oyerobia pipe ra¬
no > chugui oñenoti miri ey renoína*
ymoíro bague rehe , íbagari yepe omae
potareymo. Nde ñíro ängä chebe angai-
pabiya rete upe, na che marängätu angá
chepiápe ndereyque haguäma, Cheyara,
oyábo chupen ,
Toyquaa abe oTuparabae rama,
ñande \ara oyeupe yñemee guetébo, na
o pe ñengue riíguai, Hae ypiápe oyquebo
oyepípe gueco reroba haba. Tembiü
ñande rembiporu yahecoreroba ñande-
ymondobo 5 co tembiü ma¬
rangatu aete ndoyerobay ñande ramo;
haé catu ñandereco reroba oyepipe , gue¬
co rereco ucábo ñandebe 5 Jefu Chriílo
C2 ra-
5$ ‘Araporu aguiyey haba rehe
ramo , hecegua ramo , haanga ramo
nande moíngóbo änga. Aypo rehe co
oñemomíri gua^u ete ñande Yara upene,
ñyro haba rehe oyerure chupene, y gra¬
cia rehe abe , o angá mboyegua aguiyey
hagua rehe, o pipe heyque aruá haguáma
angá. u _ ,
OTupara rire Aguiyebete tey nande
Yara upe ñemornm rapicharey nibípc,
tornee chupe guete guetebo , hccegua
cabe rehebe. Tornee ‘angá guetebo abe
o maendua haba, guemimbota,haeo ara-
quaa haba rehebe. Opía toyuca catux
ymoírö hague mboacíbo. Toyerure chu¬
pe y gracia relie , aracaebey oangaipabey
hagua rehe , haihu ano tereco hagua re
he yepiguarama. Mahi amo pipo^, che
rete, che pía, che reca , che maendua
haba, che araquaa haba , che poroaíhu
haba Jeíü Chrifto ramo oyeecoreroba-
baecue, hendague, ypítuü hague , che
ymongía , ängaipa rehe yporu yebibo,
i oyá-
Fororriboe babä. 51 n
oyibo Tupa upe , oñemeenababo , qui
íbípe haíhu hagua rehe , ymboyerobia
hagua rehe , haere ibápe hece oyecohu
hagua rehe, na mbuyape mororinguc
guípe herecobo ruguai, hoba rehetey
omaemó catu yepiguaräma. Amen Je^
lías.
J^EMBOE TÜ P ÁRA RENON-
degua.
A
- _
,
i, -r , •;
RotT míri ey hae aropírí mía ey
yepe rano , nde Mefa nde poro-*
mongarn angapíhí nungarey upe che
bahe, Cheyara Jeíii Chrifto mborerequa
yarete, ndayohubi anga nico mbae agui-
yei amo che reco pipe cheyerobia ha¬
gua , nde porerequa apirey rehe guiye-
robiábo ño anga nico abahe mbota nde-
be, Cheyara s heta yebí ayquaa , che nde
moírohague. Che pía, hae che rete nia
ahecha yquíá mátete cherembiabicue
3? ä Ara poruaguiyey haba rehe
tetíro rehe 5 che maendua haba abe nda-
recoy anga nde relie yepi , íbípegua
mbae bay rehe año 5 che yiuu abe nde
mboyerobia habanguepe 7 mbae bey bey
cjUia relie año ayporu tex guitecóbo yepi>
aypo rehe ene pirx miri ey ndCihegui,
cherecocue rehe yerure hará ramo nde
reco ramo. Hae aete che píhíro ha ramo
abe nde íeco ramo 7 ábahe anga ndebe
yerobia hápe angaipa reta rehe guibohííta
yepe 5 aballe anga nde pi guipe guiyeití-
bo f Cheyara, tacíbo poriahu ñabe , nde
chemboguera hagua rehe, Eneí anga,
Cheyara , Curucu rehe cheri nde mano
bague rehe che cotí cotí ndere^a poro-
poriahubereco ya rerobábo anga 5 nde
anga nico cheri nderuba upe Curucu re¬
lie nde roo, hae nde ruguíi che angaipa
repí ramo ereyquabee carambohe 5 hae
angabe eupe Sacramento pipe ereyqua¬
bee yepi eíhangá che angaipa catiy^ ha-
bamo. Nde maendua anga , Cheyara,
nde
Poromboe haba. 39
«de remimoñangue poriahubi nde remi-
pícírongue relie nde ruguí marangatu
pipe. Amboací, hae ayabaetereco rain
eyanga nico che angaipa opacatu nde
moíro tei bague, Cheyara. Co ára guibe
tenico che pía guetébo amomboy ara-
caebey hcroyebí ey haguama , nde rai-
huba año vereco hagua rano. Curian ta¬
mo che ängä ereyohey anga hembiabr-
cue quía mocañymbábo chugui , nde
gracia pipe ymoporabo anga , nde Mefa
upe chebahe aguíyei haguaml rehe. Cu-
riau tamo, Cheyara, nde rete , hae nde
ruguí marangatu co ara eherembipici
pota che angaipa cañy habamo chebe
heconianga rae. Ayetamo chemaendua
haba bay quíá pabe moñeguahe ha ra-
mo abe che r ete racubö anga ipace ray
moroyca ha tamo y mocan y ha ramo abe
heconi angá rae, Cheyara. Hiängä tamo
nde rete poru haba co Sacramento pipe
teco marangatu pabe nde remiporan-
C4 S>e’
—
‘4° rAraporu aguiyey haba rehe
gereco ñembopíahu habamo chepíápc
heconi ängä raé , opa mbae marä hegui
che ängä, hae cherete ñepíhíro habamo
abe coíte heco ängä raé, Cheyara. Amen
Jeíiis.
TÜPÄRA RIRE GUARAMA’
ñemboe.
A Guíyebete angä hae yebi yebí nde-
be, Cheyara, nde rete marängatn
pipe chepoy haguerari, angaipabiya rete
chereco ramo yepe, na che rehe mbae
aguíyei recha hague rehe ruguai,nde ma-
rangatu, hae nde porerequa apírey rací
hegui note catu. Enei, Cheyara, co che
rehe nde porerequa hagueríque toyeroba
eme angá chebe chemboaraquaa uca ha-
ramo j toyco catu yepi che rehe ñeenga
ramo ndebe, ñyro habari oyerurébo ye¬
pi 5 toyco che yepoquaa bay tetiro che
Snga hegui hequabo ha ramo,ymocañybo
aa^
Toromboc baba.' 4^
anga; toyco che roo ñemombótáCeray
pabe apípí ha ramo , ymoquíriribo ali¬
ga 5 toyco ñemomiríhaba ,voaíhu haba,
nde raíhu haba abe neitumo habamo
chebe. Toyco abe anga che rete che ali¬
ga rehe ypuaceray hati moquiriri ha ra¬
mo , ymboaguíyepábo anga ? toyco abe
Sngá che amotareymba pabe hechapí,
hae hechapí ey hegui chepíhírS ha ramo
O’
no.
Toyco abe anga nde rehe ano che-
yecea habamo , yepi nde raíhu habamo,
nde ri chemaendua apírey habamo, nde-
ñeemboaye catu pabamo che recobe
yacatu , hae rire che recobe pahápe nde
raíhu año reromano aguíyei habamo.
Amen Jefus.
Añemondíí mírí ey anga co , Che-
yara , che rehe nde poraíhubari > ndahe-
cha habí nico, ndahendu habi yepe, nia-
bae amo gúaí guoo pipe yyopoy aracaé.
Nde aeté co ara na nde raí nde mboyero-
bia
42 -Ara pora aguiyey haba rehe
bia haré amo ruguäi nde roo tecatuay
pipe ereyopoi, che ängaipabiya rete, nde
moyro haré yepi nde hegui ucupe oan-
gaypaceray rerahabo oyepeabaecue, nde
gracia mocañy harerau cata nico nde
rete pipe ngaí eremongaru , eyeguaru
eymo chugui, Cheyara , acoy nde gracia
reroyaba liare , tayacu rocaype heyti ha-
re , tuyu hembay ängapíhí quíá rehe
oyebícabaecue 3 acoibae co , Cheyara,
ereyopoi co ara, na nde rete pehe mbipe
rugiiax , guetébo catu eremee chupe
ymongarübo angá. Aypo rehe nico 11a
cheñeeray , na che rembiaporay , na che
araquaabey yepe. Main amo pipo, Che¬
yara , chebe nde ñemee yeahoce rire ye-
pe , cheracatey tei aü ndebe che rete
poriahu rehe, chemaendua , hae chepo-
roaíhu moangi rehe rae 1 Añeingatuí,
Cheyara , co nde poroaíhu nungarey
che rey tí , che mboagaíye 3 nde mbae ra¬
mo , nde rembia ramo chemoingóbo.
Poromboe haba, r¿f $
Ene! ängá, Cheyara , teremoaruá angá
che rete hecegua opacatu rehebe nde
mbae tee ramo herecóbo. Eypící angá
che angá poriahu , yyaraquaa rehebe,
ymaenduá , hae yporoaíhu moangi re¬
hebe nde mbaéi ramo, ndeiríi ñamo he-
noínaanga yepi , nde hegui aracaébey
yyepeabey haguarehe. Mahíamo pipo
che pipe nde reyque rire, cheri nde yecea
rire yepe, Cheyara, ayepea bíte nde he¬
gui , che rete, hae che píá aña relie he-
royeceábo , ángaípa rehe yporu yebibo
raé^Curiaü tamo che anga range che
tete hegui oyequíi ohemo chugui rae,
ayporamí che yporu yebí hegui , Che¬
yara. Mara ñabe amo che rete , che pía
abe nde mbae tee , nde rendagueií , nde
yecea hague rano che ymongía yebí rae!
Nderi año yñaruá yepi y yecea, nde raí-
hubari ño yporu, nde ñee mboayebo ño
rano hereco qui íbípe , hae rire íbápe,
&c. Amen Jefus.
A?E
‘44 Araporu agulyty haba rehe
A c E MANO AGUIYEY HAGUA
rehe ñembocacoi hába.
P
t • r ’
EteT año angá co nde anga , .CÍO
chc-
ribí ; haé ocañyramo yepigua ra¬
ma ocañyne > ndipori hecobiarä ambuae.
Pete! yebí abe eremanone, eremanobay
ramo angaipa guaca pipe, yepigua rama
abe erecañytei aña yrunamo tata apírey
porarábone. Aypo rehe, cheríbí, eñem-
bocacoy, nde recobe catu ramobe. Ema¬
no nde recobe pipebe. Mbae petei yebí
año yyapopira rehe raco ace oñembo-
cacoy, oñeaanga porarábo , tayabí eme
cherembiapo, oyábo. Ma bítebe ace ma¬
no hagua rehe. Mburubicha amo nde
quay ramo,cheríbí,mbaeybo hagua rehe
petei año ü í mombo pipe: ereñybo ra¬
mo Mburubicha ramo ereycone: ereyabí
ramo , tata gua^úpe oroytí nde rapíbo-
ne, aypo e ramo ndebe, mara ñabe amo
ere-
^uetébo amo üí mombo rehe ereñea-
angá, nde píi guibe amo TupS erehenoi,
ychí maräney , Santos opacatu rehebe
nde pítíbo hagua rehe. Ndepíatíti mirí
cy amo eicobo anga, tata gua^u , mba-
eybo ey ramo, nde cay haguä hegui ndc
yepoíhupápe.
/Egturami abe, cheríbí , tereñem-
bocacoy nde mano aguíyei hagua rehc*
Eñeaangä porara. Arete guacu^ ñabo au-
be tereyepla mongeta nde mano hagua
rehe, oíme pipo mbae che rembiabí ¡
amo heromäno haebe ey bae i Oime pi¬
po mbae yyabaibae co ara chemano ra¬
mo Tupa yerure aci hagua chebej^eyá-
bo*Oime ramo nde angapíhí ha ey amo,
hprn vehí notare vmo.
r
<
4^ Ara poru aguiyey haba rehe
‘Iandemaendua abe angá y cheríbíy
Jefu Chrifto mano hague rehe, reo y pía
moángecoací hague hemimboraracue
rehe. Jefus Cheyara, Teo nde píá moán-
geco acx haguerx rehe tandemaendua
anga chemáno hagua rehe tachepitlbo
epe angá , nde raíhu , hae nde gracia che
heromano hagua rehe ? nde mano hague-
rí, Cheyara, toyco angá chebe che re-
cobe apírey ramo> nde píá angeco ací
catu haguerí toico angá che angapíhí ha-
hamo , che amotareymba hegui che
ñepíhírö habamo rano, eyabo yepi chu¬
pe a^aye nabo, ñecungá pu ramo , hae
nde que renonde rano.
Tupácí maraney rehe abe tandea
maendua angá yepi > eñemee chupe hem-
biguay ramo r yñangareco ha ramo.
Arañabo, y Roíario ehaá chupe nde pía
guibe , nde mano aguíyei hagua rehe
eyerurebo chupe: Eñemboe angá ore re¬
he Tupácí maraney anga, hae ore mano
mbo-
Poromboe baba. 47
mbota ramo abe , nde eramo, Tupa
tanderaáro nabo. Tupácí.raihu haba,
cheríbí, ángapihí rapicharey omee orna-
no mbotabae upe. Nomano bayche Tu-
pací raíhu parane : nocañííche marabe
ramo yepene. Ayebe ramo , cheribi,
ehaihu angá Tupáci maraney nde pxá
guetebo , y Aretegua^u nabo eñemom-
beu, hae eTupára ymboyerobia hápe.
Sabado nabo eyque MiíTa , hae Salve há¬
pe , Roíário raábo chupe, hae yporia-
hubae upe Tupámbae eyapo , haíhu-
pápe.
S. Jofeph, S. Miguel , Santo Angel
nde raároha rehe abe tandemaendua an-
gá yepi, nde mano haguá ara pipe nde
rehe yñangarecobe haguá rehe eyerure-
bo chupe j y Arete guacu pipe eñemom-
beu, hae eTíipára ymboyerobia hápe.
S. Ignacio , S. Xavier, S. Pedro rehe abe
tandemaendua rano , nde pítybo haguá
relie eñemomboriahubo chupe. Santa
Bar-
48 Ara poru aguiyey baba rehe
Barbara upe abe eñemboe yepi , Sacra¬
mentos reromano aguíyey hagua rehe.
Anguera marängatu rehe eñemboe , hae
eMiíTa rendu , eTüpämbae , hae opa
nde reco poriahu eyquabeeTupa upe he-
ce, tecoaci hegui henoce hagua rehe,
íbápe herahábo anga. Omanombota-
bae rehe abe yepi ndemaendua, Tupa
upe hece eñemboébo. Aye yporiahubae
poriahubereco harae, añeíhgätiu ypo-
riahubereco pi ramo oyco hae abe ra
none , hey nico Jeíü Chrifto , cheribí.
Ndohechagiche ñande Yara nde mano-
bayne, angue , hae omanombotabae
nde ñemboe pipe , hae nde rembiapo
pipe nde ypitybö rano.
Nde mano hagua ara pipe nde reco¬
ra rche , cotera nde rembiaporä rehe abe
tereyepoquaa, nde recobe catu ramobe,
cheribí. Aypo rehe pítíi nabo nde que
renonde, tereyeoba^a 5 hae eymoa nde-
coe ey hagua , opa mbae íbípegua upe;
pe-
Poromboe haba. 49
peñeTpeicobe cata angaque, che co opa-
eya íma guihobo tecobe ambuaepe,
pendechabey haguäme , tere chupe. E
Trípara, hae ñandí caray abe eypící nde
píápe : Curiaü tamo che marangatu rae,
Cheyara, che pía poriahu bime ndc rey-
quehaguarehe rae ! Sacramento ñandí
caray rehe teremocañy anga che angaipa
hague , Cheyara. Nde pope che anga
amor ndebe , ymboyebíbo. Tereypí^í
angá nde mbae ramo herecobo , hetn-
biabí rehe nde maendua potareymo. Tu-
pací maraney , S. Jofeph , S. Miguel, che
Santo Angel, Santos opacatu, pe pope
che anga amqí peñangareco habamo, to-
cañy tey eme , taperaha catu anga peí*-
runamo íbápe Tupa roba rehe ymac
angapíhí (jandogey haguame.Amen. Hae
Jejas Mana , jefas Mana , jefas
Alana eyabo, tereque coíte.
Nde recobe catu pipe abe tereyepo-
quaa Tupa rerobia haba rehe, hece ye-
D ro-
5o Ara poru aguiyey haba rehe
robia haba rehe, halhu rehe, nde Sngaipa
iriboaci rehe, yyabaetereco rehe mbaé
pabc acoce , heroyebí potarey rehe, Tu¬
pa remimbota rehe nde remimbota mbo-
yoya rehe, hemimbota ano mboaye po¬
tabo. Nde amotarey mirara upe tandeñí-
ro yepi nde pía gui’oe , nde remiamota-
reyngue upe abe ñyro haba rehe tereye-
rure ñemomíríngatu, opacatu mbae iibi-
pegua hegui nde pía tereypea , íbapegua
rehe año ymorbo, Tupa nande \ara ano
rechanga u rerecobo anga.
TUPA REROBIA HABA.
,a Cheyara , che moñangara,ma-
J_ rangatu apirey, hae araquaa apirey
rano > Porombotabr eymbae, hae oñem-
botabi eymbae abe ; Aypo rehe arobia
nde ñeSngue opacatu ymohera eytno.
Arobia Tupa moñepetei ramo , hae
nibohapí Perlonas ramo abe nde reco,
k ‘Tuba.
Poromboe haba. 51
Tuba, hae Taíra, hae Efpiritu Santo ra¬
mo , mbohapí Perfonas, hae Tupa mo-
ñepetei año.
Arobia abé nde ñeengue ramo heco
ramo , Taíra Perfona ymomocoihdaba
Efpiritu Santo rembiapo rehe Señora
Santa Maria maraney riepe yñemomíta
bague, ymembi tee ramo oñemoíngobo,
ore reco poriahu Tupa raí ramo guecot
rehe ymboyeceabo. Arobia abe ocí he-
gui y á hague , ocí gueco maraney rere-
co ramo yepe , hae ore angaipabagui ore-
pícíro hagua rehe, Curucu rehe ymano
hagueri rano.
Arobia abe ara ymombohapí haba
pipe hecobe yebí hague , íbape yyeupi
hague, Guba acatua cotí oapíbo; hae ara
cañyramo oycobebae upe, hae omano-
baecuera upe abe hecocue rehe oyerure-
bo tu haguama. Aypora rehe arobia
teongue opacatu recobe yebí haguama,
hae yñangaipabaecue añaretäme teco ací
Da apí-
’5 i Ara pora agutyey haba rehe
apirey porarabo yho haguama , hac yma*
rangatubaecue íbápe tecohorí pabey re-
recobo , yho haguä rano. Haearobia abe
Santa Igleíia Sacramentos rehe angaipaba
cañí 5 hae Pay abare Miflä mbitepe
Je fu Chrirto ñeengne raa ramo mbuyape,
hae cäguí reco mocañy , hae hendague-
pe Jeíu Chrifto rete , hae hugui ñemoín-
go íbape 01 ñabengatu. Arobia abe
Santa Igleíia rembirobia opacatu , Tupa
oporombotabi quaa ey mbae, hae oñem-
botabí eymbae ñeengue ramo heco
ramo.
NANDE YARA TUPA REHE
yerobia ha.
^“I^upa Cheyara marangatu , hae poro-
j poriahubereco apírey , mboaca
apirey rano , guembiquabee mbipe opo-
rombotabí quaa eybae ramo ndereco
ramo ayerobia nderi che píá guetebo nde
Che
Poromboe haba.
chcpítíbo haguämí rehe , ndc gracia
chebe ymee haguä rehe, hae che angaipa
hagae che hegui ymocañí hagua rehe
rano Jefu Chrifto ruguí marängatu , hae
ymano llaguen rehe rano : ndimombeu
habi, ndipapa habi yepe cherembiabí-
cue, Cheyara ; hae aeté, nde marangatu
haba, nde poaca haba, nde poroporiahu*
bereco haba catu tubichabe clic angaipa^
guibe 5 yñarna yepe bina añaretame che
mondo 5 haete nde raí Jefu Chrifto gu-
guí omombuca che angaipa repíbee-
nababo ndebe. Teremae eme angá, Che-»
yara , cherembiabícue rehe , nde poro-»
poriahubereco apírey rehe, hae nde raí
Jefu Chrifto ruguí rehe, che rehe ymanS
hagueií rehe catu teremae ängä, hae tan-
deñyro co angaipabiya poriahu , nde re-
mimoñangue upe , yñangaipa hague
mocañymbabo chugui. Eypotareme,
nde raí caneo hague cañí teí, tahorí eme
che moatareymbara, hae nde moatarey
D5 mba-
54 Ara poru aguiyey haba rehe
mbara abe, nde remimoñangue , hafl
nde raí mano hague rehe oñemboca-
rayta. Tipane eme anga,Cheyara, nde re¬
he año che yerobia haba > chepitlbo epe
Sngá nde gracia pipe nde raíhu reroma¬
no hagua rehe, hae riré íbápe nde re-
chacaba rehe cheyecohu apírey hagua
xehe rano. Amen Jefus.
TUPA RAIHU HABA.
M Bae aguíyei miri poriahu yepe ra-
co hcuhupi, hae ymboyerobiapí,
hae Tupa ñande Yara mbae pabe acoce
heco aguíyeibae yporabebae año ndahai-
hu habí, hae nimboverobia habí ! A
TupaCheyara. Mbae pico mbae chere^
miaihu , nde raíhu eymo rae > Nde año
nico Tupa hupiguareté , hecobe ñeypí-
xn eybae, hecobepa eybae rano : Nde
año mbae pabe moñangara, mbae pabe
yara Nde año yyaraquaa apírey bae*
ypoa-
Poromboe baba. 55
ypoaCa apireybae , nde año marangatu,
hae poroporiahubereco pabey: Ndeaño
mbae pabe recobe, mbae pabe angapí-
hícá, mbae pabe reco aguíyei haba , nde
año ypora apíreybae , mbae pabe acoce
haíhu píra 5 nde rechacaba año yyacatu
guechacara pabe moängapihí apirey ha-
guama , ñemboací pabengatu mocañy
hagua rano. Nde hegui año opambae
gueco agiííyei, hae opora haba oguere-
co , nde año heco ríapi , hae hembiaha
rano. Aypo rehe , Cheyara , chercrí ra-
picharey ndereco ubicha apirey, $ehe.
Curiad tamo opacam nde quaa , hae nde
raihu , hae nde mboyerobia rae. Curiad
tamo che araquaa Ípí guibe , nde raíhu
haba año areco yepi rae, Cheyara , nde
remimbota año mboayebo anga. Curiad
tamo che angaipa ey mbobe amano ye-
bi yebí rae, aracaebey nde moyro ey ha¬
gua rehe rae, Cheyara. Nde moyro ha-
gue año, Cheyara, che pía yuca , haé
D 4 año
56 Ara poru aguiyey haba rehe
año ayabaetereco yyabaete recopí pabc
acoce, aracaebey heroyebí potareymo.
Ndaipotay nde hegui mbae amboae amo,
Cheyara; nde gracia año aypota , nde
raihu haguä, hae nde remimbota mboa-
ye hagua rehe rano. Amen.
ÑEMBOE HABA RETA
Mbae apopucu rupi ara nabo
guar’ama.
ARETE RAMO.
IVemboe Santifsima Trinidad upe.
A Robia , Cheyara, Tupa moñepeteí
ramo nde reco , hae mbohapí
Perfona ramo nde reco rano. Opa Jefa
Chriíto, hae ychí Maria maráney rem-
biapo, Santos opacam rembiapocue rc-
, he-
'Poroinboéhaha. n
hebe ayquabee 4|debe che poriahubereco
haguerari, hae ayerure ndebe nde gracia
rehe, nde poroporiahubereco poru aguí-
yey hagua rehe, nde remimbora mboaye
cata hagua rehe; hae chemano hapebe,
nde moyro hegui cheyeroquíhíye , hae
nde raíhu mbae pabe acoce rerobahe
hagua rehe, haeré ibape nde rehe che-
yecohu hagua rehe coite. Amen.
Nemboe Tupa. Tuba upe.
T ,
upa ore Yara nde boya reta pía
Efpiritu Santo rembípé pipe ym-
v>
boe haré ? emee ängä orebe yporoecapé
prpe teco haebebae año quaa hagua, hae
yporomoangapíhí rehe año abe oreye-
cohu hagua 5 nde raí Jefu Chrifto , nde
Trunamo , hae Efpiritu Santo íríinamo
abe hecobe apíreybae rehe. Amen Jefus.
en
I\em-
$8 Ara poru aguiyey haba rehe
Nemboe nabo pahape guarama opa
ara haambirama.
S Antos opacatu co ara omänobaecue
tecoorí apírey rehe Jefus rcmim-
boyecóhu , opa Santos chereriya , che-
reta rerequa , yací nabo cheri ñeengára,
che ä hague arapípe ymboyerobiapí, haé
chemano hagua ara pipe ymboyerobia-
pi rano , peñemboe anga Santifsima
Trinidad upe, tiyayeangá co cheyerure
haba chupe, Santos, hae Santas opacatu:
nde abe Maria maräney omancmbota-
bae cí, peñemboe anga che rehe, hae
co ara oábae rehe , omanombotabae
rehe rano ; pehupití anga chebe Jefa
Chrifto hegui chemano aguiyey hagua,
hece chepítuhengatu apírey hagua rano
A robia, Cheyara, nde ñee opacatu,
«nde rehe año ayerobia , nde año orom¬
bo-
Voromboe haba. 59
boyerobia , hae oroaíhu mbae pabe aco-
ce,nde moyro hague mboacibo > hae am*
boacíbepota , chemäno hapebe heroye-
bícereymo, hece cheñemombeu hagua
momboyta j hae cheporiahubereco ha-
gue rehe, che ängaipa repíramo abe opa
co ara, hae cherecobe yacata cherembia-*
po rama , che ñee rama, che yecaereco
hagua rano ayquabee ängä ndebe , Che-??
yara 5 teremce angá chebe nde gracia che
ymboaye aguíyey hagua. Amen. ’ .
MBAE APO IPI RAMO*
JESZSS upe nemboe.
J ,
ESUS Cheraíhuparete hae cherem*
biaíhubete , nde chepitíbo ramo,
amomboy che pía rorípape nde poro-*
quayta mboaye tapia catu hagua , nde
rehe guáramo che reco mboaye catu ha*
j guä rano. Opa che reco, che yecaereco.
6o Ara poru aguiyey haba rehe
che ñee, hae cherembiapo co ara , haé
cherecobei yacatu ndebe aropobee nde
ínboyerobia habamo. Curiaü tamo nde
poroquayta bia rupi aguata íbi, catu chu-
gui guipia eymo mírí yepe che recobe pa
hápebe nde moñemoyro eymo anga rae
Cheyara. Amen.
Santos opacatu co ara omanobaecuc,
jkc. Arete ramongua ñabe.fol. 58 .
MBAE APO MOCOI RAMO.
c/>
bjemboe Efpiritu Santo upe .
E spirita Santo mboraíhu apírey,.
emoäruä ängä che pía poriahubl-
me nde reique, hae mboraíhu rata eha-
tapí ängä y pipe 5 tohecapé chearaquaa,
tomboacubo che pía nde raíhu haguä-
mari ang, chemano ha ara pípe, hae apí-
reymamo. Amen.
San-*
I
Voromboehaba. 6i
Santos opacam co ara omanobaecue,
&c. Arete ramongua ñabe. fol.$ 3 .
MBAE APO MBOHAPí RAMO.
(/“>
Nemboe Sanjofeph upe .
S AN Joíeph Maria maräney rehe yo-
popici harera, Jeíii Chrifto monga-
quaa hare, yrunamo doze roí rupi oi-
cobaeciieri,hechacabari, hae y poromon-*
geta rehe oyecohubaecuerí rano 5 Jeíiis,
hae Maria yiba hoce nambíi oyequííbae
cneri, enei chepítíbo epe angä chema-
no ha ara pipe, hae eyerure ängá Jefus,
hae Maria upe, o poraíhu yíba hoce ta-
chemboyeco che manombotari ramo;
hae che anga guete hegui yceramo, toy-
pící anga oirunamo íbápe yepiguarama
herahabo anga. Amen.
Santos opacatu co ara omanobaecue,
&c. Areteramongua ñabe.fol 58.
TEY-j
62 !Ara poru aguiyey haba rehe
TEYQUE RAMO.
bJemboe S. Miguel Archangelnpe hae ,
Santo Angel Poroaard bar a
upe.
S AN Miguel íbaga rerequa, eñemboe
angá che rehe * tande mboyerobia
yepi che angá Angel cheraaro hara rehe-
be,hae chemano ha ara pípe,tayecohu an¬
gá nde poropitíbo rehe 5 haeré nde íruna-
nao tamombeu catu Tupa ñande Yara
apíreymamo. Chepoeya eme epe angá,
Santo Angel marángátu, chemano ramo,
hae Aña rehe che guannl ramo, chepí-
tibo epe angá catu yepi cheri eñemboe-
bo > nde, hae che Angel chemboe ha ra-
;mo pendeco ramo, taycobe aguiyey an¬
gá ; hae cherecocue ñabe , tamaño abe
,angá, tecobe ron apírey rehe guiyeco-
húpa. Amen.
San-
Poromboe haba. 63
: Santos opaca tu co ara ornan obaecue,
&c. Arete ramongua habe.fol 58c
YECOACU RAMO.
jefu Chrijto mano bague upe bjemboe.
I
J
.t •
’ . . ’ y
,
ESVS chepícíro hara chemoíhgobe
haguä rehe guecobe Curucu rehe
mocamhare j aiquaa yepe bina, Cheyara,
cheangaypa nde yuca hague 5 hae aete
marabe tepangane , ndebe che yyabíma
rire ? Tubicha ete cherembiabi > haete tu-
bichabe nde poroaíhu. Aypo rehe gui-
yerobiábo ayeití angá nde Curucu ípípe,
ndepí tapíguabore rehe guíyeyurum-
boyabo. Opa che angaipa nde íque mi
quarepe aroique, nde rugui pipe ymoña-
pímíbo > amboací, Cheyara , nde morro
hague , hae amboací ñemboací pabe
acó ce che ymboacíbe ey , aracaebey he-
royebí potareynao. Ereroyro eme, Che-
ya-
64 Ara poru aguiyey haba rehe
yara, nde mano haguerí 5 eyohey catu
yñangaipa hegui, hae nde íque quarépc
eñomi yñamotareymbara gui, ang , hc-
cobe yacatu , hae ymano ha ara pipe:
haeré íbápe nde o píclro hague rehe nde
mombeu catu apírey hagua rehe. Amen.
Santos opacatu co ara omcuiobaecue,
&c. Arete ramongua ñabe.fol.$$.
ARETE RENONDE RAMO.
]\Jemboe Tupa (¡i marangatu upe.
Y ,
o
Baga hae íbí Mburubichabetc,
María maraney , Tupa raihubari
nde mano baguen rehe, hae nde recobe
poraihu rehe Tupa nde raíhu hague rehe;
ang nde raíhu habari , hae apírey nde
raíhu hagua rehe, toyco anga nde maen-
dua habamo , hae nde ñangareco habí
ramo cherecobeí 5 che mano hagua , hae
cherecobe apíreyra rano. Eypopihi an-
Poromboe haba.
gácheanga tecobe apírey hegui ypírí-
bae, guete hegui o^eramo , roho rape
íbicatu rupi nde repeñabo angá ; che
poaca guetébo angá nico ahaíhuce , am-
boyerobiace rano Tupa Cheyara , hae
nde ychí maraney abe. Eneí angá chepíá
rerahabo ndereco marangatu raquicueri
nde membí raíhu rací hegui , hae nde
raíhu rací agui rano tamaño ñemomí-
ríngátu , haeré ndeírunamo cherecobe
apírey hagua rehe. Amen.
Santos opacam co ara omanobaecue,
&c. Arete ramongua nube. fol. 58.
Nemboe Tüpací upe.
M • • • \ v. • .« *.•
Boroporiahubereco cí Maria ma-
raney*aracaebey ndebe opia gue*»
. . . +
tebo oicobae cañytex rechagi’ harey,
hae mboriahubo upe nde poropitybo
rehe hacatey eybae. Che oroporabó co
ara guibe yepi guarama checí tee ramo
E che
/
66 Ara poni aguiyey haba rehe
cheya ramo, hae cheri neengaramo rano.
Che oromboyerobia Tupa remimo-
ñangue pabe acece 5 Tupa robaque he-
co íbatebebae ramo ndereco hápe > che
oroalhu , Tupa rembiaihubete ramo
nde rerecobo ; hae nde rehe ayerobia
nungarey Tupa robaque nde poaca ra-
picharey rehe. Ayebe nde pope ay tí che
recobei, chemano haguamí rano. Hae
acol ara nde chepítibo yeahoce haguá
rehe ara memengátu amomboy rnbae
aguiyey mírí amo nde mboyerobia hápe
che ymboaye haguá. Hac opa che rete
recotebe, hae che angá recotebe pipe
rano Cí poroaíhu nungarey ñabS nde re¬
no! haguá yepi. Eneíangá mboroporia-
hubereco ci, tipane eme angá , hae to-
ñencSt! eme rano nde rehe cheyerobia
habí 5 chepítybo epe cata angá nde
membí Jefas raíhu haguamari ang hae
cherecobe pahápe heromano haguá re¬
he coíte. Amen. ^
Nem~
Poromboe haba. 67
Nemboe ara ñabogua ace pag rupi-
beramo guarama.
A Guíyebete yebí yebí hae angá nde-
be 1 upa che Yara, opa che rehe
nde porerequa haguerr rehe ; bitebe co
pycii mbipe che raáro ngatu hague rehe;
cheaete y pipe nde moyro rúe. Tan-
deñyro note angá, Cheyara. Aguíyebete
che é habamo ndebe chie poriahubereco
haguerari, hae cherembiabícue rehe ra¬
no ayquabee ndebe cherecobe, che ma-
nShaguaranS; opa co ara che yecare-
co hagua, che ñee ra, hae cherembiapo
ra rano aropoyay ndebe nde mombeu-
catu habamo , hae nde mboyerobia ha-
bamo.
A Tupa che Yara poroporiahubere-
co ruba, Tupa marangatu pabey ; nde
año che Tupa ramo oroguereco ; nde
año oroaíhu ; nde rehe año ayerobia.
Tu-
¡$8 Araporu aguiyey baba rebe
Tupa tecatuay ramo nde recohápe , nde
porerequa apírey rehe , nde poaca^ Pa*
bey rehe. Nde raí Jefus chepíhyro ha
cherembiaíhubete rembiapo cue rehe,
ychí Maria maraney ndebe heco maráu-
gatu cue rehe , nde mboyerobia haguc
rehe , nde mae hipe rano , terehendu
anga, hae teremee rano chebe ndebe
che yerure haba; conico, acoi nde gra¬
cia poroecapebebae angaypa porom-
boopa opa ay mocañy^ hara ; acoi ytn-
baraetebebae moroaángay mboaguíyc
tica haráma chebe , angaipa pabengatu
hegui chepíhyro ete hara, che reya uio-
marangatu hara, mbae nde moyro ha-
guä amo rehe che mae habangue mo-
rangue hara, chemoquirírí hara, mamo
amo nde moñemoyro haguame y, ho
habangue momará hará ymoranguébo,
che po mbae amo nde moyro habangue
rehe ypoco habangue morangue hará
rano, che pía mbae amo nde moyro
: ha-
Vorombot haba. ¿9
haguä rehe ymomaendua ey harama,
mbae amo raíhu bay habangue moran-
gue liara no. Co cheyerure haba toyco
anga, che Yara nde mboyerobia haba-
mo, nde raihu habamo ang , hae yepi
nde marangatu apirey rero^apucay ha<i
bamo rano. Amen.
Jefu Chrifto upe ñemboe drdñabdgucl.
Chrifto ängä, che momarangatu epe.
Chrifto reté, che pihlro epe,
Chrifto ruguí , che mbocabaípo ma—
rangätu epe.
í Chrifto íque peguare, che hey epc.
Chrifto remimborara, che mombara*
ete epe.
A Jefas marängatu, che rcndu epe.
Nde tapjgua borepe , che mí epe.
Nde rete qua repe che mí epe.
Eypotareme nde hegtii cheyepca.
Aña pochí hegui che raäro epe.
Che mano ha ara pipe cherenoí epe.
E $ Hac
yo Ara poru agüíyey haba rehe
Hae che quay epe ndebe che bahe hagua
rehe.
Nde Santos írunamo nde mombeu cata
haguarehe yepiguarama. Amen.
Tupaci nemboací upe ñemboe araña*
bogua.
T Upaci maräney ñemboacibó rapi-
charey, nemboací rembipía yuca
ay betey cuerí. Acoi nde membí Jeíüs
Ctirucu ípípe nde rínamo quice ha-
quayobaybae ñabe heco poriahu , hae
ymanö recháca ñemboaci nde pía ra<;a
hague rehe, che poriahubereco epe an-
ga , ndeñangareco habamo cherereco-
bo ang , cherecobe yacatu, chemano
hapebe 5 tocañí teí eme angá co nde Je-
llis mano haguerí, ehupití angá chebe
y gracia y rungue eybae che pía guete-
bo haíhu hagpamí , hae nde raíhu ha-
guämí rano, ymolrq hague , hae nde
moí-
Poromboe haba. 7*
inoíro hague rano mboaci apirey ha-
gua. Ehecha Cí marängätü , nde mem-
bí Jeíusoyequíí renonde chemee ndebc
nde membí ramo 5 ayebe che cí tee ra¬
mo oroguereco , hae oroaíhuce opa
Tupa remimoñangue ahoce, nde Jeíus
cheangaipa pípe yyuca hague mboací-
bo opa ñemboací a<joce. Eneí angä Cí
marängätu cherehe nde Jeíus mano ha¬
gue rehe chepítybo epe angä ; eyco anga,
chebe che ci ramo ; chepíhíro epe opa
angaipa hegui , opa mbae poromoan-
gaipa ce hegui abe ang, cherecobe ya-
catu, hae chemano hapebe coíre rano.-
Jeíus raihu, hae nde raíhu taroaicobe,
hae año taromanö, hae íbape taroapí-
rey coíte pendehe guiyecohubo angá.
Amen Jeíus.
JV9
E4 Nem-
*0
•4
72 Ara poru agtúyhy baba
4 •
Nmhoe Santo Angel handeraat&
< |:,r haraupe ara ñabönguara.
T tJpä Angel ymboete pírambcte,
cheraäro hara , cherche Tupa
remimoñangareco cue 5 nimombeu hay
angá, Angel marängatu, che rehe nde
porerequa hagtierl cherecobe yacatu>
hae mbae marä heguiche rete , hae che
anga picyro hague , heco catnra rehe
nde canconde haba nö. Enex angä ey~
piho biteri nde porerequa ha 7 cheaino-*
tareymbara hegui che plhlrcriYö /che
pítybo epe angä : tachereco niara eme
ang ? tarobahé angä catu che recobe pa
hapebe Tupa gracia , haere nde ytuna-
mo ibape tamombeu catu yepi
ma. Amen. |l<
..V-
San
Poromboe hribfo Ir
Santo dqe rerarerequa upe nemboe.
A Santo marangätu N. chereriya,
checaray haba guibe yñañangareco
habamoTupä chemee haguerí, chepí-
tlbo epe angá íbápe nde reco aguíyey
ñeängubey habagui s emae angá co Ibí
che reco pea haguepe cañímbey hagua
reta paííme che recohabf rehe s tayrumo
tecobe quatia pípe nde re rerequa papa
¡rabas eypea che hegui opa mbaé chemo-
¡ara harangue s hae eyerure Tupa upe
Si e reco catura che recotebe habari.
oeya eme epe angá Tupa robaque
chebahe hapebe , tamaete angáhece nde
íruhamo yepiguarama. Amen.
Santos opacam co ara omanobaecue,
&c. Arete ramongua ñabe.foL$ 8.
fe
74 -
tf $$1$ttttt $$$$$$
ARA PORU AGUIYEY HABA REHE
Quatia poromboe marangatu ha
yründí Semana rupi: conico,
Hcta ye^aereco aguivey haba ymbaraeté
eatubae angaypa habiingue mor angue hcbi
gua y hae teco mar angat u rupit i
hagud rano,
*
Ace rembiporu ra ara ñabo opía gueté*
bo guembiabí retiro hegui yñepíhíro
hagua rehe.
,
POROMBOE HABA TENONDE GUARA
co quatia mongeta hae héndu aguíyey
hagua rehe.
T
’ - A - ”;‘s *. „ 1 A ;
íípa quatia mongeta haba co , che-
ríbi, Tupa upe ñemboe quípíl
I
ñabe oico ñandebe. Tecotebe habete
nem’»
r
Ye$aereco renonde gu&* Jf
ñemboe Tupa upe 5 haé rami abe, teco-
tebe habete ranc3 Tupa quatia mongeta:
ñemboe pipe Tiipa ñamongeta ; ñan-
de Tiipa quatia mongeta pipe Tiipa nan¬
de mongeta, hae ñande yñee ñahendu.
Aipo rehe San Gerónimo guemimboe
upe epoi eme Tupa quatia hegui ; to-
pehii toypocohu nde ymongeta , hac
topehíi raci hegui nde apara. Ramo, qua¬
tia aramo tande apara , hey. Ybápe opia
guetébo yhocebae , Tupa upe oico po-
racebae, o angä reco aguiyey oipota-
bae, hae angaipa hegui oñepihiro ce-
bae oicotebe ete quatia marangatn amo
mongeta rehe 5 quatia rechabey ramo-
be , opa heco aguiyey ocañíne , hae aña
ñembo^arayta ramo oicone. Aypo rehe
S. Ambrollo opa ara rembire miri mirl
nde mbae apoha ey , quatia mongeta
rehe eyporu , hey. Mbae tepico erere-
cone , cheribí, acave mbituü ramo gua¬
ta teí mbipe* Mbae ereyohune Arete
ra-
76 Ara poru aguiyey haba
ramo mbohu aü pipe eicobo r Nde angá
momarä ha rama ñote > aipo rehe epi-
tuü , emongeta nde quatia,ara poru aguí-
ye bo. Ebocoi catu nde recotebeha Íbá-
pe nde mboaguíyey harä 5 na mbohu,
guatatei , coterä ñemoé^ai tabí iu-
guaí.
Quatia marangatu mcngeta nico,
cheríbí, nde ángä re^apé ha 5 haé nico
mbae marä nde ñeguáhe haguä ohecha
uca ndebe , hae angaipa hegui nde mon-
gíhíye , íbaga rape ohecha uca , nde
rembiabí orno! nde robápe haé raco
Tupa ralhu rehe nde pía omboacubó»
haé nde moñemomburu teco marangatu
rehe, Aña upe nde mopíata , nde rete
angaipaceray upe nde mombaraete, Aña
rayí, coterä tai hegui nde moñeguahe;
haé co nde anga rembiu , yñangapihi-
cába 5 haé co nde änga recobe. S.Pedro
upe
Tecaereco renonde gm. 77
upe Jefu Chrifto: Ma pee abe yepe pu-
guí, che reyapota epeyepe raé, é ramo:
Mamo amo pipooroho , Cheyara: nde
yuru pore año nico ore recobc apírey
ramo meme oico , hey chupe. Tupa
quatia co, cheríbí, aña rehe guaríníha-
ba , haé ymboaguíye haba abe. Mbo-
hapí yebi Aña oypía raä ñande Yara
Jeíu Chrifto; hae mbohapí yebí abe Tu¬
pa quatia pipe ohobaid , ymboaguíye-
bo > yta mbuyape ramo teremoingo , e
ramo Aña 5 na mbuyape año ruguai ace
recobehaba , hey : Tupa ñee ngatu ace
recobe aguíye y apírey, ace angä rembiu
opa eybae rama. Egui rami abe , cherí-
bí, teremoí opacam nde acame Tupa
ñee ymbaraetebebae cobae nde quatia
pegua, angapíhí bay nde raa ramo, Tu¬
pa ñee catu ace moangapíhí , opa anga¬
píhí bay acoce, ere ychupe ymoñegua-
hemo mburu.
Hae aracae pipo nde quatia eremon-
*7? Aráporuagtiiyey haba
geta yepine, cheribí > Yeybe ñabo , ndc
pag ípí rupibe 5 coterä Miffa rire, ymon-
geta pipe ereñembo^acoine Aña rehe,
hecegaa rehe, hae nde rete ängaypaceray
rehe ttde guaríni hagaa acoi ara 5 haeré
caaru ramo emongeta yebi §. cotera ya-
ocaba amo co quatia pipegua. Nde
reteomanobae rama biñae naöcoi, co¬
tera mbohapi yebí eremongarü , hae
acaye mbituu ramo , eremongaaí u, hae
na nde cueray nde rete mongaru aguí,
mara ñabe nde cueravne nde änga mon-
garn ägui ; marä ñabe ereyecopiane,
ara ndarecoy , eyabo \ Hae aete nde ran-
ge cme ymongetábo , ndopitayche nde
acämene, hae nde piape nde recotebe
habane. Ama oquí tata ramo , curiter
oqua ramo, ibi api tepe nomboaruruy,
yyapéñote omoaquí > aypo rehe mití
gueco rupi ñote yporiahu oquapa 5 aray
oqui mbeguebae catu íbi apite ohaca,
ymboarurubo j aypo rehe mití ocuera,
he-?
Yecaercco rcnondc gtta. yp
hecax, hae yyaguiyc coíte. Eyru íbotí
ndoherey yyapc rupi; yyapíte cata , yña-
pítuu ngätu oypxte. Aypo rehe ey pora
oyapo ñande rembiura , hae yraytí abe
nande Yara recape hara Tupa rope.
Eguírami abembegue catu emon-
getande quatia ; yyaocá ñabo epítuü,
hae eyecaereco nde remimongeta cue
tehe , nde ängä apíte mborurubo , he-
cat hagua rehe, ycuera hagua tehe, hae
Tupa upe yyaguíye hagua rehe, yporo-
quaita mboaye catu pábo. Egui rami
abe ey pora ereyapone nde anga rem-
biíi ra , hae yraytí pora nde reco aguí-
yey pipe nde rapicha recapé hagua teco
marangatu rehe ymboe hagua abe ere¬
yapone. Tange hápe ocarubae , hae
guembiu omococo reybae , ycuu cy-
mo , ndoyco aguíyeyri guembiu ’cue re¬
he 5 oharua catu amóme. Eguí rami
abe, cheríbí , nde quatia mongeta re¬
he ereúemoange ramo , nda haebey-
• ’ che
8ó • !Ara por u aguiyey haba
che ndebene. Quíyi , cotera moftaca
raíl, ere mocörey ramo» y<juu eymo,
ndereñanduy nde yuríipe hembiapo,
hae yporocoo rací > hae aete ereycuu
ramo hae eremonguy catu ramo nde
yumpe, curitei nde cu omombí , curi-
tei nde mboecaí círí. Egui rami abe
nde quatia eremongeta ramo nde range
hápe , ymococobo níinga $ hece nde
yepía mongeta ey ramo , ndereñanduy
hembiapo rací , na nde mboecaíi , nde
tembiabícue mboací ucabo ndebe * ay-
po rehe quatia mongeta porara ramo
yepe, nde reco ndoñemoatíroy , an-
gaipa hegui nderepoiri , eremboyoapí
ñenoti ey ngatu , nde rapicha mboe
pochíbo, cotera angaypa ambuae apo-
bo.
Na quatia reta mongeta rehe abe
ruguaí aguiyey ereicone 5 ymongeta ca¬
tu pírí relie catu 5 ayebe pete! cone,
pete! quatia yaocatu bicha herä ñote
emoui
i.
Ye^aereco renonde gua. 81
cmongeta yeibe ñabo , hae caaru ñabo,
§• ambuae > hae guetébo ymongeta ha¬
gua yyacatu ey ramo ndebe , yobíte ño-
te yepe emongeta mbegue catupírí , an¬
ge nde mboe hague rupi : hae acoi
cotera yaocaba nde remimongeta tere-
reco ytabera, efpejo yaba ramo , nde
anga yechacábamo. Efpejo pípe nico,
he^e eremae ramobe , curitel erehecha
nde roba , ybay haba , hae yquía haba
abe. Aypo rami abe ñabo erereco eí-
pejo ramo, ypípe ehecha nde anga ro¬
ba , ybai haba , hae yquía haba abe: hae
curiteí emoatíro, hae eyquíáog , ym«
boacíbo , yyabaete recobo nde pía gui-
be , ymboyoapi bey hagua quabeemo
Tupa upe 5 hae ymboaye hagua rehe,
y gracia ymbaraetebebae , yrangue ey
bae rehe eyerurebo chupe. Emongeta
abe nde quatia , acoy ndovi , cotera
Baca caru ñabe. Ndovi nico ocaru rire,
guembiúcue omboyebí o yurupe , hae
F oy-
82 Ara pom agnlyey haba
oycuu yebí, ymoco yeblbo cuíte. Ay-r
poramí abe §. nabo nde rémimongeta-
cue acoi ndebe yporabebaecue emoin-
gatu ncie píápe, hae nde acame; hae ae-
te ara paü rupi emboyebí nde maendua
haba yurüpe ; acoipe emonguy yebi,
hece nde yecaereco pipe , nde yepia
monaeta pipe, angaipa abaetereco ha¬
bamo , Tupa raíhu habamo , poroaan-
gai robaitl habamo herecobo. Ehecha-
que, cheríbí, nde quatia mongeta bay
ramo nde atey hápe , ayquaa íma cobae,
eyabau , meguay cami Tupa fia i ¡da \ ay
ra o gracia ogueroba nde heguine cunu
mí ambuae upe vmeebo , nde recobra
ramo , íbapeguara ramo ymoíngóbo,
hac nde hecobiä. retino retome gu*tm
ramo nde momgone. Toipoto reme
anga ñande Yara ayporami nde reco,
chenbí; tande píríbo anga cam nde qua¬
tia mboaye cam haguä rehe. Amen.
Tepaereco haba I. 83
SEMANA YYÍPIBAE.
arete yeyberamo.
Co ara tereyquabee Tupa Tuba upe;
na angaipa haguä ruguaí co ara
nde yapápe.
§•1. j
Tupa nande mona ha^ue 7 hae nandc
dnga recoubicha vehe jye^ae*
reco haba.
O PA mbae hechapí 7 hae hechapí
ey co, cheribi, Tupa remimoñam
gue meme ; ndipori mbae amo oye^
hegui^ aé gueco rerequara $ Tupa hegui
meme gueco oguerecoj hae año mbae
pabe moñangára, Co Tupa co , che-
ribí, moñepetel ñote > hae aece mbo-
-’ hapí
———-
84 Ara poní aguiyey haba
hapí Perfonas ramo abe oico ; co mbo-
hapibé Perfonas mbae pabe moñañga ra¬
mo yepe oico biña j haete Tupa Tuba
Perfona yyipibaeupe catu mbae moñan-
gába ñamee , Poromoñangara yayábo
chupe. Aipo rehe co ara nde moña há-
gue rehe nde ye^aereco hagua eyquabee
chupe, co ara che monahague rari, na
angaipa hagua rüguaí , che^Yara, eyábo
chupe> hae ymboaye hagua rehe evepía
mong^ta nde moña hague , hae hemi-
moñangue pabe reco rehe.
Abape nde moña rae i Mbae hegui
nde moña rae> Aba upe^guarama nde
moña rae £ Mbae rape egui mbae tetiro |
hemimoña rae rano > Nde moñangara
co ,cheribi,Tupa tecatuay año 5 oyabo-
eramo Tupa mbae teé ramo ereico
ngai. Oganico yyapo haré mbae; co-
ga yñoty haré mbae rano : aipo rehe
oapo haré upe, hae oty haré upe año
oico 5 hae chupe año oyeporu 5 ambuae
upe
,, *
Tecaéreeo haba I.
|
II ■
upe acte ninaruay neco, corera yyepo- j| h
ru. Aipo rami abe Tíípä ñande Yara
ñande moña haré upe año , yñarüäñan- ¡I lili
de recoj ychupe año abe rano ñande
anga, hae ñande rete , hecegua opacatu
rehebe yporu aguíyetey 5 ambuae upe
ndahaebey. Bítebe tenängä teco abaete
catu ete Tupa ñande moñangára rehe
ñande ängä, cotera ñande rete, hae he¬
cegua yporu mara ymoñcmolromo.
Ma hi amo pipo , cheríbí, ñande po Tu¬
pa remimoñanguen ñande yporu hoba-
pete habamo rae 5 ñande rapicha ñande
yíba pengue ñandebe ymoingatu haré
biñaé nico ndiyabi y pipe hobapeteg. Ma
bítebe ñande Yara ñandebe ymoña haré:
mara ñabe aú tepipo co ngaí mbobí, j||
reyngätu ñande anga , hae ñande rete
ñaropuä Tupa ymoñangá rehe ymoñe-
moyro teingatu anga rae>
Hae mbae bae hegui anga pico Tu¬
pa ñande Yara ñande moña aracaé ngaí >
Fj Mbae
i
86 Ara poru aguiyey haba
Mbae ey hegui ñande moña anga, opo-
aca apirey mbípe año > ibí rae ñande
Yara omoña mbae ey hegui ; hae nre
chugui coíte ñanderuípi rete rama , hae
y anga rama abe mbae ey hegni omo¬
ña , hete rehe ymboyeceabo , ymoín-
gobebo ängä ; oyaboé ¡bí hegui y mo¬
ña mbíre ñande rete , hae ñande anga
mbae ey hegni. Aipo rehe agniyebete
yae rangue Tupa upeyepi, ñande mo¬
ña haguera ri , yepi ñañemomíríbo,
íbí poriahu hegui ñande ñemoña hague
quaa hápe: Ma íbí poriahu amo pipo
oñemboete quaa rae , ñande yapápe:
ñande moña ñande Yara , oyeupe
ñande reco hagua rehe ñote 5 na Mbu-
rubicha amo upe guarama ruguaij co-
tera na Angeles amo upe guarama ru-
guaí; na ñande rete remimbota mboa-
ye hagua rehe riiguai 5 na aña , cotera
na angaipa upe guarama ruguai rano;
oyeupe guarama año. Aipo rehe ndi-
Yepaereco haba L $7
yabi, nande rete, hae ñande ängä ypo-
ru bay hemimbota ey rupi ymoyrobo:
niñaruai nico mbae omoña haguerey
rupi yyeporu. Quice raco oyeapo , mbae
quiti hagua; ñoquendaboca raco oyea¬
po coti pea hagua ; aipo rehe ndiyabi,
quice pipe coti pea haguamaj hae ño¬
quendaboca pipe nda haebey mbuyape
quyti haguäma. Mbae ñemoña hague
poru haba oñembote ramo , opa teco
oñemoangai , gueco ey rupi oico-
bo.
Hae eguí hemimoñangue ambuae*
cue ñandebe guarama , ñande reco ca-
tu rama año , Tupa ñande Yara raihu
hagua rehe, yñee mboaye hagua rehe
ñande ñepítybo haba año rano. Ndi¬
yabi nico eguí mbae rehe ñande yepia
moí haguama , Tupa remimbota rao-
r- ^ L , ,
maramo : na nande yecohu pagua ^ni¬
^
gua! níiguí , ñande rembiporu rama
año. Aipobae rehe ace nomaeí heco
F 4 rehe,
88 Ara poru aguiyey haba
rehe, gueco cata ra rehe , haebe haba
rehe note cata omae. Chatepico liad
bae noñangarecoi moha heebae rehe,
cotera yrobae rehe , guemimborara upe
haebebae año oipící 5 haebae hee yepe
biña ; hae aete nda haebei , oyábo.
Emoná abe ñande anga upe na opa
mbae Tupa remimoñangue ruguai hae¬
be j ayebe gueco catu ra upe haebebae
año oiporabö yporuboné , hece oye-
píá moípota relmo. Guata hara nuguí
tape oiporu note 5 ndoyepíá moíri he-
^e , oyecohu hagua rehe 5 ohó haba rehe
catu oyepia moí, hece obahemo, oye¬
cohu hagua rehe coíte. Aipo rapicha
abe, cheribí , íbípegua yaiporu ñote
angá ne, Tupangoti ñande ho habamo,
nañamoiche ñande pía hecene 5 nda ya-
recoiche ñande yecohu pabamone 5 ñan¬
de ñepítíbo haba ñote anga : yeupi ha
nuguioico ñandebe , na oyehe ñande-
n , hae ñande pita habamo rugua!.
Yecaereeo haba I. 8p
íbate ñande yeupi haguä ngatu : Emoná
abe Tupa remimoñangue ? na hece ñan-
deyecohu hagua ruguaí , íbápe ñande
Yara upe ñande ho nagua ngatu. Mbae
rehe tepugui, cheríbí, ace egui mbae
relie oyepíá mol hece año oyecohu
pota raubo , hece opía reropítabo rae,
Tupa ñande Yara omoñangague reco
rehe oyecaereco eímo. Cobae aguí
opa angaipa oñemoña hae nico nde rete
guetébo , hae nde anga guetébo oipí-
^írombä: hae nde ereico y pípe yepi»
acoi
9Ö Ara poru aguiyey haba
acoi pira ípe heco aguibe 5 pira oguípe
í oguereco 5 oahoce abe í oguereco ra¬
no : í aete pira ndoipíteracai 5 ñande
aete Tupa pipe yaico , hae Tupa ñande
pipe abe oí , opá ñande reco pihíro-
mo j ndipori mbae amo ñande rehe
Tupa recoha el 5 aypo rehe ndiyabi
mbae chugui yñemi 5 hecápe yaico,
y pipe yaico, oparupi ñande recha, caá-
pe, cotípe, pltume, mamo ñemi ha-
pebe yepe.. Hae mahí amo pipo Tupa
nabipe etei eicobo , hecápe eicobo , nde
angaipa, ymoñemoíromo rae \ Nde ra-
picha porialm reca hegui biñaé erero-
ñenotí nde angaipa ; Bítebe Tupa he¬
gui nde pía raáramo aña, coterá nde
roo, coterá aña rayí, coterá aña raí,
tobe tañemi rae Tupá hegui , taheca
range Tupá recoha eí, yyohu rire catu
tacheangaipa 5 ndiyabi nico hecápe
egui rami teco ; Tupá mbípe aico, hae
Tupá che pipe oico > hecápe aico : Ma
Tccaereco haba L 9l
hiamo pipo hecápe, hae y pipe etei che
angaipa raé 5 tere angäque , cheribi,
angaipa hegui eñepíhlrSmo , Tupa nde
moña hague momorä porareímo.
Na oyeupe guara ñote ruguäi Tu¬
pa nde moña, cheribt ? guäanga ramo
abe nde moña ; hae ramo teremboeté
anga Tupa raangabamo nde reco. Mbu-
rubicha íbípegua raanga biñaé nugui
ñamboverobia : mabítebe tenanga Tu-
pa tecatuai raanga. Mburubicha raanga
ndicatui tayacu rocaipe, coterä tuyupe
heití, ymongiabo : Mabíte Tupa raan¬
ga ndiyabi, chenbí , nde änga ymoan-
gai, hae ymongía angaipa pipe 5 ndi¬
yabi Tupa raanga nde ymbogue , hae
hendaguepe angaipa raanga ymoi.
Eñangareco anga , chenbí , nde anga
rehe, tiquía eme ? togue eme Tupa
raanga hece 5 nde mbae míri poriahu
rebe biñaé ereñangareco , nde rembiu,
nde rymba yagua rehe , nde ao rehe:
92 ^ra poru aguiyey haba,
bíte tenangä nde angä rehe 5 nde anga
año panga heroirombíramone 5 nde
capatii yepe ereipota yporä , hae nde
Snga año ereipota yyabaetecatu , aña
raängaramo heco raé.
Mbae recoquaa eymo raco guí acc
nomboetei , hae ndo guereco catui.
Ehecha , Rey raí amo ñande paume
heco ramo, Rey raí ramo hecoquaa
eímobe , na ñamboetei 5 cunumi rei
rapicha yareco , ymboyerobia elmo:
Rey raí ramo heco quaabo aete raco,
ñamboyerobia Rey raí reco rupi , hae
ñañangarcco hece hecoubicha recorupñ
ne. Egui rami abe , cheríbí , ñande an¬
ga nimboete habi , nimboyerobia habi,
hecoubicha quaa eí habari, nda hereco-
catu ha i, mbae bei rapicha ñembo^arai
habamo oico. Aipo rehe co Eípiritu
Santo , emboyerobia angá nde anga,
hecoubicha recorupi, hei: Da illi ho¬
norem fecundum meritum fuum.
Oi-
Yecacreco baba 1. 95
ÖTme angä co nde änga, cheríbí 5 hece
co ereicobe, eremae , ereñee , eremíí>
hece mbae ereiquaa , ereipota , coterä
ereyabaetereco ; hece mbae rehe ndc
maendua; ndeängande retehegai yye-
peä ramo raco eremano , nderemae bei,
nde reñee bei, ndereata bei, mbae ämo
rehe nandeangatabei : Mbae ramo te-
panga > Nde ‘anga beyramo. Mara ña-
be tepico, cheríbí, nderete íbí poria-
hu hegui yyapo píre eremboetebe nde
anga heguibe > Mara ñabe nde rete nde
anga rehe heco aguiyeybae erehaíhube
nde anga ymoíngobeha , hae ymboa-
guíyei hara guibe : Ayete ndercte pipe
nde anga oíme 5 haete hecoaguíyeíbe
chngui. Carameguame mbae ñamoín-
gatu> hae aete na aipobae rehe ruguäí
carameguä yahaihube , ypora aguibe.
Nde anga co, cheríbí , nde rete yara;
hae nde rete co nde anga rembiguaí.
Aipo rehe embpyerobia yyara , hae hn-
94 Ara poru aguiyey haba
bicha ramo herecobo 5 eremboyerobia
reine tembiguaí , yyara acoce > erehe-
changi teíne tembiguaí oyara rehe yñe-
mbocaray 5 mbae Tupa rembiabaetere-.
co ete eboeoí. Marä ere amo 7 tembi¬
guaí erehecha ramo cabayu aramo y-
guata , hae yyara aé ibi rupi heco \ Ere-
ñemondíi amo. Hae niara ere amo pi¬
po , erehecha ramo, na tembiguaí ño-
te rííguäí cabayu aramo , hae yyara
ybirupi , hae oahoce abe cabayu rem¬
ata ramo rae > Na nde ñee räiche amo*
Egui rami nico, cheríbí , yñangaipabae
oico 5 hembiguai cabayu áramo oico,
hae yyara íbí rupi , opa teco ombote,
guete cabayu araquaa ei ñabe guembia-
reco rangue , ogueroata oahoce he-
mimbota bai rupi oicobo; ace nico ca¬
bayu ahoce oico , na cabayu rüguäí ace
ahoce oata : angaipabiya aete opa teco
ombote , oanga guibe guete angau raí-
hubo, hemimbota bai rupi oicobo, guer-
te
Te^aereco haba I. 95
te oanga rembiguai omoíngo yyaramo,
hae oanga guete yara, yquay harangue,
omoíngo hembiguayramo , ymomboria-
hubetébo , guete reco naornara potare!*
mo.
Ehecha , cheribi, mboy raco íbira-
pe onupa potaramo oyeapaqua oñeaca
míbo 5 tobe yepe cherete rtipi tachenü-
pa, che aca rehe catu topoco eme , che
aca nico cherete rubicha , hecobe haba*
che acanga nupa ramo , cherete oma-í
none > che aca mará eí ramo , cherete
ahia ramo yepe, oicobe bitcne , oyapá-
pe. Aypo rehe Jeíii Chrifto ñande Yara,
Tapearaquaa mboy rapicha , hey ñan-
debe : angaipa biya aete guete reco ma¬
ra hegui, oanga oyuca , oanga omon-
boriahu guete mboori potaraübo. Enei
anga, chenbi, emboyerobia quaa ndc
anga, nde rete ñabe aube > nde recipe
íbícui timbó míri reyque ramo, cotera
capí! raícue, curiteí erenoce 5 haci ra*
mo,
96 Ara poru aguiyey haba
mo, ereheca ypohärä 5 yñembíahn ra¬
mo hembiu ra rehe nde angata 5 yquía
ramo, ereyohey , ycapatu ra rehe ycpe
ereñangareco j ereypota ypora , yquía
ramo ereyohey ; hae nde anga rche
note nde reñangarecoy , nde anga ñote
ereypota yporiahu , yquía , hae heco ma-
rani 5 emboyerobia ängä heco ubicha
reco rupi> nde recobe ha ebocoy, Mbu-
rubicha ebocoí , na tembiguay ruguaí,
ehaíhu anga , nde rete ñabe aube.
Jecaereco hegui teco aguiyey renoco,
haba.
C O ara 7 cotera co py tu mbípe po-
roaangai amo nde pía atol ípí-
rupibe, eyepk reroba boy Tupangotí.
na eyibo chupe hupi rupi, hae de pía
guetébo : Mbae ey hegui che moña epe
angá , che Yara, nde raíhu haguä rehe
año: nde reca pítepe ayco 5 hae ndiyabi
Tef aereco haba L q y
mamo ndehegui ñetpi hagua. Ma hi amo
nde hegui guiri eymo , nde recápe che
angaipa, nde re<;a marangatu roongíábo
rae. Mahí amo ¿he anga, hae cherete
nde remimonangue ayporn angaipa re¬
he , nde moyrümo rae. Che pítyoo epe
angá poroaangai upe che agtiíye hegui.
Nde año oroaihu mbaepabe acoce : nde
moyro año aypoíhu opa mbae ruara
guibe.
ARETE CAARtr RAMO.
.T
v. II.
Nandeanga Tupa rauriga ramo heco
rebe , bae Jefa Chriíío rugtii repire
… v ramo heco rebeyeqaereco
haba.
f 7f ‘
‘y ara , clicnbi , tereyecaereco
íinrí birc^augá. nde änga reco re-
p8 ‘Ara poru aguiyey bába ^
he, na nde recobe ha note ruguäi^, na
nde rete yara , hae hubicha ñote rüguai
rano ; Tupa tecatuay raanga abe nde
angá. Chereco rupi toico cheremimo-
ñangue oyábo, Tupa ñande lata gua-
angä ramo nde anga omoña, heco^ pjpe
che teco toyequaa , ytabera pora ñeang
yechacába pipe nungá ; hece omaebae,
che reco rehe tomae , oyábo : Che raan-
garamo gueco quaahape , toñemoarbi
eme, íbípegua mbaebay rehe o pía moT-
bo > ’tombóete catu yepi Tupa técacuáy
raánga ramo gueco oyábo rano. Mbu-
lubicha amo raí ami Gu raánga opotia
rehe yepi oguereco, hechabo, Gu reco
rehe omacndua haguá rehe , Gu reco
tehe gueco mboyoya hagua rehe. Egui
rami Tupa ñande Yara nde anga rehe
guaangá orno!, yepi che rehe timaen-
dua, che reco rupi oicóbo , oyapápe.
Mburubicha raangá robaque ami ndicá-
tuy ace nemboy araquaa eí í öñemböy
ara-
Tefaer eco haba IL 99
araquaa eybae hobaque ami yyucapí
ramo oico. Mará ñabe hereco pira pi¬
po Tupa raängä reroangaipa hara , y-
mongia hara, aña upe hembiguay ramo
ymee hara, Tupa raanga recobia ramo
aña raanga rerequa \ íma Mburubicha
tabí amo Jeíü Chiifto ñande Yara raan¬
ga yta reheguaoñacämondog , henda
guepe o acä raanga moí ucábo ; ndohe-
changíri ñande Yara hembiapo : curiteí
iba o<¿unü , obera, amatiri oá Mburu¬
bicha acä raanga rehe ymonguibo. Ma¬
ra ñabe pipo Tupa ñande Yara oguere-
co nde guaängä recobia ramo aña raanga
mol harera o anga rehe ) Eroquihíye,
,cheríbi , Tíipa raangá mongia , ym-
bogue , aña raanga ramo ymoíngobo
rano j embóete Tíipa raanga ramo nde
reco y eremongia tei angaipa pípene.
Ehecha Ycaray eíbae yepd giu oTupa
Tíipa aú raanga omboete, omboyero-
bia , ndogueroo^ai hece ñembo^aj^i,
Gz hae
ioo 3Rv* poní aguiyey haba
hae vmboyerobiabébo ami guete rehe
haangá omoí, oyeapibo , ypípe hece-
trua ramo gueco yequaa haguä rehe.
Mymba rapiharupi yayquaa yyara. Ai-
porami abe ñande anga reco rupi Tu¬
pa -nande5Yara oyequaane, haängä rupi
¿be heeegua- ramo ñande reco oyeqiiaa
ne. Quarepoti rehe raco gui Mburubi-
cha guaangaí omoí uca oyehegua ramo
heco yequaa haguä rehe. Oyáboe Jefu
Chrifto ñande Yara Farifeos , oromee
pinga Mburubicha upe quarepoti Tri¬
buto ramone \ e ramo : Pehecha uca
chebe quarepoti raanga , bey. Mbaebae
raangá picó quarepoti. oguereco , hey
<#upe. Mburubicha raanga, hey ■ chupe.
Aioo ‘ramo ñande Yara , pernee Mbu-
itibicha upe y mbae ,,hae Tupa upe abe
y mbae perpee rano , hey yehupe. Ma-
Ti ere^anga pipo ne nde mano hápe, Tu¬
pí!-ñande Yara ndebe : mbae r¿ranga pi-
de Sriga ogiierecoé ramo ne > nde
v:..í a J jan-
Yecaereco haba 17. J°l
langa ebocoy ngäi, Cheyara 7 ere pipo
chupene > Ndayquaay cobae > nache ra-
Sngä ruguai oguereco "i ipemeS yyara
upe; che angä na egui rami.rugiaäi, ndo-
yequaay , hece chereco >?íChereco nico
Tupa mboyerobia, Tupa, faíhu vaee-
inboaye, angaipa abaetereco * íbipegua
reroyro, íbápegua año rechangau 3 co¬
bae aete Tupa rehe oñembocaray, yäee
■ogueroyrö , Ibípegua año oháihu , atir
•gaipa qtíía rehe año yepi, . ury mba na^-
be, oñemboapayere oicóbo , aña nee
tnboayébo , ymboyerobiábo j diaang^.
cata co oguereco ;; ayebe pernee , chupe:
Aipo é ramo ndebe Jefu Chrifto nde
amano hápe ,.mara ere änga'pipone7 chc-
ríbí. Eneí eñan2,areco nde anga rehe>
hecoubicha etebae ebocoy 3 .Tupa ra-
.Snga ebocoy 3 embogueeme , hendague-
¡I ; pe aña raangáa moiboi $ cmongia eme
-angaipa pipe; ehecha Tupa ñande Yara
na nde quaaiche oyehegua ramone. Hae
hi ’
’
G3 amo*
102 . Ara poru aguiycy baba
r
amóme yquia ramo ibípegua teco pos
riahu reco rupi, curitei eyohey nde re^aí
pipe, Profeta David ñabe pytü nabo;
nde rembiaihu reroñeapiro aci catu re-**
rupangá. Santo raangá , ñemombochí
ramo raco , Pintor oyotiey, omomorotl
yebí , hae oipichí yebí, y m oporä yebí-
bo. Aiporamiabe, cheríbi, nde ängä
Tupa raanga ererecone nde rembiaihu
mboacípípe, hapíro pipe, yyabaetere**
co pipe , heroyebi potareymo 5 ereyo-
hey , yquia ramone ; eremoatiro yñe-
mombochi hague ne, ymoporä yebíbo,
ymoñangare upe yporangereco ucí?
bo.
Co ara abe tereyecaereco , cheribí,
nde anga reco ubicha rehe > na Tupa ra¬
anga ñote ruguaí nico , mbae haíhu-
gua^u ete pi abe, mbae hepí etebae abe.
Aba ñemuha raco oheca ytaberá haíhu
pi ete margarita yaba caneo guacu pi¬
pe , yeporará miri eí mbipe 5 hae pe-
i teí
tcT ypora etebae yohu ramo , opa o
inbae ornee hepí ramo , oyeupe yyogua-
60. Aba pangä co ftemuha , ytabera te¬
ca ha , peteí haíhupí ete yohu ramo,
ombae meemba hara hepí ramo , oyo
guabo rae 5 Jefa Ghrifto ebocoi , cherí-
bi. Hae mbae" pico aipo ytabera hem-
bieca, hemimbotareteraé, opa ombae
mee ha raé \ ñande anga , cheríbi ; he-
cabo co ou Jefa Chrifto íbagagui, caneo
mbípe , tecoací potara pipe $ °Pa P
mbae oheya, hae año rereco potábo. Co
rami Jeíu Chrifto yyaraquaa apireybae
omboete ñande anga, hepíguacu etebae |
ratfio heco quaa hipe. Hae pipo yña-
rua, cheribi, nde änga ana upe anga-
píhi mirí quíä rehe ymce í Mbae rehe
pungui yepi angaipabiya oanga aña upe
omeeí Angapihi miri ñecapímime oqua-
bae rehe. Hae amongue omeengei ño-
te aña upe oanga,, yñangaipa rei^ Bote,
na mbae amo oyeupe aña ymee ramo
G4 »-
\
i
io4^ Araporu aguiyey haba
xuguaí, oángaipacerai hápe note.
Yma aña ñande Yara pía raabo , opa
mbae íbipegua ohecha uca chupe , he-
cápe^ ynonga , opacatu a nderembiecha
amee mba ndebene, ereñecu ramo,
chemboyerobiabo, oyabo chupe ; aña
yepe ombovalebe ace inga , cheríbí;
hae angaipabiya omeengei chupe hepí
ei rehe. Mbae tepungui angaipa rehe
aña remimee rae ? Ndipori mbae amo»
ñemboaci, mbia angeco ñote raco he¬
ñí imeendí ; angapihí au oiquabee bina»
hae aete yyapu, ñemboaci, hae ñeno-
tr año ornee. Äipobaé rehe raco ¿ma
aba araquaa amo guapicha , pepe raco
cuña pora ete oico, yaha hechaca, é ra-
mo yepe ; ndiyabi che ho , hei chupe;
che raco ndayoguai mbae tu bicha rehe
cheñemboací haguama , hei. Mbae tu-
bichaete nico angaipabiya ornee aña upe,
oñemboací hagua rehe , oanga hepí-
guacti etebae ornee; ndiporimbáeamo
,**^*’-. -.w- . IDi
Te^aerecohabalL Toj
íbí guetebo, peteí ace anga repí rama.
Áipo relie Jeíü Chrifto mbae pipo ace
oguerecQ’ibí guetebo, hae opa mbae íbí-
pegua rerecobo Tepe , o inga mocam
ramo ne,-hey> opa mbae rerecóbo yepe,
ñdaheco aguíyeychene mírí yepe o an-
pi mómarSmo 5 ndahcpíbae ruguax
iace anga, cheríbí 5 Tupa recobe año co
Iiepíra yyacatu. :
Chatepicó , cheríbí , nande änga
repí ramo Jefu Chuido guguí tecatuai
Ornee j na güguí ñote rfigdaí $ • guecobe
yepe. Aipo rehe San Pablo , pehecha,
mbae tubichá ete rehe yyoguapíre co pe
Snga. Emp&enim ejiispretio magno:
.1 I 1»
Aipo rehe pemboyerobia Tupa ñande
Yara pendere pipe yepí heroataho , hey.
Cobae rehe nde mae hápe ñote yepe
amo , cheríbí ,.nde anga remboete an-
aña upe ängaipa rehe y mee pota-
reymo. HeCoYacogaí, clieríbí , mbae
hepíecebaecue’ ñangareéo- ha eteramo,
’ hae
io6 Ara pora aguiyey haba
naStoloico’rano : mbae
hepí etebae cue co , oyapápe , yyara
oñangareco ete hece > ohaíhuete; ndo-
ypotariheco niara 5 bitebe ycañyteí. Ao
poriahu hepi míríbae cue rehe yepe cre-
nangareco , ycañy hegui 5 nderemitín-
gue canco míri mbípe guare yepe ere-
haíhu ; ndereipotay , hece ñembocaray*
hae pipo nde anga Tupa caneo hague*
Tupa recobe repí año , ereytíngeine,
hae aña ñembocaray habamo erereconeí
Mahipipo, cheríbi,Tüpa ñande Yara ‘
remimboeteramo, nde anga reco quaa
hápe yepe , nde remboetey , nderen^-
boyerobiay , mbae bey rehe ñote ere-
mee ; hae amóme mbae ey rehe yepe
ereitíngei ñote ymocañímbeibo. Na
egui rami ruguaí Jefu Chrifto nde anga
ombovalé y Angeles íbapegua yepe
oheya pa, nde anga recabo, íbípe oubo
anga > caneo mbípe oheca , Vecha ca-
ñingue ñabe , oatubari ohupi yyohü-
Yefaereeo baoa jlu 1Q7
bo, oyehegua rendápe herahábo , acoy
Vedia rerequa guymba cañíngue reca
haré , hae yyohübo, oacey hapicha am-
baae rendápe heraha haré ñabei. Ayo-
be , cheríbi , ehaihu anga ade £nga>
embóete Jeííi .Chrifto caneongue > he-
cobe repí co ngái, nde yapápe. Ehecha,
opa mbae rehe ereyecohu ramo yepe,
nde anga heco mara ramo , ndereyco
aguíyeyche mirí yepene.
1 /* a
Nemboe Arete rehegud. joL 5 6.
59. hipe be.
r*J 1 iá +J : . i i«>. ■■ fl i
.nvo 0..:'
r *#
■ ” •. * X V-’
ifl
k t í: t \ 1 4
I oS * 'Ara poru aguiyéy haba
‘vcoc od/;f-r/.oí* n .r.o ?
LU’NE S YEYBER AM d;
‘iiOf’h
oc I Jií
Co ara tereiquabee Tíipä Taíra upe;
Na angaipa haguä ruguai co ara, v” J
*■ -.í índe yapápe. -j
-•
f .• j ,v ;
,
.w i j 1
t u 7( V’ ¡ a : Vi
.w <
r:i’p7 offi;;; i §. > IIL ,r i ‘T’i ,V ,0 ”
^ r
c.o o‘i:>=bn , líÍLI £l£fí7 oyz
* v
4 a. ’ ‘-r’w £-J <
Moñepeteí íWpf guara
ramo nande anga reco rehe yeqae-
•$>< Aí\ .• reca
<v. *
’ }
iO ara nico na angaipa hagua ru-
guäi tere angä , chenbí , nde
pag ípi rupibe, eyeobacábo. Ayete opa
arana augaipahagua ruguai ; bítebe ara
TupaTaira angä nico oñemomita, an¬
gaipa hegui nande píhíro mbota hápe
ñote. Cobae ra rehe oä oci hegui ca-
pii yahoce mymba paume , yyum tim¬
bo remimboacu ramo oupangä. Hae re
jj | opx-
oplca mbípebe guooí • marangatú oy-
quíci uca, guguí mombucábo ñande an- ¡y
gaipa aguí ñande pihiro haguä rehe. I !j
Mbae podrí ete nico giu angaipa raés
oyaboe Tupa ¿ehe yepe oñembocarai, J * f
huguí yepe íbí rnpi omombuca. Ayete,
dreribí, hdipori’ mbae bay amo arigaipa
ñabegua? haésñocoTupä rembiabae-
tereco. Angaipa año co Tupä rehc
opua;hae año liecobe rupia T ymocañí
haré : ayebe yñangaipabae T’íipa rehe
opuä , ohobapetegi, oynupa*:y: opyiu
hece , ogueróyro: íblpegua mbae po~ ¡
riahu rehe.i nomaei ymarangatu rehe,
yyaraquaa rehe , ypoaca haba rehe , ypo-
ralhu rehe, ypora nñqgarey.rehe, myna¬
ba araquaa ey ñabe ñote nrbae bay
quia rehe Tupa; oheya ¡ ‘heroyromo;
ndoyabii acoy guataha íuheybo ri: aca 1 ‘
porarecháca yepev\tuyu rí repeñá hara i
iembiapo 5 ey moa. Íuheybo , í aca he-
^acä poräbae upe obähebo yepe , juyu ,
lio Araporu aguiycy haba
rf ne bay catu ohepeña : cobae rehe
eatu tañemoangapíhí > tobe yepe tati-
píobí pora, coterä tirona pora yepe
ebocoy í acä > che aete ndaíühey 5 co¬
bae tuyu rí ne bay catu aluheybe , oyá-
bo.
Aiporamiabe gui angaipabiya oi¬
co. Hae ramo , cheribi, eye^aereco an-
gá nde reco rehe. Mbae panga ereypo-
rangereco ) Pora haba í Jeíus catu ypo-
iabe mbae pora pabe a^oce 5 hae año
nicombae pora ñemoñangába. Angapi-
hi ereheca ramo 5 Jefas año angapíhí
hupigua opa eybae ra meengara 5 íbipe-
gua angapíhí oporombotabíbae meme
note. Aracaebei gui heca hara nobahey
chupe: ñemboa^i mbia tita , nenoti
ngatu oyohu hecobia ramo yepi. Mbae
rehe ereycotebe ramo , cheríbí , Jeíus
rehe año ereyohune 5 hae año nico
mbae pabe rerequára 5 aipo rehe Jeíus
año^coico nde píápe 5 Jelus año nde yu*
rú-
caebey ymoyro potareymo. Äipo ra
rehe eye^aereco abe nde änga moñepe-
teí heco rehe, hae íbápe guatäramp >he-
I f ' I i"
co rene. >
Na heco hetabae ruguay cö ñandö
Sngä , cheríbí 5 peteíbae ño eböcoi.
Aipo rehe ereñangarecobe hecene ; yca*
ñy ramo , hecobia ra ndayohuychene,
nde yapápe. Nde rete rehe ñande Yara
mocoí teca orno! ; peteí opu rain o,
opita ambuae ridemae hagua. Hae aeté
nde anga cañyramo , ndipobey ambuaé
hecobia ra. Aña retame ohoramo nde
anga, nditibi ambuae íbápe guáramál
Oyaboe ami Profeta David ypuahe ra^í
mirí ey ñande Yara upe opíhiro hagúa
rehe: Eme a framea Dens unicam
meam. EipThyro angä, che Yara " 1
apíreyhegui che ängä poriahubl
cha, peteí año anga arecó s aña "j
yho ramo, ttdipori ambuae ride h
1
11 i Ara poru aguiyey baba
robia hara , oyabo. Cuña ymembí pe-
teíbae oñangareco ete hece ñeco mara
hegui, ymanoramo , ndareccy ambuae
cheírurami; ndipobey che ppjiahu ño
moangapíhí hagtfá, oyapápe 5 aye raco
guí ymembí hetabae ae , pete! ornáno-
ramo yepe,’ aguiyey blte omembí ara*
buae recháca 5 haete peteí año ymem-
bibae , oyehegui Teo heraha ramo,
ndoguerecobey oñemoangapiní ha-
gua> oñemboací ete ñoteguecobe ya-
catu omembí amyrí rapíro renoínan-
§& n ¡
Peteí tataendí año rereco ha pytu
ramo, oñangareco ete iiece , ygue he¬
gui , ndipobey ambuae ygue ramo che-
yee^ape haguá, pytundaype año anga
poaico, ygueramone, oyapápe. Aipo-
ramiabe eteyangá, cheríbí, peteí año
nde anga , ygueramo , pítunday api-
reyme ereicone j ndipobey ambuae he-
cobra rama. Ayebe terehaihu angá>
eñan-’
Yccaereco haba TIL í13
eñangareco hece; croyepea mbae niara
hegui, aña raí, hae aña rayí hegui 5 egui
bae níiguí ymocañí hara meme , yyuca
hara merae rano : nde mbae poriahu
peteíbae biñae ereroñeangu , ycañí ha-
gua hegui, munda haragui ; hae nde
änga mbae hecoubicha etebae , peteí año
’ etebae relie na ndeangatay , ndereroñe-
anguy ycañí apírey hegui > Ehecha Tu¬
pa raängä ebocoy , Angeles abíarey,
hecobe apíreybae , Tupa rehe oyecohu
bae rama ; hece ñande Yara opa mbae
omoñä 5 hece íbagagui ogueyí 5 hece
ycaneo 5 hece guguí omombuca 5 hece
guecobe yepe ornee > hae nderemboetey,
mbae bey rehe eremocañy. Aña yepe
omboetebe nde heguibe, nde amotarey-
mba ramo oicóbo yepe 5 opa mbae
ñande hegui ymocañy ramo yepe, ypí-
cípa ramo, ñande momboriahu pa etc
ramo yepe , aña niñangapíhíí, ñande
angä mboaguíye ey ramo, ymomara cy
H ra-
114 “Araforti aguiycy haba
ramo angaipa pipe. Santo Job raí reta,
bae tayi reta abe oyuca pa, hymba ogue-
raha pa, hembiguay oyuca pa i yvecha,
herequa rebebe omocañymba 7 hae hete
rehe yepe ay guaca oyó , ymomboria-
hubetébo* o pi api guibe, oica apipebe
Sngá Santo yy.ay , iti paume oinangá,
yta quipe pehengue pipe oñeciray, hae
oyeacoo oupangá s yñamo reta oheya-
pa7 chugui oyeguarúbo > hembireco ye-
pe oyeahey hece. Eguírami herecóbo
yepe 7 aña niñangapihü , y inga rehe
opoco ey ramo. Hae mahi pico r che-
ribr, nde inga tecatuay ereñamotareybe
aña guibe > Nde amotareymba 7 hae nde-
remiamotarey inga yepe amo nderereco
meguaíche , nde anga tecatuay rereco
megua rapicha. Nde remiamotarey gua-
cu ete inga yepe amo nderemeeyehe aña
npe rnbae rey rehe7 hae nde inga teca¬
tuay íbipegua acoce nde rembiaíhu rin-
gue ereyuca yepi , aña upe eremee
h y-
Tccaeréco baba 1IÍ. - 115
yñétfibogaray habamo.
Mbae rehe tepico egui rami nde
Snga mbae yporä etebae , hepí eybae
ercrecoay yepi, cheribí, nde rete poria-
hu rehe , ymoangapíhi potaraüboño i
Ma hi pico , íbi potiáhu rehe, curie ytu-
yubae ra, ynebae ra rehe , íco rembiü rä
rehe, yeguaru hagua rehe nde anga ere-
yuca , eremee aña upe i Nderehechay
pico nde anga rehe nde rete oicobe,
omae, oata , aguíyey oico ? Mara ñabe
tepico eguírami eíeypoepi abaete catu
nde rete rereco catu haba í Nderehechay
pico, nde anga cañy ramo, nde rete abe
yepiguarama oeañyne i Nderehechay
pico íbípegua rehe nde rete moangapíhí
pota hipe, ndeängä- aña upe ymee ramo,
opa eguí mbae, nde yecohu potaran ha
abe, opaerémocañy yepi guarama ne>
Hae aeté nde anga rehe ereñangareco ra¬
mo , cremotnara ey ramo , aña upe
eremee ey ramo, nde rete abe oico aguí-
Hi vey
ribí, nde ängä $ hece Ibápe oyecohubae
*ä ramo ymoñambíre abe. Aipo relie
ehaíhu ängä , embóete , emboye robia
quaa , eyti ngey eme, mbae bey ñabe;
eyporu pochí eme ibípegua rehe 3 na
•chupe , cotera hece ymoñä mbire ru-
guaí. Oyeupe guara omoña nde^ anga
ñande Yara oyehe oyecohubae rä 3 na
Mburubicha ämo upe guarama rugua.13
r’ /~-r
na Angeles upe guara ruguai yepe^ 3 na
íbípegua rehe oyecohubae ra ruguai.
Aipo rehe yepi tereyecaereco ymoñanga
rehe año 3 ibaga heta rehe año tande-
maendua anga yepi. Ereico teingaine
Tua , cotera Paracau rapicha 5 chatepjco
Tuá obebebae ra ramo ymoñambíre.
hae aete o píci haré guereco catu haba
** 7 - £ > ^
rehe, abatí irurt mbípe omongaruhati
rehe, hece obía; hope note yepi oico;
Ye£aereco haba ÍIL llj
niñangatabey íbate rupi , íbitu ha rupi
Tupa omoñanga rupi obebe hagua rehe.
Tua , oaraqnaa ey ramo , cguirami oi¬
co j ayebe nañemondii hay 5 hae aete
ñemondií hagua ete , ace yyaraquaabáe.
Tupa rehe oyecohnbae ra ramo ymó-
ñambíre, tembiü míri rehe , angapíhí
mlrí poriahu rehe , íbípe ybía , Tupa
rehe ymaendua ey , hechangau ey * güera
repeña potarey , te^aíböpe año heco
potace , ñuatíndípe año ybía haba,
guetä hegui gueco pea haguepe año yye-
píta<;o yepicatu ; cobae catu mbae pó-
romondíi , cheribí. Ndipori co quie
xbípe ñande reta 5 íbaga año $ hae ño ña-
hepeña yepi yaycóboiie 5 hece año ñan-
demaendua porarane; haépe ñande bi-
heeyyacatu angapíhí ndayarecoichene.
Ma hí amo pipo ñande reta eyme yáy-
cóbo , íbí ñande reco pea hápe ñande
rorí, hae yapurahey tel rae > hev ara i
ñande Yara rehegua Babiloniape :í
H3 rem-
11S Ara poru aguiyey haba
rcmbeípe oquapa ängä.
Oyeupe guara ñande änga omoñä
ñande Yara. Haebae rehe, hcce año mbí-
tuu oguerecone aba¬
te oí ramo , rnbae porabe hoce yepe,
yñangeco nunga 5 íbí rehe catu yyae;
hacípe íbate oí 5 oyehegui poi mírí ra-
mobe, curiteí íbí ohepeña tata, omoqä
-
ha-
Tepaertco haba III. i ig
hagueramo heco ramo , tenda pora
guendague rehe noñangarecoy > yhocépe
oma, ninangapihn $ ibipe ano mbiciui
oguereco. Aipo rami abe ñande ängä
Tupa rehe año yñangapíhí > íbípegna
ängapíhi raco í rapicha > ypom hara ye-
pi íuhey oyporara. Hae aete angapihi
Tupa rehegua pom liara , opa ibipeguä
mbae uhey omocañí yñandubeymo.
Emae eme, cheríbí , íbípegua po-
romoangapihi raänga rehe 5 emaengatu
íbápe ; cotera añaretame nde reraha
haba rehe. Ibápe nde reraha bara ñote
egin haebebae ndebe > eguíbae ñote
creiporabo ndeyeupe guaramane 5 añä
rétame nde reraha hara ñote ereroyrone*
Tupa moyro uca hára ndebe ñote ere-
yabaeterecone, yporu potareymo. Mbae
teraeguí aña retame oporoguerahabac,
Tiípá moyro uca haba acebe, íbápe acé
ho habangue momara ha raé í Angaipá
guacu año raco. Aípobae rehe angaipa-
H 4- ba-
120 ‘Äraporu aguiyey haba
bagui ano ereyeaíhune; hae año ereyá-i
baeterecone > hae año ereypojhune;
chugui año, ereñeguahene. Aipo ra rehe
tereyecaereco mbegue catu heco pichí-
bí abaetecatu rehe , hae hembiapo ma¬
la rapicharey haba rehe.
Tecaerceo hegui ace reco dguyey ra
renocc haba.
C , O ara coterä co pytu mbípe po-
roaängai ämo ñandú rupibeí, eye-
píareroba Tupängoti nde pía guetébo,
nä eyabo ychupe : Peteí año angá co che
ang , clic Yara : ycañy ramo, aña réta¬
me yhoramo ndipobey ambuae hecobia
ra íbape chobae räma. Ybapeguarä,
hae nderaangä tecatuay angä co che än-
ga. Ma hi amo pipo mbae quía poriahu
rehe ayepía moí mymba ñabe ybípegua
rehe año guitecóbo. Eypotareme , che-
poeyabo , angaipa pipe che ymongía,,
hae
:\i Yecaercco baba 111* T2Í
hae ymounday aña raangä ramo ymoin-
góbo. Chepítybo epe angä poroaangai
upe che aguíye hegui. Nde año oroaíhu
pota , Cheyara 5 nde año oroaíhu mbae
pabe acoce: nde moyro año aypoíhu,
opa mbae marä guibe.
LUNES CAARU RAMO.
§. IV.
Tupa gracia reheyeqaereco haba.
N DE amotareymbara rehe nde gua<-
ríni quíreyngatu hagua rehe,
cheribí, tereyecaereco nde rehe hembia*
po rehe , nde hegui hemimocañy rehe*
Quieíbípe biñae ombae poriahu rehe,
guaí rehe , guecobe rehe ace oñemom*-
buru , ymocañymbota ha rehe oguarini-
bo 5 mabíte aceínga rehe , hecobe rehe.
Nde amotarey mbára nico, cheribí, nde
^422 Ara poru aguiy.ey haba
anga rehe oguarim , hecobe rehe, gnem*
biaramo hereco potabo, heco aguíyey
mocañymbotabo rano : Mbae poriahu
rehe nde mbotabí pota, mbae hepí cy-
bae nde hegui herahábo. Angapíhí ra-
anga pipe, nde anga recobe ohauba nde
hegui, yyucabo \ Aipo rehe eñemombu-
m anga, cheríbí, nde aguíye eme ana
upe, eñembotabí uca eme chupe 5 em¬
bóete anga nde anga reco aguíyey > ehepí
aña hegui; ehechangi eme hece yñem-
bocarai, mbae bey repíramo nde hegui
herahábo. Gueco ubicha raco, íma cara-
mbohe Efau , guíbí Jacob upe ornee
teíngatu cumanda peteí ñae púa míri
pore rehe, hae mbuyape pehengue rehe
rano. Hac rire guembiapocue rehe oye-
caerecobo, oyaheo teí , gueco ubicha
guemimocañíngue rapírobo: Ma hípi¬
co Mburubicha ramo chereco, cumanda
miri poriahu rehe amee teíngatu , tem-
biguay poriahu ramo guíñemoíngóbo,
oyá-
Ye$ aeree o haba IV. 123
oyábo tcí. Aiporami abe , che tibí, cti-
níimbucu amboae o araquaa ey reco ru*
pi, guba ro hegui oce9 niotxibiri ohóbo,
mbae aguíyey beta guba remimeengue
oyeupe herahábo. Acóipe curitei mbo^
raíhu bay pipe , Sngapíhí quía rehe
omocañymba > hae otequatai recháca,
tembiguay ramo oñemoingo guapicha
upe , y tayacu rehe oñangarecobo. Hae^
pe ami ñembíahíi oyuca ay ramo, o-
mano hegui , tayacu paíime oique,
hembiü raícue rehe oyebíea bíca au, o ne¬
nio eb cata pota pota raübo bina > hae
aere tayacu ohepeña tata oti mbípe,
ymoañábo , guembiu hegui ypeábo.
Aypo rehe tayacu rembiu raícue , quía
yepe , ndohupitii, ocaru hagua hagua au.
Gu rope tembiú pora yporupí rehe orna-
endua ramo, hae gueco ubieha guemi-
naocañíngue rehe oye<jaerecobo aere,
yyaraquaa yebí, hae oñemombum yebí
rano , gueco tabí omboaguíye hague
he-
124 Ara poru agniyey haba
hegui oce. hagua rehe : Maíungatu pico
chereco ubicha amocañí tei tayacu paií-
nie , hecegua ñabe hembiucue quía re¬
he gaiyebíca guitecóbo! Mahí pico che-
remimbotaceray quía , che mboaguíye
hápe , tayacu ñabe , añemboapayere bí-
te, mymba rocaype guibía bía aü gui¬
tecóbo ! Tapiia mburu cä , Cheru rope
guiyebíbo, oyábo raco, oce gucco ha
poriahu hegui , guba repeña ohóbo.
Aypo rarni nde abe , cheribí, nde
aguíye rireangaypa upe eyecaereco 5 nde
maendua anga Tupa raí ramo nde reco
nderemimocañíngue rehe, hemimeegue
ndebe mbae pora aguíyey nde rembitía-
píícue rehe. Hae eñemomburu yyohu
yebí hagua rehe , nde angaypa hegui eñe-
píhyromo. Mbae tubichaete nico Tupa
gracia nde remimocañyngue 5 hae Tupa
reco rehe ñande mboyecohn , taíramo
ñande moingo, angaypa hegui ñande pí-
hyro, aña reta hegui abe ; teco maran-
Ye faer eco haba IV• I2y
gata pabe mboaye hagua ornee ñandebe,
ñande anga om opora. Tupa re^a upe,
tecoorí íbapegua ya ramo ñande moín-
go, quie íbípe yepe angapihí miri ey
omee ñandebe. Haé co , cheríbi , ñande
anga recobe 3 ñande rete ñande anga re¬
he oicobe 3 ñande anga gueya ramo,
omano. Egui rami abe ngai, Tupa gra¬
cia cañy ramo, ñande anga omano 5 yya-
baetecatube, yne Tupa upe. Tupa gra¬
cia raíhupápe , cheríbí , Santos guete
omomboriahu , oiníipa , omboyecoacu,
omoñemboe , oguereco ay opa rupi, he-
mimbota mboaye eymo , Tupa gracia
mocañy hegui. Mara rami pipo yñaruä
ndereco, cheríbí í Haebe pipo Tupa
gracia, Tupa raí ramo ñande reco haba,
aña upe nde ymee , tai ramo eñemoíiv
gobo> Haebe pipo angapihí miri quía
rehe, aña rayí upe Tupa gracia ymee,
angapihí apírey mocañimo ‘t Haebe pipo
ndc anga recobe mbae beyporiahu réhe,
• iifit * * an-
116 “Ara poru aguiyty haba
Sngapíhí quía rehe , nde ymocañí, ndc
ängä yucábo apíreymamo i Nde mbae
miri poriahu yepe erehaíhu, nde rymbá
yagua yepe $ hae Tupa gracia ñote ereítí
yepi, ítí rami heroyromone*
Embóete ángä, cheríbí, co ara gui-
be nde anga 7 hae Tupa gracia: Emo-
cañí eme > ehecha Jefu Chrifto ruguí re-
pí ebocoi; ñandebe guba hegui oyogua
guguí mombuca pipe, guecobe mocañy
mbípe j cobae rehe ou Tupa raí íbaga-
gui? cobae rehe abe ou Efpiritu Santo
Jefu Chrifto ruguí repí rehe ñandembo-
yecohuhaguarehe. Mahiamo pipo nde
eremocañy angaypa rehe rae > Santos
Martyres , teco ací ndoypoíhuy , guguí
mombuca hegui ndoquíhíyei , guecobe
ndohaí huy , guorípápe omocañy , gue-
te ymboí mboí hara upe, hapí hará upe
ornee. Tupa gracia mocañy hegui ño-
te. Hae amo pipo nde , cheríbí , Tupa
gracia eremocañy nde rete poriahu, co¬
te-
Tecacreco baba IV. 127
tera nde reca moangapíhí potaraübo.
Jefa Chrifto ruguí, hccobe repí reroy-
romo í Mburubicha amo guaí ramo nde
nioingo ramo , na oyabo ndebe: Ehecha,
che co cheraí ramo oromoíngo, che re-
co ubicha raangá amee ndebe 5 ereyco
pora ramo, che raangá mboyerobiaramo,
ymocañl ey ramo , teco bay pipe ere-
moaíbí ey ramo, ymongíábo 5 opa* che
mbaeya ramo ereycone , mbae amo re¬
he na ndetequaraíchene > opa mbae a-
guiyey poromoangapihi ererecone : ay-
po e ramo ndebe , cheríbí, mata ñabS
amo ereico; > Erembopíarací amo pipo
acoi MburubichaTguaí ramo nde moíngo
haré* Eremoaíbí amo pipo haangá, teco
bay pipe ymongíábo , ymotxbo } Ereytí
amo pipo ítípe, ymocañímo , heroy-
romombae bay poriahu rehe i Aniche
amo r araquaa mía rerecoramo. Alara
rami tepico Tupa raí ramo nde reco año
yepi ereroyro , Tupa gracia haangá
yya-
12 8 ¿4ra poru agulycy haba
yyabí harey yepi eremoaíbí , ymongía-
bo , heytíbo , mbae bey rehe ytnocañí-
xno > Nde rete recobe opa mbae amboae
a^oce erehaíhu , hae nde anga recobe
ha Tupa gracia note ndereypoihuy ynro-
cañy > Nde rete nde reypotari ybay , co
tera yquía , hae 1 upa gracia nde anga
mopora ha año yepi ereyti ngeí, nde an¬
ga mongiábo, ymoundáybo , ymboa-
baete catübo rano í Guete recobe raíhu-
pápe raco ace mbae amboae ene mo-
cañy ndoypoihuy > guetíma , coterä
o yíba quiti yepe nomboabayri , omano
potareymo. Hae amo pipo nde , che-
ríbí, nde anga reco apírey eremocañy,
mbae bey raihupápe : Toipotareme EP
piritu Santo ayporami nde reco.
Amen. , • • *
Hae mará ñabe tepico angaypa he-
gui , hae nde amotareymbára hegui
ereñepíhyro , ymboaguiyebone T ñe-
mombeu.aguíyey pipe, nde aguiyeha-
guc
Yefaereco haba IV• 12 9
gue mboací pipe , nde aguíye yebí po-
tareymo.
co
Nembocba foL 5 9.
MARTES YEYBERAMO.
Co ara eyquabee Eípiritu Santo upe:
Na ängaipa haguä ríiguäi co ara,
nde yapápe.
§. V.
Angaipa guagu reco rehe 7 hae hem-
btapo marándete rehe yecaereco
haba.
C O ara tereiquabee angá , cheríbí,
Efpiritu Santo upe , nde pag ípi
rupibe oyeobacabos co ara na angaipa
I ha-
150 Araporu agviyzy haba
haguä ruguäí, eyábo. I upä 1 uba nan¬
de moña. Opa mbae guemimoñangue
ornee ñandebe , ñande reco cata rama,
ñande guaihu haguä 5 ñande aete, yaypo-
rnbay ñande moña hague, ymoñemoy-
roboj hemimeengue ndayarecoy haíhu
habamo > yayepíamoi cata hemimo-
ñangue rehe, Tupa ramo nungä here-
cóbo. Aipo rehe Tupa Taira ñande ra¬
mo oñemoña , Gu rehe ñande ñembo-
caray hegui i ymoyro hegui 5 megnaí
cami che rehe omae hápe , Chemba
ohaíhune, omboyerobiane 7 nomoiche
opíä hemimoñangue rehe, ymoñemoí-
iobone, oyapápe 5 ñande aete , che-
iibi, nañandeporerobiay , ñande ramo
yñemoña recháca yepe , ndayahaihuy,
nañamboyerobiay, yepi ymoñemoyro-
bo ñote yaico. Aipo rehe Eípiritu Santo
ombou ñandebeTuba ., hae Taira > To¬
ño ñande Coracö ymboaguiyébo, oya¬
pápe. Eípirku Santo nico. Tuba , haé
, Yepaereco haba V. i? i
Taíra yoaíhu haba , ycoraco ramo
tifinga oico; hac ou angä ycpi ñandepía
mboaguíyébo oporaihu apírey mbípe.
Haé nico mboraíhubiya. Haé co mbo-
raíhu rata ohatapi ñande pxápe ; haé
ohecape o gracia pipe , haé omoanga-
pihí > haé omomarangätu ñande anga,
guaíramo omoíngo , ombae íbápegua
pabengatu yaramo rano; hae angapihi
marangafu rehe omboyecohu; quie íbí-
pebe i haere ibape ymboyecohu apírey
hagua rehe; haé ñande anga omopora,
opa mbae pora agoce, ängaipa ymongía
haré hegui yyoheybo, ypíhíroma
Conico ngaí , cherxbí , Efpiritu
Sanco rembiapo ñande rehe ; mara ña he
pipo ñambohobay chupene r Hae teca-
tuay oñemee ñandebe ; ocoraco gue-
tébo ornee rano. Ma hí amo pipo ñan-
deracatey chupe ñande pia poriahu re?
he raé ? Ma hí amo pipo Ibípegua mbae
bay rehe ñamo! , ymoñemoyrobo raé:
li ’ Haé
13 i p°ru mey ^a
Haé ornee o gracia ñandebe, ñande an-
ga moporabo , mbae pora pabe acoce.
Mahi amo pipo ñande ñamongía angai-
pa rehe, Tayacu upe ygracia reytíbo,
aña upe ymeeboraé í Haé angapihi ma- ’
rängätu rehe ñande moinlhe qnie ibípe, I
poyyeíbápe angapihí opa eybae ra rehe
ñande yecohu haguä rehe $ niara ñabe .
amo pipo ñande angapihí^quía poriahu
rehe ñamoñemoyro teingatu rae í Hac
ñande rete poriahu oipiqí guoga ramo,
opítuü habamo herecóbo. Mahí amo
pipo ñande chugui ñamoce , angaipa
hendaguépe heroiquebo \ Mahi amo pi¬
po angaipa raíhu pipe ñamongía Eípi-
litu Santo renda , chugui ymboyeguaru-
bo rae > Ndiyabi aipo, cheribi 5 eyaboe-
que teremboete anga Tupa gracia nde
anga recobe ha, y pora ha, y yegua ha ra¬
no , ereraha tei tuyu bay angaypa quia
reheguápe, mymba rami heroapayere-
» , hae ymoíindaybone. Eroti anga
ebo.
*
Ye$aercco haba V. 13 3
tbocoy nde pía, hae nde rete Efpirim
Santo renda, tayacu roga ramo, aña pí-
tuü ha ramo ymoingóbo. Eñangareco
catu nde anga rehe , nde rete rehebe,
cmopora anga Efpiritu Santo raíhu pi¬
pe , y gracia pipe; ehoquenda yepi > toi-
que eme aña nde píápe , ymongíabo,
ymboaguíyebo , o mbae ramo ypihibo,
Efpiritu Santo chugui ymocebo , ymoy-
ro teingatu 5 embobía catu anga haíhu
pipe nde píápe > haé año toico nde maen-
dua habamo 5 haé año nde angapihí ha-
ramo 5 haé nde pítuhe haramo , co íbí
tecaíbo pipe nde reco pipe.
Co Efpiritu Santo rembiapo co,
cheríbí, angaipa gua^u año omomaras
aipo rehe eye^aereco mbegue catu hece;
hae hembiapo mata rapicharey rehe.
Haé nico Tupa remimbota raca ha, ypo-
roquaita reroíro haba. Angaipabiya
Tupa poroquaita ohobaytij guembiapo
pipe, cheremimbota catu yyayene,hey,
13 ndi-
134 Ara poru aguiycy baba
ndipori poroquaita chebe guara 5 che-
re minabota año oico poroquaita ramo
chebe, hey nungá; Tupa ñande Yara
rehe opíía, heroyromo. Abfalon , Da¬
vid guba rehe opua 5 angaipabiya aete
Tupa o monangara rehe > ndipori Tu¬
pa , hey níinga guembiapo pípe , hae
guemimbota bay pipe ndoipotay, Tupa
ñande Yara guemimbota robaítí. Oypo-
ru bay abe Tupa poroporiahubcreco ha¬
ba , ymoyro habamo. Jofeph, o yara
rembireco opía raäramo, ndiyabi, hey
chupe 5 maräñabe amo Cheyava , che
raíhu parete, hae o mbae che pope ornee
haré che ymoyro tel, hey; hae angaipa¬
biya nomaey Tupa o moña hague rehe,
gue ‘obe yoco haba rehe, opa guecotebe
oyen pe mee haba rehe , guecobe , hae
guemímeengue catu oyporu yepi ymo-
ñemoyromo, Aipo rehe ñande Yara an¬
gaipabiya omboyoya mboy raí rehe>
hae níiguí 09Í o moña haré ríe omon¬
do-
—
Tefacreco haba V. 13 5
dorog, yyucábo. Aipo rami angaipabí-
yara Tupáo mo;ñangára rehe opíiär he~
jgcoaybo, yyuca potaraiibo nünga , na,
fiemlme ruguaí, hecápe etey catus Tu¬
pa ñande Yara recápe nico opa mbae 01
ñemímenguarau yepe , pítundaypegua,
fiande piäpegua yepe. Aipo rehe Santa
Sufana ytabíbae guaaramo, ndicatui T li¬
pa recápe penemimbota che ymboaye,
hey chupe: heco raco ace recápe, ace
rapicha ace reroyro , ace omboacibe.
Eguí ramiabe ñande Yara omboací ete
guecápe angaipabiyara gueroyro. Rey
AÜ’uero oytnoa guecápe o boya Aman
guembireco rehe yñembocaray pota;
aipo rehe oñemoyro ete chupe; curitei
oguera ha uca yyuca haguäme : hi pico
che recápe etey , che rehe oñembo^aray,
oyapápe.
Na Tripa recápe note ruguai angai-
pabiya oteco abí, Tupa o angaipa rehe
ymano rire yepe. Mbae rehe panga Jeíii
14 Chut
13 6 Ara poru aguiyey haba
Chrifto omano rae > Angaipa rehe,ymo-
cañi mbota hápe. ñote ; mara ñabe te-
píigui angaipabiya otecoabí yebí bíteri,
ymano nre yepe \ Rey amo o boya an¬
gaipa rehe mano rire, yñaruä amo pipo,
acoi y boya y man o hague, o Rey guaí-
hu pare reongue mbotírírí, ycutu cuta,
hae ymbombog , hece oñembocarayta*
Mara ere amo aipobae recháca , chen-
bí í Ereñemondíi amo añeíngatui;
mbae pico mbae > Yagua yepe raco o
yara coó pehe mírí oyeupe y mee ha¬
gue rehe , ndoicuüy heongue , ere
amo , eñcmondíita. Angaipabiyara
aete mymba guibe ytabíbe Jeíü Chrifto
o angaipa rehe ymano rire yepe , yepi
oyuca yebi angaipa piahu pipe Curucu
rehe ymoí yebíbo. Na oyehe ymano
rire ñoteruguai, guoo, hae guguí pi¬
pe opoi rire abe yepe. Mara ere amo,
cheribi, cí amo o membí mongaru rire,
guoo tecatuay pipe , hae gugui pipe
ra- i
Tendereco haba V. i$7
rano, acoi y membí hece ypuä ramo,
hobapetebo , íbíra pipe , yñaca ru para¬
mo, yyucábo coíte ? Nandeñee raiche
amo, aipo minga teco recháca. Mara
ñabe tepanga ndereñemondíi Jefa Chrif-
to roo, hae huguí pora rire yepe , yepi
ymoyro yebí yebí rehe , Curuca rehe
yyatka yebibo rano ?
Hae mbae rehe piponguT eguirami
angaipabiya Jefu Chrifto rereconi rae?
Tupa amboae, hae ñabe heco aguíyey-
bae mboorí pota hápe pipo rae ? Teco
orí apírey mboaguíye pota hápe pipo
rae ? Mara Jefu Chrifto guereco hague re¬
he pipo rae rano ? Teco ací apírey poí-
hu pápe pipo rae ? Mbae rehe panga y-
ñangaipa ? Mbae ey rehe ; aña o amota-
reymba mbooríbo ño. Ndaipotai Jefu
Chrifto cheyaramo, aña ngatu oyabauj
na teco orí apírey rehe ruguaí 5 ángapíhí
quía poriahu rehe , guemimbotaceray,
íbípegua mbae bay rehe, Tupa guibc
ym-
13 8 Ara poru aguiyey haba
ymboetebo , o Tupa ramo herecóbo:
na tecoa^í apírey poihúbo ruguai; gue-
mimbota bay mboaye potabo ño > Tupa
ñee mboyabaibo año > aña ñee yyabay-
bebae moaruabo año rano. Na Jefu
Chrifto guereco mará hague rehe ifiguai,
guaíhu hague rehe , guereco catu hague
rehe 5 oyeupe hoca hague rehe > oyehe
ymano hague rehe catu. Na jeíu Chrifto
rembiapo mara amo rehe ruguai ; Aña
ombotabí hatí, guereco mara hara mbo-
oríbo catu , yñangaipa , Tupa remi-
meengue , oporiahubereco hague ymo-
ñemoyro rehe , yporubo yepi. Mara ere
amo, cheribi, nde rapicha poriahu Tu¬
pa mbae oyeupe nderemimeengue pipe,
mbae poroyuca moírire , ndebeheropo-
yai ramo, nde yucábo y pipe* Aipora-
miabe ängaipabiya Tupa oporiahubere¬
co hague oipom heroyro rehe ñote , he-
«recoay, hae yyuca rehe ñote rano.
Hae aba pico .angaipabiya Tupa
re«
Te$¿tereco haba V. 13^
rehe oñembo^araibae > íbí poriahu , hac
íbí poriahu hegui ymoñambíre, íbi ra¬
mo oico yebíbae rama , mbae poriahu.
Tupa remimoñangue , lupa rche yepi
oicotebebae ? mbae araquaa ey , mbac
poaca ey, opa mbae rehe ytequaraibae,
mbeu ríru, ico rcmbiu ra, taci mírlpo¬
riahu remimoangaü ; ayporamo yepc
oñeuiboete, Tupa rehe opua , Tupa
ogueroyro, Tupa hegui ndoquihíyeys
guemimbota omboetelupa guibe j ibí-
pegua ohaíhube chuguibe rano.
Angaipa guacu na Tupa moyro ha
Sote ruguäí , cheribí ; nde änga abe
oyuca , Tupa gracia , hecobe ha, orno-
cañí 5 opa hempiapo marangatu cue re-
hebe , ymomboriahubetébo , ymoun-
daybo ; omboabaete catu, aña rayíramo
ymoíngóbo. Pete! angaipa ñote yepe,
Angeles íbagagui oyti , omounday, om¬
boabaete catu, aña ramo ymoíngóbo;
bítebe nde angaipa heta, cheríbí ¿ marä
ña-
140 Ara poru agulyty haba
ñabe pipo nde äng omboabaete catu
Tupa re^ápe í Haé co aña rembiguay-
ramo nde moíngo, Tupa hegui nde pea;
haé Tata apíreyme ndereití ; ibagagui
nde pea , ebapo ndeho habangne moran-
guébo. Aipo ramo yepe, nde remboa-
cíi nde angaipa 5 Micheas oTupa Tupa
aü oyehegui heraha ramo , hace oyahe-
guábo : hae mbae ramo panga ereyaheo,
é ramo oyeupe > che 1 upa peraha che
hegui, hae mbae rehe panga ereyaheo,
peye chebe í Mahi amo pipo che Tupa
cherecobe ha , chereco aguíyei ha , che
angapíhíca che hegui ypea che hapíro ey
rae \ Ayaheo catu y yohu ey yacatu gui-
tecóbone, hey. Hae nde , cheríbí, Tú¬
pa hupigua hegui ndeyepea nderemboa-
^íi, nde angaipa tire, nde roií nderecäí.
Túpa gracia mocañy rire , aña raí ramo,
hembiguay ramo, tata apíreyme hem-
bia ramo nde ñemee rire chupe yepe,
nde ängapihi eicöbo ! Ndahaubie rú-
gur
Yecaereco haba V• 141*
guäí, ndereyecaerecoy ramo nde rem-
biapo abaete catu rehe 5 mbae pipo che-
rembiapo rae 5 nderey , eyepíamonge-
tábo. Aña nderecapía , nde rembiabíí
rehende mae hegui ; toñepíhyro eme
che hegui heco abaete pichíbí recháca,
oyábo. Ma hí amo pipo angaypa rem-
biapo marandetey rehe eye^aerecobo^rei-
porängereco bíteri raé!
Ehecha , cheríbí , nde angaipa re-
nonde Tupa Tuba , Taíra, hae Efpiritu
Santo abe ängá che raí , hey ndebe , teco
a^í mírí repí ramo ererecone teco orí
apírey 5 aneyramo angapíhí curiteígua
rehe teco ací apírey erereco ranone>
emae ängä nde moña hague rehe , nde
poriahubereco hague rehe, haé rire iba-
pe angapíhí apírey rehe , nde yecohti
hagua rehe, hey ndebe Tupa Tuba. Jefu
Chriílo , cheraí, hey abe ndebe, ehecha,
nde rehe amano, Aña hegui nde píhy-
rorno 5 che ruguí amombuca , nde än-
gai-
j¿j.2 Ara poru agulyey baba
gaipa hegui ndeyohey hagua rehe 5 erera-
boyoapí tei ängä ne, aña upe eñemee
yebíbo. Efpiritu Santo , che raí, ehecha
che agueyí anga nde anga moma ranga-
tubo , che gracia pipe ymoporäbo > nde
pipe yepi aico, nde rehe guíñangarecó-
bo, nde pítybSmo rano. Che rey tí tei
epe nde anga guiñe, yyucábo, hey. Tu-
pací maraney , che membi, che co nde
rehe ñeengára, Tupa moñyro hara nde-
be 5 tobe anga ebocoi angaipa , hey.
Santo Angel abe haé rami aipo hey nde-
be7angaypa hegui nde pea potaraubo.
Aña aete , eyeapi^aca eme aypobae rehe>
che catu nde raíhu parete 5 che catu nde
remimbota amee ndebe , angapíhí ay-
quabee rano 5 ndaypotay ndeporiahuj
nde rorí 5 emoangapíhí nde rete 5 em-
boaye nde remimbota , na maraichene,
hey. f
Aipo ramo nde remimbota oycroba
aña ñee ngoti 7 nde angaipa, ereñemo
■ mbo-
Ye £aereco haba V, 14 J
mbotabay, eremae bay, Tripa ñee re-
royromo, naeyabau nde rembiapo bay
pipe : Tobe yepe , Tupa Tuba , teco orí
apírey ndaypotay angá > che remimbota
catu aycotébe yyaye rehe. Tupa Taíra,
arobia yepe che rehe nde mano hague,
añahegui chepíhyromo, hae aete aico
yebíce aña pope, hembiguay ramo, tai
ramo jnda che recocey nde rehegua ra^
mo > ndaycotebey nde rugui rehe. Efpi-
ritu Santo , ndaypotay che änga pipe nde
reco > ndaypotay nde gracia > ece che
hegui i tobe ananga catu toyco che angä
pipe > tobe , añanga raanga catu tareco
che ängä rehe. Maria Tupaci maraney
ndaypotay , cheri ñeenga ramo nderecoj
ndaycotebei nde poropitybo rehe 5 tobS,
tayco cheremimbotara rupf , che rete
moangapihibo quie íbípe > tecobe am-
buae rehe nañangarecoy 5 che remimbo¬
ta yyaye ramo, aguíyeima. Aipo ere co,
cheríbi, nde ängaypa ramo , yepi. Co
144 ¿rA Poru a¿uiyey btba
nico angaipa rembiapo abaetecatu poro-
mongíhíye , hae poromondü rapicha- ¡
reybae; ayporamo yepe chugui ndere-
quíhíyey , cotera ndererobiay , cotera
nde taroba eycóbo , cheríbí ; emae nde
angaypa abaetecatu rehe ; tereñepíhyro
chugui. Mboy raco íma ñande Yara re-
hegua oy^uu, yyucábo. Aipo ramo ñan¬
de Yara oyapo uca mboy raanga , íbíra
tehe ymoí ucábo. Mboy rembi^uucue,
tomae ebocoi mboy raanga rehe ; hece
omaebae curiteí ocuerane , hey.^ Aipo-
rami abe, cheríbí , emae nde angaipa
rehe; evccaereco heco pochí abaetecatu
rehe , hembiapo mara nungarey rehe,
hae curiteí erecuerane > chugui eñepíhí-
romo, ymboacibo , hae yyabaetereco
pipe nde pía guetébo , heroyebí pota-
reymo.
Yefacreco baba V. *45
leadereco hegui ace reco cígüijej re*
noce haba.
C O ara , cotcra co pytu mbípe poro-
aangai hia ípi rupibe ndebe , curi-
teí ehubaytx, na eyabo : Tcreho rabura
che hegui angaipa porombotabíceray:
mbae ra pipo acoy oroenda boña tex che
piápe cuehebe rae. A Jesvs che Píhíro-
hara , che co ahapíro ací catu pota note
che mano hapebe cherembiabícue, ym-
boyoapi eyrno petel yebx note yepe , nde
ndepía marangatu moñemboací hegui,
hae nde poroporiahubereco porubay ye-
bí hegui. Che fjítybo epe angá, Tupa
cheYara,poroaangaiupeche aguiye he¬
gui. Nde año oroaíhu mbae pabe acoce:
nde moyro año aypoíhu opa mbae mari
guibe. Jesvs año toycobe apírey che pía-
pe : hae aypora rehe ychí maraney che
ti neengaramo toyco yepi.
K MAR-
i /¡.6 Ara poru aguiyey haba
MARTES CAARU RAMO,
i VI.
fAngaipa min rehe ye<¡aerecoy yyaba-
etereco haguama.
M Bae bey ete ramo herecopí raco
yepi ängaypa míri 5 nañangare-
cohay heces ndipoíhu habi ranc3. Aipo
rehe Profeta David: Iniquitas calcanei
mei circundaba me, chepíta angaipa
haeré che mama , chererecoaybone,
hey. Mbae pipo aypo Profeta pita an¬
gaipa rae \ Na mbae ambuae ruguai,
angaipa miri note. Hae níigiu ñande
pitápe nunga yareco , ypoíhu eymo , he-
ce ñande angata eymo rano s nderehe-
chay panga , cheribi, íbí timbo ñande
pita rehe hinamo, ñapyru ñote hece,
mbae bey ramo herecóbo , hece ñande
Tefaéreco haba VL 147
angata eymo ? Eguí rami abe angaypa
muí, íbí timbo minga yareco 5 hece ña-
pyiu ñote , ypoíhu eymo , hece ñande
angata eymo 5 haeré poyye , guembiapo
mara mbípe ñande mama ñanderereco
aybocoitene. Mbae marändete co än-
gaipa miri 7 cheríbí 5 na heroyrombí ra¬
ma ríiguai 5 ypoíhu pira mbete catu ebo-
coibae rano.
Chatepico peteT angaipa mírí amo
ñote yepe, oyehe hereco hara , hero-
mäno ramo, ndicatuy íbápe heyque. Hae
íbapegua Santo amo Tupa rehe oyeco-
hubae ang pipe pete! angaipa míií ñote
yepe yehu ramo amo, curiteí ñande Ya¬
ra oipea oyehegui, oyehe ymomaebey-
mo. Hae na Santo amo ñote rííguai,
Tupací Maria maräney yepe amo oye¬
hegui oypea , oyehe ymomaebeymo,
pete! angaipa miri ñote yepe rereco ra¬
mo. Na Tupa^i ñote ruguai, Jeíu Chrifc
to ang marangatu yepe amo petel an-
K¿ gay-’
*48 Avaporu aguiyeyhaba
gaypa míní rerecoramo , oypea Tupai
ramo gueco hegui, curiteT amo Tupa re-
co rehe yyeceä haba oñemboay , ocañy-
mo. Erehecha panga , cherxbí, ängaipa
mxrirembiapo marändete i Marä ñabe
tepico ndereypoxhui í Marä ñabe , Íoí
timbo ñabe, ndc pítápe ñote erereco,
hece nde ängata eymo > Equíhxye angan
pa miri hegui > Tupä rembiabaetereco
cte egui $ hembiapo marändetebae , íbá-
pe ñandereyque momarä ha egux. Aipo
reheñandeYaraJefu Chrifto omänö re¬
monde , guoo pipe Guemimboe yopoy
pota ramo, oipihey ränge, angaipa gua¬
ca rereco ey ramo yepe. Judas año an¬
gaipa gua^u oguereco > ambuae cuera
aani yepe biña > hae aete angaipa mírí
hegui ypxciro haguä rehe oypíhey, hece
hecha potareymo.
Angaipa guacu , cherxbí , Jefti Chri£
to yuca yebí, Curuca rehe yinox yebíbo>
angaipa mkí oyucaay yebx , ohobapeteg
nua^
Ye$aéreco haba VI. '14$
ñunga , opíru yebí nunga hece, hemim-
bota marängätu robaítímo 5 yporoquaita
racábo , ymbopía racíbo no. Hae ramo
angaipa miri Tupa reroyro habamo
nunga oico. Mará ej:e amo , cheríbí,
cunumi amo Gu rehe yñembo^aray re-
cháca , na oyapápe, Che ndayucaichc
cherubane > hae aere ndaypoíhuidie he-
recoayne 5 hobapeteg, ynupa, hae yin-
bopíä raci araya* Tai cobae ere amo pi¬
po chupe rae ) Gu raíhu parete, Gu mbo-
yerobia hareté, ere amo pipo chupe raéí
Aniche anga amo ? Gu amotareymbá-
ra, Gu reroiro hareté , ere catu amo aye-
te, egui Gu rerecoay recháca. Egui ra¬
mi abe angaipa mírí poíhu harey Tupa
upe oico 5 yyucaaybo, hobapetebo nun¬
ga , ymbopíarací arayábo.
Na Tupa rereco ay haba note ru-
guai angaipa mírí, cheríbí ; ace anga
rereco ay hara abe 5 hae co ace anga o-
moünday , omongía, oyuca ay abe , tací
K3 ña-
cängí 5 tacú mlrí hegui tacú tubicha mbe-
gue oñemoña; haeré coite ace rete y
Ij ‘l angä heguioypea, yyucábo. Eguírami
abe angaipa míri ndoyucay yepe ñande
ang 5 nomocañyí yepe biña Tupa gracia;
hae aete omombituba teco marängätu
rehe quírey haba omocañí, teco maran¬
gatu rehe ombocueray , ängaipaceray
omboacubö $ hae poroaangay bahera-
mo, curitei ycangí, haeyyaguíye coíte.
Ayebe ramo ängaypa niirí poihu harey,
Sngaypa guamil abe ndoypoíhuychene.
Aipo rehe Jefu Chrifto; Mbae mirí pípe
1 Tíipa upe oico porabae , mbae tubicha
pipe abe oicoporane ; hae mbae miri
pípe oico poräeybae, mbae tubicha pípe
abe ndoicoporaychene , hey. Mbae míri
rehe ymunda eybae; mbae tubicha re¬
he abe nimundaychene ; hae aete mbae
muí rehe ymnndabae , mbae tubicha
re-
Tecaereco haba VI. 151
rehe abe ymundane. Ayebe , cheríbí,
equíhíye angaypa míri hegui, angaypa
guacu apo ey haguä rehe. Tata muí he¬
gui , tata guacu oyepota , hae ñu guetebo
ohapí. Egui rami abe angaypa mírí he¬
gui angaipa guacu oñemoñä aña retame
ace reytí harama.
Angaypa guacu hegui ñande pea ha¬
ra nico , cheríbí , Tupa hegui quíhíye
haba ; ymbopía rací poíhu haba. Hae co
a hegui quíhíye marangätu, hae ym-
:a rací poíhu haba ; angaipa míri
mbegue mbeguey omocañí ace hegui;
aipo rehe mbegue mbeguey abe ace an¬
gaypa guacu oiporängereco, ypoíhubey
mo. Teco marangätu rehe yepoquaa
haba abe angaypa guacu hegui ace píhy-
ro , Tupa moyro poíhuey rehe ace mbo-
yepítacóbo; hae co yepoquaa maranga-
tu abe angaypa mírí mbegue mbeguey
omocangí; aipo rehe poroaangay ace
raä ramo, curiteí chupe ace aguí ye , Tu-
K4 pa
■
re<japé hara 5 haé ñandepía moquírey ha
teco marangatn rehe abe angaypa mírí
oipea uca ñande hegui, ndoypotay Tupa
ñandebe ymee yeahoce 5 aipo rehe ñan¬
de araquaa na hembipe cay ; ñande pía
ndiyaey teco marängätu rehe , hae po-
roaangai bahe ramo, curiteí ñande ara¬
quaa oñemboopa, angaypa guaca abae-
mo , poros
ucábo corte.
Aipo rehe , cheríbí, equíhíye, hae
nde pírl angá angaypa mírí hegui ? eñe-
guahe opa ymoña ha hegui , opa mbac
1-Cí U-CLa
Yecaé reto haba VL I53
heytibo. Bstebe angaipa míri rehe ere-
yepoquaa ramo , curiteíbe angaypa gua-
rehe nde acné, ypoíhubeymo. Mbae
marandete raco angaypa mírí, cheríbí.
Ayebe ndicatuy yyapo , íbípegua opa¬
cata ang oicobebae, hae aracañy hape-
be oicobae rama ibápe heraha hagua re¬
he yepc > ndicatuy abe aña retämegua
opacata renoce hagua rehe yepe rano.
Peteiangaipa mírí ereyaporamo , opa-
catu ibípe oicobebae , hae oicobebae ra
oñemomarangatune , hae íbápe oho
coitene , e ramo ndebc yepe amo, cherí-
bí , ndereyapoyche pete! angaipa mírx
yepe. Marañabe tepico mbae bey bey
rehe 5 nde angä yucaay hará , íbagaguí
nde pea hara ndereypoíhuy angaypa mírx
araya yyapo , cheríbí i Aña reta poíhu-
pápe yepe amo nde reyapoyche peta
yepe rae.
Ehecha tunumí: Co angaypa mírx
creyapo ramo, Ibápe erehone , hae yya-
po
I y4 Araporu aguiyey baba
po ey ramo , Aña reta me erehone , c
ramo ndebe yepe amo , angaypa mírl
ndereyapoyche, cheribí. Tobe yepe, ta¬
ha eme íbápe , tobe yepe rano , taha
aña recame teco ací apíreyma porarábo,
haete angaypa mírí apo catu ndicatuy
ete y angaypa mírí cata aypoíhu aña reta
guibe, ere catu amo, cheribí. Ayete an-
gaipa mírí catu pochíbe aña reta hegui-
be. Angaypa mírí ndicatui Tupa yvapo:
hae aete aña reta Tupa remimoñanguej
Tupa omoñä ytabíbae upeguarama. An¬
gaypa mírí Tupa moyro ha > Aña reta
na Tupa moñemoyro ha ruguaí. Aipo
rehe angaypa mírí hegui erequíhíyebenc
Aña reta heguibe.
Hae mara rami eícóbo pipo angaypa
mírí hegui ereñepíhyronc , cheribí r An¬
gaypa abaetereco araya pipe y Tupa raí-
hu mbae pabe a<joce mo^andog ey mbí-
pe; Sacramentos ñemombeu ha , hae
Tupará ha poru aguiyey porara pipe;
f opa
Tef ¿tereco baba VI. *55
opa mbae poromoangaipa miri han he-
gui ñeguähe mbípe , guatatei ey mbí-
pe, mae rey rey ey mbípe , porombo-
yaru ey mbípe; poropohu rey ey mbípe;
teco rey rey ey mbípe; poromongeta rey
rey ey mbípe; ytabíbae hegui yepea pi¬
pe , Tupa upe ñemboe porara pipe ; y
gracia ymbaraetebebae , hae yrangue
eybae rehe yerure porara pípe rano.
Eguírami anga tereyco, cheríbí , angay-
pa mírí hegui, hae angaypa guaqu he¬
gui ndeñepícyro mbota ramo rano.
MIER-
. , - .• 0 w ’ ’ ’* r <r„ ^
i J6 Araporu aguiyey haba
” ;•*> *%
MIERCOLES YEYBERAMO.
Co ara tereyquabee San Jofeph upe : Na
Sngaipa haguä rííguaí co ara
nde yapápe.
i VII.
Teo Yeco reheyeqaereco haba.
C O ara , cheríbí creyquabeene Tu->
pací menda hague marängätu upe,
,
San Jofeph upe, Niño Jesvs rubangá upe.
Co ara na angaypa hagua ruguaí, tere än-
ga , cheríbí, nde pag ípí rupibe , eyeo-
ba^ábo, San Joíeph raíhubari, nde ya-
pápe. San Jofeph reco ubicha, hae ypoa-
ca rucu haba ereiquaane, cheríbí , Tupa
ñande Yara yporabó haguera rehe , Guaí
tecatuay rubangáramo , Ychí maraney
Eípofo ramo, herequaramo ymoíngóbo.
Ai-
Te<¡aereco haba VIL 157
Aipo rehe ami Jefu Chrifto oico hemim*
botara rupi, Guramo ymboyerobiábo.
Aiporami abe Tupací hemimbota guipe
oico , o Eípoforamo ymboyerobiábo.
San Jofeph co , cheribí, Jefu Chrifto ru-
bangá ramo oicóbo , ymbae pabe yara-
mo, herequaramo, y Mayordomoramo
oico. San Joíeph Tupa gracia omboyao
ñandebe: Haé ñande recotebe opacatu
meengára j ypo rupi oipota Jefu Chrifto
ñandebe yñemee. Yma Mburubicha Fa¬
raón , Joíeph Jacob raíre , omoíngo
guecobia ramo, o mbae pabe ya ramo,
hae o boya reta oyeupe mbae rehe ybá-
heramoami: Ite ad Jofeph , Tapeho
Joíeph piri ; ypope amo! che mbae opa¬
catu 5 hae omboyao peemene pendeco-
tebe reco rupine, hey.
Aiporami abe Jefu Chrifto ñande
Yara San Joíeph guecobia ramo omoíngo
ñandebe , ombae rerequa ramo , ogra-
ciamboyaoha ramo? ypo rupi oipota
hr ñan*
158 Ara poru aguiyey haba
ñandebe yñemee : oyaboe j Tapeho Jo-
feph píri, hey ñandebe , pebáhe chupe
pendecotebe rehe 5 haé co che mbac re¬
ta , che gracia omboyao peemene, pen¬
decotebe reco rupi. Ene! angá , cheríbi,
eyerobia San Joíeph rehe nde pía gueté-
bo : Ebähe angá chupe nde anga recote-
be rehe , Tupa gracia rehe j hae yyipibe-
ramo , haihu reromano aguiyey hagua
rehe 5 San Joíeph, ere chupe , nde mano
hagueri rehe nde maendua hápe , che po-
riahubereco epe angá , acoy che mano
hagua ara pipe 5 tachepitybo epe anga,
tereñangarecobe angá che rehe > Tupa
gracia teremee yeahocebe angá chebe:
Acoy Maria maraney nde Efpoía , hae
Jesvs, nde raí ranga yíba ahoce nde ye-
qun angapihi catu nabei, che abe anga
Tupa gracia , hae haíhu marangatu taro-
yequíi angapihi catu , nde yíba ahoce
guimanobo angá ? nde pope, San Joíeph,
yerobia gua$u pipe che ang aytí , nde
ñan-
Y?(¡aereeo haba VIL 159
ñangareco habamo ymeebo ndebe , yca-
ñy teí hegui, co ara nde raíhubari mara-
be yepe, Tupa Cheyara namoyroíche
angaypa amo pipe ygracia chepítybo-
ramone.
Aipobae mboaye catu hagua rehe,
cheríbi, tereñepítybo co ara nde mano
hagua rehe eyecaerecóbo. Mbae mbarae-
te etebae raco Teo rehe maendua haba,
cheribi, íbipegua raíhu hegui ñande pía
reroba haguama. Aipo rehe ami Ycaray
eybae yepe guoqueme , íbíqua orno!,
omano hagua rehe omaendua haguama,
hae gueco moatyro haguama rehe. Oma¬
no bae rä memeíco ñande, cheríbí 5 ni-
naohera hay hara hai 5 acoi í o^iribae ra-
picha, ñande recobe ocíri Teo repeña
ohóbo. Erehecha panga í ocíríbae, ndo-
yebñ guaquicue cotí, guembía ha repeñS
nao ñote oho yepi. Aipo rami abe ñande
recobe yepi ocañy hagua repeñábo ñote
oico , ocí ríepe oñemoña Ipí rupibe.
Ehe-
16o Ara poru aguiyey haba
Ehecha ñandereco mita oqua , hae ndo-
yebíbey; egui rami abe ñande cunumí,
hae ñande cnnumbu^u haguepe oquaabe
oyebl quaa eymo. Aiporehe co yepi ña-
ñembo^acoyne teco marangatu rehe,
teco niara mbípe Teo ñande recapía
snboací teí hegui. Ycaraybaecue meo
oñemboací míri ey ngatu teíne omano
hápe Tupa upe gueco pora ey hague
tehe.
Mara ñabe angá pipo oñeemboyebí
Tupa upene , guecobe ängaypa quía pipe
ymocañymba rirene > Acoiramongatu
teco marangatu rehe i hae íbápe ohoha-
gua rehe oängata ey hague omboaci ter¬
ne. Guaete catu ängaypabiya Tupa mo-
ñemoyro reromano hara. Guaete acoi
ara ñemombía guacu, ängapíhí píhí aü
upe yyapipaha reru hara ! Guaete catu
rano acoi ara , ñemboa^í ^andogey
mboipí hara! Mbae anga amo pipo an-
gaypabiya oyapoce leí } gmano rabota
Yefaereco haba VII. %6i
ramo rae 5 Añemgatui teco tnarangatu
pabe rehe oyeporu hague amo oipota teí
acoi ara. Aipo rehe co ara guibe catu to-
yapo , acoi ara guembiapoce tei rangue.
Co ara guibe toyeporu teco marangatu
rehe año > tomocañy tei eme ara, me*
guai guemimocañy mbipe obahe gue-
cobe apipa hápene. Ace oicobe pucube
xire , coibe íoíqua oty hagua hegui oico>
guecobe yepiho pucube tire , Teo roba-
quebe oico.
Mara rami pipo ace omano ha ara-
pipe mbae íbipegua ymboete píraii rere-
conine i Hupiguarete rerequa raco egui
Teo , aracaebey noporombotabíi. Aipo
rehe chupe catu ñaporandu mbae reco
rehe. Mara ñabe guara pipo ngui mbae
pora pora aú £ Mbae ramo oicobae rama
pipo ngul mbae ymboete pí yerobia robia
haraü i Mbae ramo oyerobabae ra pipo
guí angapihí píhí aü quía rae no r Teo
omombeü ñandebe hecone. Mbae po-
L ro-
162 Ara poru aguiyty habet
rombotabi meme egui , hechacä chacä
aú año , egui ypora, haebe, cotera opo-
romoangapíhi raanga: Teo rerobi ramo
taco gui, ñeco tupi, pehecha ypiaha ey-
me, ñeco ete rehe pemae. Aiporamo
catu, pehecha heco bay heroyro piram-
bete. Peicobe ramo raco guí pehaihu íhu
au egui mbae > Teo robapípe peicobo
aere pcroyro , hae peyaoaeiereco , hey
nico Teo, cheríbí. Mabae tepico hero-
bia pírama , tecobe , cotera TeSngue,
’ oicobe catubae, cotera omano mbota
bae ? Añelngatui mbae bey bey ete ramo
yarecone eguí mbae haíhupí pí aú opa-
catu, Teo ñande recápe heco ímani ra¬
mo. *Hae aete yaiquaa teme; ndayareco-
beyche ara ymoatyro haguane. Aipo re¬
he , cheríbí , ängibe catu tiyaycobe oma-
n5bae ra rapicha, acoi ara ñande ñem-
boací reí hegui. Ehecha , orne pipo
mbae yyabavbae co ara ndemano moa
reroaiigapíhí ha ey , nde heromano hae-
tei, ymboacíbo , Pay upe ymombeiíbo.
Ehecha , cheríbí, peteí yebí año eremä-
nones haeeremäno bay ramo ängaypa
pipe, aipo rami creico yepine > ymoaty-
ro haguä ndererecobeichene. Aipo rehe-
que yepi opa nderembiapo , acoi ara
omänobae rä rapicha , tereyapo > bitebe
Sacramentos poru ramo. Tereñemom-
beu, hae tere JTupara, acoi arete omano-
bae ra ñabe.
Mbae petei yebi yyapo pira rehe ra-
co ^ce oñembocacoi ete, ndoyeapo yebí-
beichene, oyapápe. Aipo rehe oyeapo
bay ramo ,eguírämi yepi heconine 5 bi¬
tebe mbae amo quihíyeguacu ete ha ñe-
moña hagua rehe ace oñembocacoibe,
yyabi hegui, che yyabiramo , mbae mata
ete ou chebene ■ oyapápe. Mburubicha
amo mbae oñybo uca ramo ndebe, hae
nde yñybo eymbobe , nde re^ápe tata
gua^u ete ohatapí uca ramo: Ehecha,
L 2
tereñybongätu que > yyabiramo co tata
guacupe oroytí, nde rapíbone, é ramo
ndebe , marä rami amo nde piatuiiJ
Mara rami arno ereñembocacoi , yñybo
ngatupín hagua tehe > Bítebe amo petei
yebí año üí eremombo hecene, e ramo
ndebe 5 añcíngatui ndepíri ete amo > ara
i mane amo ereñemboe uí mombo rehe-
yyabi hegui, acoi tara guacu poíhupape.
Hae mara ñabe repico , cheríbi , petel
yebí año ndcmano hagua, hae ndemano
bay ramo , tata apíreyme nde ho hagua
|f| quaabovepe, ndcreñembo^acoiri, nde-
reñeaangai ara nabo , pete! yebí nde
1 mano ngatupírí hagua rehe 5 Gotera nde*
• .!■ | rerobiay , cotera nde taroba > ndipobey
mara é haguama. Herobiabo amo, co-
_ t. t Ti
tera nde taroba ey ramo amo , ndereir
coyche amo, omano eybae ra ñabe.
Hae aracaé pipo co ñamanone , che-
nbí r Cotera mamo pipo 5 Cotera mbae
pipo ñamanone i Ndicjuaa habi roí>
ndh
-—«r-
Te^atreco haba VIL I6$
ndiquaa habi yací, cotera mbae apopu-
cu , cotera ara ñande mano hagua , Jefa
Chriíto yague rupi: Nefritis diem, ne¬
que horam. Ara ñande jembiguaa ey
mbípe, ñande mano haguá año yaiquaa:
Qua hora non putatis , jihu$ hominis
Veniet. Pítu amo pipe raco Abarubicha
amo o ang omongeta oupa, heta mbae
yareco, che ang, roí fcta ñandeyecohi
hagua, oyábo 5 ayporamo raco ohendu,
na é oyeupe: Stulte, &*c. mbae rabí, co
pytu mbípc nde anga oyepea nde hegui-
ne > co pytu mbípe ereyequíine , bac
niara pipo eguí mbae 9 nde anga rehe nde
ñangareco ey mbípe , nderemimono»
fingue rau heconine * Hindo, chcríbí,
hemimoa ey ara pipe oliera pía Teo co
Abarubicha. Oimoa heta roí gueco ha-
bangue, hae acoi pytu mbípebe oyequu
capia, gupa guibe aña recame ogueyí,
Óga yara, munda hara amo o mbae rehe
y munda hagua pytu qtiaabo amo, oñenv
L 3 ha-
*66 Ara poru aguiyey haba
bocacoi pytií guetébo, o mbae hcraha
hcgui, meguáicami pytu ípíramo , co-
tera uru capucay ípíramo oune, cotera
ymomocoindaramo , cotera ypahápe ou
che mbae rerahábone , oyapápe. Aipo
rami abe ñande, cheríbí, ñañembo^acoi-
ne, ñande recobe yacatune , ñande cu-
muni ramo, ñande cunumbu^u, ñande
tyaro ramo; bítebe ñande tuya hápe,Teo
teco mara. mbípe ñande pocohu he-
gui.
Hae aeté mamo tepico, cotera mbae
hegui pipo ñamanone ? Hae mará rami
pipo abe ñamanone ? Ndiquaa habi abe
ebocoi, cheríbí. Amengüe omano ñu-
me , ambuae caápe, amo ípe, amo gu-
pápe ornara ey ogueroñeno , hae heon-
gue año ycoe. Amatiri oyuca capia
amengüe, mboy , cotera yagua oyuca;
amo tací hegui omano ; amongue ndi¬
quaa hábi ymáno hague , ornará ey año
ogueroíbiapi capia , oyequííta. Aipo
re-
lefatrtco haba VIL
rehe, eheribí , ara pabengatu, hae ma¬
mo pabe rupi ñaicotebe ñembocacoy
araya rehe , ñande mano aguíyey hagua
rehe. Meguay cami co ara, cotera co ten-
da cherecobe pa hagua, ñande yapape*
Ma hi amo pipo , cheríbí, nde mano ha¬
gua quaábo co ara Tupa ñande Yara
eremoyro teíngatu rae 5 Mahi amo^ pi¬
po , tenda amo , nde mano ^haguame
eycobo, acoipe nde angaipa teí rae no
Enei ángaro ndepiri opa ara , opa tenda
rupi> ndereyquaai ängä nico mabae ñi¬
po ndemano hagua. Opa ara, opa ten-
dápe eñembo^acoí, angaipa hegui^ enc¬
anan : Ereico tei acoi cuña maraney rabí
ñabe ne 5 haé raco oque o tataendi ri-
rupe ñandí rereco eymo : pytu mbitepe
ñande Yara ohecapía , oübo 5 hae cuera
opíia otataendí nru rehe opobíbí oico¬
bo > ypórey andüpa , oiru. upe ñandi
ypó ra rehe oyerure; yrumbeta aeté, na
ñande yacatuiche meguaine : aypo rehe
L+ ta’
16% * Araporu aguiyey haba
tapeho hereco ha hegui yyoguábo cata,
hcy chupe ? hae nandi recabo yho ramo,
obahe ñande Yara , hae tataendí hendí-
bae ogueraha íbápe , oque mbotíbo;
haquicuepe ytabibae ñandí rereco harey
obahe , oque rnopabo ; ñande Yara
Nefcio kc , aba panga pee rae > Ndo-
poquaay , hey chupe, che roque oñem-
botí íma : Tapeho mburu ; inbae ramo
Pang^ napeñembocacoiri rae i Aipo ra¬
mi lupa oico ndebene , tataendí ygra-
cia rehegua rehe ndeñembo^acoi ey ra*
mone»
Tegaereeo habagui acereco aguryey
renoce haba .
C ^O ara , cotera pytu mbípe poroaan-
J gai amo nde pía atof ramo , ere-*
ñcúictu ípírupibe eyepíareroba Tupa ngo-
ti, na eyabo nde pía guibe : Omanobac
ra co che: hae ndayquaay ara che mano
ha-
Yefaéréco haba VIL i6p
hagua; che ñemoä ha ey mbípe che ma¬
no hagua año ayquaa. Meguay co ara
pípebe amanone. Ma hí amo co ara che
mano hagua quaabp, mbae mara amo
che yyapo teí rae. Aaniche amo. Aguí-
yeínia mburu porpaangai caracatu, aguí-
yeima angaypa abaete catu cuehebe nde
chembotabi hague $ na ayporami rü-
guayche ang coícene. Chepítybo epe an-
ga , che Yara, poroaangai upe che aguxye
hegui. Nde año oroaíhu mbae pabe
a^oce 5 nde moyro año aypoíhu opa
mbae mara guibe. Nde año tereycobe
spírey che piape. Amen.
* * * * * *
* *" *
* * *
* * * * * *
MIER-
ija • Ara poru agutyey haba
MIERCOLES CAARU RAMO.
§. VIII.
Teongue ñemoñee rehe, bde drdpom
catu bagua rebe ye<¡aereco
haba .
P Oromboe ha hupiguarete raco nguí
Teongue. Aipo rehe Efpiritu Santo,
yporabe nde ho yaheo rope , carugua<^u
rope nde ho guibe , hey, cheribí $ Teon¬
gue rope nico pabe reco pahaba rehe po-
romboe oico ? Teongue rope ace gueco
pa hagna rehe oyecaereco ; Teongue
nico yepi oñemoñee oquápa : cuehe ra¬
co orebe, anga ndebe , oyábo. Cuehe
orereco pa-baba obahe orebe: ndebe co
ara obahe , hey. Ehecha , cheríbi : coe
ramo obahe nde reco pahaba ndebene,
ndeyri: curie, ndcyri: anga, hey > co ara
Yefaeree o haba VIII. 171
hey catu. Aypo rehe, cheríbí , eymoa,
anga nde mano > terehecha nunga nde re-
ongúe ibi rupi ytui : nomübey, ndoata-
bey , nomaebey, ndocarubey, mbae no-
hendubey 5 hoba yíigai; y yuru rupi, heca
rupi, yyapí¿a rupi tuguí, cotera mbeu
oce: nde cí yepe ogueroangeco $ curitei
ao bay pehe pipe, yñoty uca hagua rehe,
oñuba. Opacatu chugui oquihíye, haíha
parete cuerau yepe chugui oyeguaru,
yporangereco harerau yepe. Hae amo
pipo, cheríbí, egui rami nde rcco ra re-
cháca yepe, ebocoi nde rete rehe Tupa
eremoyro bíte rae) Hx amo pipo mbae
ne rehe, hae mbae abaetecatu rehe , ye-
guaru hagua rehe ereñemoangapíhí pota
rau , Tíípa mbopíaracíbo f Eguí ängä
núcui, cheríbí , toba pora pora aü , nde
reca mbotabí hatí , nde pía moangeco
hatí. Emae bíteri, cheríbí, nde reongue
rehe. Yñuba rire ogueraha yty harama,
yta oyaheo , mburahey oico. Hae re Pay
nena-
172 Ara poru flguíyey haha
ñemboe pa ramo, oytí coíte íbíquápe,
íbí ramo heco yebí haguame , 190 y ü
haguame, Oyati íbí pipe, hoba ohum-
biri mbae coha pipe yyocóbo > heraha
haré oyebí guo rupi, hece omaendua re-»
recobeymo, Conico nde rete nde yero-
bia haraü recora , cheiíbi 5 co angá nica
nde rete, Tupámoyro pipe nderemimo-
angapihí ceti. Co angá abe nico toba
pora pora au , nde remiporangerecotí
recora. HI amo pipo, cheribl, eguí rami
nde recora rechábo yepe , nde angaypa
bíte í Ehecha , cheraí, hae cherayí, nde
reongue yechacagua , hae aracaebey na
nde angaipaychene, hey Eípiritu Santo.
Ayebe Teongue yechacabari mae ey año
angaypa moñemoñá hati. Tiípa boya
amo aña oipíaraa, cuña hembiecha cue
rehe aracae j hae oho tetame , heongue
rupápe, ao míri pipe ohobaquítí , cote-?
ra ohobaíi; hae rire aña guaa yebí ra¬
mo, acoiao yyohíi hague, oapyínguá-
pe
1 Tendereco haba VTU. 17$
pe omol, hetü hetü aúbo : conico nde-
rembiaíhu , o\ábo oyeupe : co mbeu
rehe pico éreñemombota pota raü ? oyá-
bo oyeupe. Aypo rami aña hegui curiter
oñepihyro. Cuña ängaipabiya amo oñe-
mombeu Pay amo upe : hembiabí rehe
Pay oyoquay ñenupä rehe. Ndicatui,
cheruba, na cherocayche amo,hey > oyo-
quay yecoacu rehe 5 bite ebocoibae,
cheruba 5 yyabay ete chebe yecoacu, hey.
EMiffa renda mbohapí yebí, Miffa gue-
tébo eñecübo , hey chupe : ebocoibae
yepe yyabay , cheruba , che rete ycangí
ceray ete, hey. Aypo ramo Pay. Eneí,
hey > hae aete ndeyepohey nabo , hae
ndeyeobahey nabo abe tandemaendua
nde mano hagua rehe, na eyabo: Guaete
catu änga pico co chepo, hae co che roba
che ñangarecoha , curie hatambíne , íbí
ramo oho yebíne , yne ranone, mbeu,
hae í^o ríru ramo oicobo 5 ang yporan-
gerecopí aü, haere yeguaru habamo oico
ra-
174 Ara Poru Aguiyty haba
ranone. Hae pico che , che ängata teí
yyoheybo, ymoatyromo, ymoporapora
aübo í Omboaye acoi cuña Pay oquay ta-
gue > hae curiteí ypía oye eroba íbípegua
guembiaihutí hegui , yyabaeterecóbo,
gnete rehe noñangarecobey , oñemoy-
rongatu chupe, Ndc co che Tupa moyro
uca lia ramo ereico chebe yepi , oyábo.
Aypo rehe oyebí Pay upe > cheruba, ayu
angá co ndepi guipe guíyeitíbo , guíñe-
momíríbo , nderemimbota mboaye ha-
gua rehe. Chequai epe ñenupä rehe, ye-
coacu rehe , cotera mbae yyabaybebae
rehe yepe. Ma hí amo pipo che rete Tu¬
pa moyro haré, tuyu ramo oico yebíbae
rama , aypoíhu ymboaraquaa míri rae*
Na mbae ruguaí eguí > cherembiabí catu
tubichabe, aña recame cuehebe aha rän-
gue tata apírey porarábo. Porami acoy
angaypabiya oñequabee Pay upe , oan-
gaipa repíbee Jiagua rehe, gueongue ye-
chacagua rehe oñemomaendua hague-
ra-
Te/¡aereeo haba VI1L 175
rari. Híndo , cheríbí, Teongue yechacá-
ba ymbaraece ete ace pía reroba hagua re¬
he angaipa hegui , hae íbípegua raíhu
habaguí rano. Hae aete ehendu cata
yñee. Ayebe äng guibe enembocacoi;
ang guibe eñemomarängätu. Ehecha,
guarmí meme co ñandereco co íbípe,
cheríbí , poroaangai meme ramo. Aypo
rehe ara ñabo ereñembo^acoyne , hae
ereguaríníne nde remimbotaceray rehe
ne 5 haécatu pochíbende amotareymbara
amboae aguibe; hae nico nde cí ríe guibe
nde yrunamo oico > hae oico ranone nde
mänohápebe. Aypo rehe nde raangatu-
bene nde mboaguíye hagua rehe , nde
raíliu raanga pípe nde mbotabíbo yepi>
hae ramo ererobia teí yñeene 5 hae co nde
amotareymbara amboae upe nde meene;
hae aipope eicoboé, ereiquaa ycaracatu
habane > hae aete nde rerecobeichene
chugui nde ñepícyro haguämane. Aypo
rehe yepi ehobaítí ndepí guipe herecóbo.
Hae
176 Ara poru aguiyey haba
Haé amóme nde mboagiúye ramo , cu-»
ritex eñepíhyro , chugui eceyepébo.
Eypího pucu eme ychupe nde aguíye ha¬
ba , meguay cami apírey mamo nde mo-
cañyne.
Heco raco quíreymba guobay om-
boay ramo , oñemombumbe ymocañy
hagua rehe > obíapi rire, cunreí opua
yebí guobay repembo, mbítuií mee po-
tareymo chupe , oyeupe vmbaraetebe
hegui. Aipo rami abe nde angä amota-
reymbára upe nde aguíye ramo, ereicone;
ehecha chugui eñepíhyro raibi eymo,
xnbítuü eremee ramo chupe , yepi oguípe
nderereco , nde mboaguíyébone. Aye-
be ramo curitex catu eñemomburu vebn
hece eguarínibo, chugui eñepíhyrobo.
Eyporu catupírí ara nde recobe míií ha¬
ba > curie tapua , curie tañepíhyro che
angaipa che amotareymba che mboaguí-
ye hague hegui, ere eme $ meguaí cami
ndererecqbeyche ara nde ñepihyro ha-
gua
Tefaereeo haba Vlll . '177
gua ne. Ehecha, cheríbí 7 ndipori mbae
amo ara ñabe haíhu pírängue 5 hae aete
ace tabí rací hegui ndipori abe mbae ara
rapícha ymocáñytei mbítí rano. Tupa
ñande Yara ornee ara ñandebe ñande
amotareymba rehe ñande guaríni haguaj
ñande aete ñamocañy tei , ñande atey,
hae ñande aquíceray rerupa ypí guipe,
hembia ramo yaicóboyepi 5 curie , curie
taguaríni yebí, hae tañepíhyro ñande é
pipe ñande recobe opa , hae aña ñande
amotareymba ñembocaraytaramo yai-
CO. • , r
A
ñande recobe co , cheríbí , íbitir
ñabe etei oquabae aracaebey oyere yebí
eybae, hae oíraride ñande recobe hagua
ndayayquaabi 5 hae ayporamo yepe ara
ñamocañy teí, yepi oicobe pucubaerä
minga , ndayahaíhuy ara, yporu aguíyey-
bo, ñande anga reco catura rehe 5 haere
ñandú , ñande recobe pahápe , ñamboací
téi ymocañy haguene, ñande reco moa^
M ty-
178 Ara pom aguiyey baba
tyro hagua rerecobeymo. Curiau tamo,
petei ara bite aübe aicobe, che teco moa-
tyro hagua. , ñande atey rcrecobone.
Mbaete ara, cheribi; ndipori mbae he-
pira > emocañy rey eme mbae rey rey re¬
he , ñembocaray rehe , guata tei rehe,
poromongeta tel teí rehe teco rey rey
rehe 5 eyporu catupírl Tupa, ñee mboaye
rehe , opa nde rembiapo eromaendua
Tupa rehe, chupe yquabeemo , nde rar-
hupápe, Cheyara, tayapo anga cobae,
nderemimbota mboaye hápe, eyábo ye-
pi; nde caru haba yepe , radeque haba,
ndepituu haba yepe ,opa nde reco eyqua-
bee Tupa upe, nde raíhupápe, nde mbo-
yerobia hápe , nderemimbota mboaye
hápe, Cheyara , eyábo yepi, ara mocañy
tel hegui.
Coe ramo nde recobe hagua nderey-
quaay, cheríbi > aipo rehe co ara eyporu
araquaa. Curie tañemomarángatu , ere
eme i curie tapoi che reco bay hegui, ere;
eme.
. ^Te^atrecobabaV'ÑÍ. ijg
eme; Tíípa oyquabee nídebe ñyro haba,
nde angaypa hegui nde pox ramobe ; haé
áete ndoyquabeey ndebe co£ ramo hde-
fecobe hagux Ehecha, eheríbi, heta aña
rétame oime , cune , cuñé, oyague re¬
he. Aña ñee ebocoy > curie-angaipa te-
rcheya: co ara tereñemoSngapíhi ränge,
hey 5 hae coe bahe ramo , curié hey ye-
bi 5 hae eguí rami, curié, cuñé oyapího
tecobe pa hápébe 5 hae aracaébey ndoba-
hey ara angaipa: hegui por haguama. Cu-
ríe taheya che angaypa é pipe oypocohu
Teo angaipabiya , aña curié yare chupe
abe hece oyecohu , gnembiaramo gue-
tame herahabo. Tupa ñande Yara ñan-
deramo oñemoña rire / ciiric che rugiú
tamombuca ndeyri, o pita , hae oa ru-
pibe catu omómbuca [ ñande angaipa he-
gui ñandepihfro hagiiS rehe. Egur rami
abeunde, cheríbí, nde angaipa hegui cu-
titeí terepoi ; méguay camT nde rerecoy-
che ara heya haguane. Ehecha , cheríbí,
Tu.
‘j8o rAra pora aguiyey haba
Tupa ñande Yara oipapa ara nderecobe
ha*ua; hae hembipapacue upe nde nahe
ramobe, nderecobe candone. Aypo rami
abe nderembiabi ra oypapa; hae hembi¬
papacue apípe ndebáhe ramobe > °“
camba ndebene, nderecobe mocanymo.
Amongue upe ohaanga petei ano hem-
biabí rama, hae acoibae yyaye ramobe,
hecobe oyahía; aipo rehe opa angaipa
he-ui equíhíye, cheríbí, meguay cobas
cherembiabí pa habamone, eyábo; me-
Euaí cobae yvaye ramo , Tupa hocamba
chebene, che recobe möcañymo , eyabo
rano. Opa ara abe ndepiri Tupa hegui,.
meguay co ara che recobe pahane , nde
yapápe. Eyporu catupín ara Tupa re-
roimeS ndebe , curiteí enemomaranga-
níbo chupe i curti ere eme; ehecha ye-
capía hápeTupä ñemoyro haba obahs
ndebe, nde mocañymone: Subito_ enif»
veniet ira, illm. Nderemimoa ey pipe
obahc ndebene, munda ha ñabe, hae nde
amo-
Yecaercco haba IX.
V» «*
*4^
l8i
amotareymba nde mboaguíye ercromá-
none , hembia ramo yepi guarama ey-
<obo.
í ■■
JVemboe co ardngua oímc fol. 61. hae
■ foLs*.
$ ■•'''■ j.
JUEVES YEYBERAMO.
Co ara tereyquabee San Miguel upe : Na
ängaypa haguä rííguSí co ara,
nde yapápe.
-
• *J • - • J f
§. IX.
if , . 4-(. • \ v: r/j nr; ’ ■ <; > ,f
Tecocue rehe Jefa Chriflo, ñande mano
mpibe, aracanj ramo yerme ha*
gua rehe yecaereco haba.
*
S *
AN Miguel Archangel heco ubicha
_ etebae, o Iglefia rerequaete ramo
. 'r f
Jcfti Chrifto omoxngo 5 haé co Ycaraybac
M3 cuc
18 2 Ara pom aguiyey haba
cue pabé rehe oñangareco; haé co, che*
ribí, ndecí uepe nde ñemoña Tpí ra?
mobe, oiporabo peteí Angel nde rehe
oñangarecobae rama. Haé aberano opa
nderembiapo aguíyei , Tupa upe ndc-
ñemboe hayepi ogneroyeupi íbápe, Tu¬
pa upe yquabeemo. Haé Aña hegui,
haé opa mbae aliara* hegui nde píhyro.
Haé abe rano nde mano hápe nde rembia-
po cue opacatu ohaangáne, hae nde rem^
biapo cue aguíyei ypohiíberamo j coni¬
co , nde Tupa gracia reromano ramo,
nde anga ogueraha íbápe , Tupa upe
yquabeemone. Haé abe raco Angeles
Tupa upe oñemboetebaecue íbagagui
oytí rata apíreyme : Quis ficut Deus,
Ndipori TupS rehe yyoyabae rá , ndi-
pori Tíípa ñabe amo , oyábo chupe. Ai-
po rehe, cheríbí , aguíyebete ere chupe,
yepi nde rehe yñangareco habari ? eyero-
bia abe ypoaca guacu rehe , ypope nde
angä, hae nde rete ynonga, chupe nde-
Ye<¡ ¿tereco b¿tba IX. 183
nemee bague mbopíahvibo yepi; hae aña
nde raä ramo, íbípegua ytabíbae, cotera
¿de rete angaypa ceray nde moangeco-
ramo , hae ñabe : Quis Jictít Deus, Ndi-
pori Tupa rehe yyoyabae ra : Tupa ano
ymboaye pira , eré yepi, angaypa upe nde
águiye hegui , nde pía hegui heytíbo
friburu. Aypo ra rehe co ara tereyquabee
chupe, hae nde Angel upe , na angaypa
Magua ruguäí co ara , ndeyapápe 5 hae
ymboaye hagua rehe tereñepítybo ,Tupa
nde reco cue rehe yyerure hagua rehe eve-
caerecóbo.
Mbae poromopiri harete raco Teo
bina, cheribí 5 hae aere Tupa ace reco
cue rehe yerure Magua catu mbae poro-
mopiríbebae. Aipo rehe angaypa abae-
tereco hagua rehe, tereyecaereco yepi,
nderecobe pahápe , nderecocue opacatu
rehe Tupa ndebe yyerure hagua rehe.
Nde mano rupibe nico Jefu Chrifto oye-
echa uca ndebene 3 Curucu rehe , hoba
1 M4 ñe-
184 Ara fioru agu/yey haba
ncmoyro pichíbí mírí ey ndebene. Co
rami ayco íma nde raihupápe: Mara ña-
be pico nde erembohobay chebe rae í
Mara ñabe che ruguí , hae Sacramentos
ereyporu rae > Mara ñabe che ñee erem-
boaye, rae } Che roca habari ereñembo-
caray ñote , cheremiquabee ndebe ere-
royro , Aña ñee año rerobiábo yepi. Ay-
po hey angaipabiya upe ne.
Aiporanio aña , opa heco cue rehe,
yñeengue rehe , hae ypiápegua rehe
omombeu ayne. Hupi, Señor , nde ere-
mano hece 5 nde ereñangareco hece; he¬
te , y angä, hecobe ereme £ chupe, nde-
ñyro yebi yebí chupe 5 hae aete ndipo-
rerobiay, na nderaíhuy , nde ñee nom-
boayei; che ñee rupi catu oico yepi, nde
moyro porarábq. Ayebe ramo, che mbae
catu cobae , Señor 5 cherembia cobae,
heyne 5 hae angaypabiya poriahu ndahe-
coraychene 5 iba te cotí omae ramo, ohe¬
cha Jefu Chrifto oyeupe yñemoyro pi-
í Yecaereco baba IX* ^ 185
jchíbí mirí eyne. Guaquícuecotí omaé
ramo , ohecha añangeta oñomboorí, hae
haímbiti yagua ñaro rapicha , gueroa ha¬
gua rehene, O Angel upe oye roba ramo,
opítybo hagua rehe $ ndicatubey , hey
chupetie. Cuehe na nde apícay, che ñec
ndererobiay > ang aña ndeyerobia hague
tandepítybo. Omae ramo íbí cotí, o he¬
cha aña reta yeyurupeca , omoco hagua
rehene. Oyehe omae ramo , oñandu o
pía omombeuay año, ayete hupigua ete
egui aña chemombeu haba, na chenee-
ray , ndjpobey cherecora 5 Aña che reraha
hagua note ayquaa coíte , heyne. San
Miguel hembiapo cue ohaangane , ñande
Yara rembiecha ramo, hembiabí ypohíí
njírí ey ne 5 heco marangatu cue ybebui-
ne. Aipo ramo ñande Yara omomba he¬
co chupe coítene : Ecírí mburu che hegui
aña raíhupára, che ruguí rehe oñembo-
^aray arayabaecue > tereho aña ndeyara
yrunamo tata apírey porarábo , aracae-
18 6 Ara poru aguiyey haba
bey ehe rehe nde mae ey haguame , oyá-
bo chupe. ¡
Ang , cheríbi , eyeecaereco inara
rami pipo angaypabiya oícone , Tupa
íñande Yara oyehegui gueytí rirene J Marä
xami pipo oñemboad reí oyeupene>
Oyabaetereco reine gueco baycue , oteo-
quay tei oyehene > oteoquay tei oñe-
moña hague rehene , hae omboe pochí
haré rehe. Oipota tei ara pehengue gue-
co moatyro haguane 5 hae aere ndipobeí-
cheara chupe guarämane. Apg erereco
ara, cheribí , nde rembiabicue mboací
hagua, heya hagua,, nde reco moatyro
hagua Tupa upe. Ehecha , chenbí , pe-
tei año nde angä 5 cobae ocañy ramo,
ndjipobey hecobia rama ? nde teca co mo-
eoioico, peteiopu ramo , opira am-
buae ndemae haguama 5 nde anga cañy
ramo, ndipoy hecobia rama amo. Aipo
rehe eñembocacoi co ara heguibe, Tri¬
pa nde xeco cue rehe ndebe yyerure ha¬
gua-
Te f aereco haba IX. IS 7
guama rche. Ehecha oíme pipó yyabay-
bae nde reco pipe, cotera nde rembiabí-
rué amo, petel yepe, hae curitei eya-
haetereco, heroyebí potareymo , Tup4
inoyro hague ramo heco ramo note.
Quíhiyehaguambete co ñande Yara
ñanderecocue rehe yyerure hagua. Acoi
¿amo nico opa ñanderecocue, ñande ñe-
engue, ñande pía peguare , mbae bey
bey ramiguare ñandebe , ñande rembi-
poíhu ey ngue, ñande recápe oíne 5 acoi-
pe yaiquaa mbae tubicha etebae ramo he-
cone. Teco marängatu rehe yepe oyeru^
rene , ymboaye bay hague rehe. Miífa
rendu bay hague rehe , ñemboe, ñemom-
beu , Tupara bay hague rehe rano. Oye-
rure abe opa teco marangatu ñanderemr
biapo rängue rehe ne : ñande rapicha
angaypa hague rehe abe , ñande ñee, co¬
tera ñande reco bay recháca , ytecoabi
hague rehe , ñande hechagi tei hague re¬
he 5 bítebe ymboorí bay hague rehe. Hae
íS 8 Araporu aguíyey haba
ndicatuyche ñande yecopia hagua muí
yepe ne; ndicatui abe chugui ñeguahe
habänguene, mamo pabe rupi heco ha-»
ba rehe 5 ndicatuyche hemimbota robaí-
tme ,cotera ymorangue ne, ypoaca apí*
rey haba rehe. Ndipobeiche abe acoi ara
ñande pítybo harane , Jefu Chrifto ruguí
rehe yepe ndicatuiche ñande ye^areroba
habangue ne 5 haé catu acoi ara ñande
mombeuaybe haramone 5 hae guguí te-
catuai Jefu Chrifto omombo ñande ro-
oape ne : Jbböcoi che rugui nde rehe
ymombnca píre , nderemiroyrongue,
haéanga toico yepi guarama nde cañy
habamo , oydbo. Co ara, cheríbí , Jeíü
Chrifto ruguí hace Tupa upe ñyro haba
rehe pdebe oyerurébo ; aypo rehe terey-
poru aguíyei ängä, nde ängáypa y pipe
ymocañymbábo , y pipe nde anga yohey-
bo, nderecaípípe abe , heroyro hague
rapíro apírey eycobo anga.
Na nde mano rupibe note riiguaí
Te (¡aereeo haba IX. 189
ticte recocue rehe oyerure ñande Yara
ndebene , ara cañy ramo abe oyerure
yebi lie, pabe rembiecharamo , hae he-
miendu ramo rano , nde anga rembiapo-
cue , hae nde rete rembiapocue repi
abe mee haguä rehe ndebe. Aipora rehe
nico Teongue opacatu oicobe yebme.
Co ara ñemboací haguambete renonde,
opa mbae reco oñembote, ocañy renon-
de ne> ibi ocíí^u , hae obobogne , oye-
yurupecábo, angaypabiya mocombábo.
Para oce guenda aguine , hae hebobog,
hae hace’ hace, mbae oñaro etebae ra-
picha, íbí ahoipábone; íbíd rucu oñem-s
boyaití, ocucuyta ñande aparaytí , ñan¬
de yopí , ñande rumbiribone 5 yagua*
hae hebae tetíro gueco hatí hegui oce^
cene, ñande roga rupi oiquébo , oquí-
híye rací hegui oñepíhyro moabo: enro¬
na abe ñande acoi ara oicobebae , ñe-
tnondíí rací hegui ñande taroba , yaroi-
<que teí hebae requague rupi ? ñañepí-
hy-
pr- f- ^
190 Ara poru aguiyey baba
hyro potaraübone; hae aete nañañepí-
hyroyche Tupä ñemoyro aguine ; chu-
gui ñande quihiye íaci hegui , acoi ibí
íaipi ñabe , ñande rete yyípipane.
Arefcentibus hominibus pro; timóre.
íbaga ocucüne ; yací hobauguíne ; Qua-
rahi oñemopytíine ; yadtata ocucuyne,
angaypabiya-upe oñemoyró raci hegui,
tata aña rata rehegua , amändalbi ñabe,
ocucuyne íbaga gui , oicobebae mota-
nimbupábo, chuguí o moñangára repí-
bo. Aipo rite mímbí tarara Angel oyo-
píne : Peñei Teongue opacatii pepííä
mba, pendecocuera rehe Tñpä robaque
peñeemboyebíbo ; aipo ramo Teongue
opacatu oicobeyebí , opuámbábone;
hae Jefu Chrifto íbaga gui aray pora
ahoce ogueyí oubone, o acatua cotí o
cí maräney, Angeles opacatu , Apoftoles
ymarängätubae rehebe renoina. Hae San
Miguel marangatu Curucu marängätU
ñande relie ymänö hague , aobebe ñabe,
ogue-
Ye^aereco haba IX* igx
pguenoTne henonde. Acoi ramo quatia
ñande pabe recocue yequatia hague oy-*
pípíra ucane San Miguel , ymongeta
ucábo. Haemaräyae pipone, cheríbi*
acoi ara, pabe remiendu ramo ñandereco
baycue pabengätu rero^apucay rendu-,
pa í
Mahingatu pico y cheríbí , ndere^u—
<¿uy y na ndepíayecai quíhíye rací aguií
Marä ñabe pico na nde píatitu, San Ge¬
rónimo ñabe , Íbí rupi eyeyribo , nde än-
gaypa mboaci reropuahebQ, Tíipa ñan¬
de Yara upe eñemomiríbot A Jesys
Cheyara, cherecocue rehq oyerurebae
rama I Ara ämo pipe ängä nico nde ro*
baque abahene i cherecocue rehe , che
rembiapo aguíyei cue rehe ^ hae che rem-
biapo marängue rehe abe chebe ndeye-
rure haguä rehe. Cobae nico arobia , mi¬
ri aube yepe ymohera eymo; aypo re¬
he co che apí<ja mborírii nunga íma
acoi mimbí tarara aracañy ramo Teon-
Ip2 Ara póru dguiyey haba
gue opacatu reno! hará nde robaqlíe)
Peñeí Teongue opacatu pepuá mba opa,
Jeíü Chrifto robaque peaebo , pendeco-
cue rehe yyerure hagtiáme oyábo. Mará
hae ánga pipo ne , Cheyara , che maen-
dua bay , hae cheyecaereco bay, ypapá
pira mey rechaca acoi arañe > Mara hae
pipo ndebene , che ñee baycue , * hae
cherembiapo bay cu e reta míri ey recha
ramone ? Bitebende gracia cheporiahu-
bereco hague che remiroyro ngue , che
recápe acoi ara nde ymoi ramone > Ara
piChibí ete, ara porombopía ey hara,
ara porotnoaracañf harámbete , Tupa’
ñande Yara ñetnoyro guacu haba. Acoi
aia nico opa mbae , ñemímebe guare
yepe, catúpe pabe recápe omoine. Opa¬
cam mbae nuríbebae rehe yepe , ñandé
ñee apiray mírí rey cue rehe yepe , ñan- £
de puáhe rehe yepe acoi ara Jeíü Chrifto
oyerure ací catune. Acoi ara añeíngátul *
ymarangam yeahoccbebae yepe, hacipe-
**« - °iS
» Ye$aereco haba IX.. jg.
Oce yepene Tupa gueco rehe yerure
habaguine. Hae niara rami pipo angay-
pabiyarau reconine acoi ara ? Mara rami
pipo Tupa guemjroyrongue relie oyero-
biane ? Mbae pipo Tupa hegui ohcndn
angapihi hagúane '? ñee poromondíi,
poromongíhíye, tapeho che hegui aña
rétame, tara apírey porarábo , e note
hemiendu rama. Hae mamo pipo nde
hegui ypea píre ohone, che Yara > Mamo
tamo pae ! Tata guacu apírey me s teco
ací pabengätu porara haguame. Guaete
catu Sngaypabiyaraü amyrí Tíipä orno-
ñangare hegui ypea píre ! Ma híngatu
pico Tupa rehe omae , ñemoangapíht
catubae rángue yepi guarama, Tupa he-
gui oyepeane apíreymamo! Ma híngaru
pico ängapíhí candogey rehe oyecohu
yeahocecatabae rangue , teco ací cata
apírey, tata apírey yepi oiporárane > Qui
biñae ndogueroocai tata mirx poriahu?
o púa rapi note yepe > niara rami pipo’
N ogu e-
1
1^4 Ara poru aguiyeyhaba
ogueroocane tata apírey gucte guetebo,
o anga rehebe, hapí yepiguatama ! Ey-
moa , che tibí , co ara Tupi ñande Yara
nderecocue rehe ndebe yyerure; haeehe-
cha cata, oíme pipo mbae nde piápe
nderembiposhu , cotera ndei eiuiiiotin¬
gue ; hae curitei eñepihyro chugui, ym-
boacícatúbo, Pay Abare upe ymombeü-
bo. Ehechaque mbae ndexemmotingue,
ñemimeguare yepe, mbae yyabaete ca-
tubebae yepe acoi ara pabe recipe oico-
ne , pabe remienduramo oico ranone,
nde moti apírey haramone. Mbae tepe
ereypotabe , quie petei Pay upe yroom-
beu, cotera acoi ara pabe reÜpe ymbo-
yequaa i Nde catu tereyporabo nde rem-
biapo rama, cheríbí.
Tefaereco haba IX.
Teqaereco hcgui ace reco aguíyey ra
renoce haba.
C ,i ’
*
i v
■
.«,1 ;
O ara , coterä co pytu mbípe aña
nde pía raa ípi rupebei ramo , eye-
pía reroba boy ñande Yara upe ? na eyábo
ychupe ^ A Tupa che Yara marängätu
apírerey: Ara chereoiiiiioa ey mbípe che
mano rupibei opa cherecocue rehe ere-
yerure ací catu chebene 5 hae na che ma-
n(^A rilP^e nemime note ruguaí,
teupe abe ara cañy mbape , pabe re-»
mienduramo, pabe rembiccharatno ere-
í,’ E
yerure yebí chebe cherecocue tecatuay
rehe chemoti rapichareymo, che mboa-
raquaa aci catubo nene : hae ndicatui-
che nde hegui ycoacu haguämane. A4ahí )l h
amo co ara ndere^ápe opa mbae mará
chebe nde yerure hagua quaabo che yya-
po tey rae. Aani eteyche amo. Che pí-
üybo epe anga , che Yara , poroaangai
N 2. upe.
rfpg Ara poru aguiyey bala
upe che aguiye hegui. Nde año oroaihu
robae pabe acoce; nde moyro año ay-
poxhu opa mbae mata gaibe. Nde abe
año tereycobe anga yepi chepíape.
Amen.
JUEVES CAARU RAMO.
§. X.
' . r
‘Ati^ttypA mbodcí arayd bagua rehe
syegaereco haba.
Dipori mbae ambuae amo co mbo-
j_ 4 hapíbe quatia, che remiquabeen-
gue ndebe, mae haba , cheríbí. Angay*
pa rero yebí ey ñote anga co ymae haba;
hae año abe nderecotebShaete ramo he-
co hápe; ayebe nde heroyebí opa orno-
rangue hemimbotane ; hae ñande Yara
ndepoeya corte, nde cañy apirey hagua-
mene. Aiporami teco hegui , chenbí,
ema
Yecaereco haba X. I97
emboad araya ängä nde angaipa hague.
Tupa haíhu pírambete, hae ymboyero-
bia pírambete moñemoyro habamo he-
cohápe ñote. Angaipa nico , cheribí.
Tupa upe yeatucupé mee haba, hae he-
mimoñangue upe yerobaha , hece oye-
piá morbo, Tupa hegui oyepeabo. An¬
gaipa nico , cheríbí, Tupa reroyro ha¬
ba hemimoñangue rehe ; Tupa guibe
ymboetébo , chnguibe haíhubo, oTupä
ñamo nunga herecóbo. Hae ñabe an¬
gaipa abaetereco haba Tupa raíhu rací
agui 5 hae nico Tupängotí yebí haba,
hae oangaipa hague upe yeatucupé mee
haba, chugui yepea haba, opa mbae nia¬
ra acoce heroyromo. Aypo rehe opa
teco aguiyey acoce embóete angaipa-
mboací haba Tupa moyro hague ramo
heco hápe ñote. Angaipa abaetereco
haba nico, cheribí, Tupa upe nderero-
yebí; hece nde mboyeceábo > hae co an¬
gaipa yebí rangue ohenondea , ymoran-
N 3. Sue^
198 Ara poru aguiyty haba
guebo , nde pía roquendabo chugui.
Ayebe angaipa íma mboaci , hae yyá-
baetereco porombucu , angaipa píahu
nda heyque haguaí acc piápe. Angaipa
abaetercco ña nde anga oyquíaog , hae
omopora yebi Tupa recápe , hae co , ta¬
ta ñabe, ñande änga Tupa abíarey ra¬
mo omoíngo ; tata nico quarepoti yepe
ohecoieroba tata ramo minga ymoín-
gobo. Hae abe , tata ñabe , yepi íbápe
ñande reroyeupi íbípegua hegui ñande-
peábo: Hae co angaipa rehe yepoquaa
bay omocañy ace hegui: Angaipa íma
rembípícue ñemombeu rire opítabae-
cue omondorog ñande anga hegui > hae
abe amo aña yepe Angel porangete ra¬
mo omoíngo yebí , oangaipa mboaci
ramo rae. Hae angaipaceray haba omom-
bituba , hae angaipa rehe ace aebíte haba
omocañy rano.
ñandeyepípe nico, cheríbí, yareco
angaipace haba > hae nico oñemboacubo
ra-
Yepacreco babaX. ig$
ramo, nande remimbo acípe níínga etey
angaipa cotí ñande reraha > haé angaipa
poquaabay rehe oyecea ramo ymbaraete
ete, nimboaguíye haguäy níínga. An¬
gaipa rehe yepoquaa nico , cheríbí,
mbae ymbaraetebebae > angaipa rehe
yepoquaa haba nico Aña tucumbö ypo-
yoíbí hetabae; haé ñande piqua oyehe-
gui ñande ñepíhyro hagua bey rehe. An¬
gaipa rehe yepoquaa bay nico Aña íbí-
raqua ymbotí etepí, aña reta agui nace
haguabey ? aypo rami abe yepoquaa bay
hegui ace noce quaabey, Oyepoquaa
baybae Tupa, hegui ndoquíhíyebey , an¬
gaipa y y abaete catubebae yepe ndoipoí-
hubey. Aña reta agui ndoquíhiyebey,
yepebe amo aña retame oa potan , hae
amo angaipa ndoheyaichc. Oangaipa^ri-
re ndi pía títí bey, nipíríbey , ndi pía an-
gecobey , noñemombíabey > yñanga-
píhí catu ; hae ombo haebe cata oangai-
pa hague. Marä ñabe amo pipo egui ra-
N4 mi
2QO Aya poru aguiyey haba
mi oycóbo , angaipa hegui oñepíhyro
rae ?
Nde aete , cheríbí, mara ñabe pipo
yepoquaa bay hegui, ereñepíhyrone , he-,
nondeabo J Ehecha angá nde Cuníiinbu-
ñeypíríí ramo 5 hae Cunumbucu ha
ara catu yepoquaa hagua mbete : anga
Gatii teco aguiyey rehe, angaipa abaetere-
co rehe yepoquaa hagua ara pipe ereico:
ang angaipa ereipoíhu ramo , nde tuya
hápe abe ereipoíhune 5 äng ereiporange-
reco ramo , hece ereyepoquaa ramo r nde
tuya hápe abe ereiporangereeone , hae
nde rete cangí ramo yepe, angaipa hegui
nderepoiichene. Ayebe co nde Cunum-
bucu ha arapípe catu eyepoquaa angá
teco marangátu rehe : hae opa nde yepo-
quaa bay pota llague angaipa rehe curi*?
tei emocañy 5 hae aete Mbae pipe pipo
eremocañyne, cheríbí £ Nde pía guetébo
angaipa abaetereco pipe ñote eremoca-
ñyne > angaipa abaetereco año Aña nde
— ’ v api-
Tef aereco haba XV 20 í
apítiyebí yebí hague omondóg > angai*
pa abaetereco ñute , Aña íbíraqua oho*
qaendabo ndebene chugui nde ñepícyro
hagua. Haé año angaipa rembípícue
omondorog nde heguine; haé año an¬
gaipa rehe nde aebíte haba omocañyne,
haé año abe angaipa porángereco haba,
hae ymbohaebe haba ombopichibí , nde-*
be heroyro ucabone.
Ene! eñemomburu Magdalena ña-?
be; haé raco íma fíete aña etey oguete¬
co 5 haete Jeíü Chrifto ñee rendubo , oñe-
mongihíye oángaipa hegui opía guetébo,
yyabaeterecóbo. Aypo rehe Jefa Chrifto
cam hápe hí ñamo oyque te upe o an¬
gaipa gnegií pipe ymombeübo ; oyeyti
Jefa Chrifto pí rehe oyeyurumboyábo;
guecaí pipe ymboyahüpa ; o á baca
guembiaíhubete pipe yyohíibo ; mbae
ríaqua oñemoátyro hatrrim oyoca, Je¬
fa Chrifto pí rehe yñohembibo $ guem-
biabícue hegui oyepeábo 5 ománö há¬
pe-
202 Ara poru aguiycy haba
pebe heroyebí eymo 5 yepi Jefu Chrifto
pí rehe note oína. Hae nde, cheríbí, ye¬
pi ereñemombeü , hae ereTupara , na
Jefa Chrifto pí note ruguai,guetébo, ypía
rehebe nde yepípe herecóbo > hae nde
angaipa hegui nderepoiri , yepi catu
eremboyoapí, hae erembohetabe , Aña
ndeapítíhaba mboyoábo , hae angaipa
xehe nde aehaba yríimóbo 5 haere ereye-
eopia 5 ndicatuy cobae angaipa cheheya:
na che mbaraetey , eyabaübo. Mara ñabe
tepänga Magdalena íiete aña rereco haré
yepe > Jefu Chrifto oyehe ymano ey
mbobe , opíape heyque ey mbobe , opa
oangaipa oheya heroyebí beymo 5 nde
aere yepi ymbohetabe rehe ñote ereico,
ñemombeu, hae Tupära rire yepe, Jcíii
Chrifto nde rehe ymano recháca yepe
rano*
Ndahaubie ruguaí: Magdalena oya-
baetereco guembiabícue , opía guetébo
chugui overobábo Jesvs cotí , opa an-
-* sai-
Ye(¡aereeo haba X. 203
gaipa upe oyeatucupe mee , mirí yepe
hechabeymo > Jeíu Chnfto pí relie note
guoba guetébo, gueca moeoíbe rehebe
henoína , o a pipe ypíyohíbo , mbae ría-
quä oñemoatyro hague ñohe mbábo.
Nde aete, cheríbí, nde angaipa eremboa-
cí ací au note ; ndereyerobay guetébo
chugui Jesvs cotí 7 eremae pehe bíte he¬
te 5 nde aebíte hece , hembípícue erehe-
ya bíte nde píápe , nderemondoropai.
Mbae nde ñemoangaipa hague i cotera
nde moangaipa haré hegui ndereyepea-
etey, erehechace bíte : mbae hemime-
engue ndebe eremombíta bíte , hece
nde maendua habamo ? ereñemoatyro ti¬
ro aú bíte nde porangereco hagua rehe.
Mara ñabe amo pipo eguí rátni eicóbo,
cheríbí , angaipa hegui ereyepea , yya-
baeterecóbo , heroyebí eyino rano *
Magdalena angaipa mboací hegui ndo-
póiri, nomopaüi yepe ? nde aete , che¬
ríbí , erebahe rey note ñemombeu hápe.
Are-»
204 Ara poru aguiyey haba
Arete mboyerobia hápe note y cotéra
quíhíye , cotera ñenotí hegui note, nde
angaipa mboaci ací aübo. Hae rire ere-
poi una ñote ymboací hegui > hae nde
angaipa hague rehe, cotera nde angaipa
píahu haguarehe ñote eremae eycóbo;
Angaipa haguépe, cotera angaipa píahu
apo haguame ereyebí yebíri ñote eycóbo
rano. Emboad nde angaipa nde pía gue-
tébo , yyabaeterecóbo opa ara , yeibe
erepag ramobe > Miña ramo , acayera-
nio, mbae apo hápe eína, eyepía mon¬
do Jesvs cotí : Ma hí pico oromoyro
teíngátu rae! Cheyara $ nderohape etei
guitecoabíboi ayporehe cnerobápe abe
yepi areco nde hegui che ñenotí haba-
jnone, yyabaeterecóbo yepi , herovebí
beymo , opa che angaipa hatí hegui, hae
che moangaipa harangue hegui guiyepeá-
bo, eyábo ?
Nde maendua abe San Pedro rehe.
Petex pítume Jesvs oycoacu, ndayquaa-
bi,
Yepaereco haba X. 205
bi > oyábo, na che mboe liare riíguai
ebocoi , oyábo. Hae aete Jesvs oyehe
ymae rupibe , oce ocápe , oangaipa ha*
gue hegui oyepea etébo , hae íbíquápe
oñenubo 5 omboípí oangaipa mboací
haba > yepi guecóbe yacatu. ymboací ha-
guä rehe ; oyaboe anii pita ñabo i uru-
capucay Ipi ramobe, opua gupa hegui
oangaipa hague rapirömo, guecaí mom-
bucábo , guecaí cirí pipe guetobape 1110-
pícoemo etey. Nde aete , cheríbí , na
petei py tíi rüguái, na petei ara ríiguai,
íemana guetébo , ara nabo , pytu na¬
bo ngätu nde ängaipa. Hae Jesvs nde pía
atol ramo yepe , nderenangarecoy hece>
nderemimbota bay mboaye hagua rehe
note ndetaroba , angaipa recabo ñote,
ereyebí yebíri eycóbo, najesvs remim-
boé ruguäi che j ndaipotay Jesvs chem-
boé haramo eyabaü 5 hae ereñemom-
beü, mbeü aü ñote , curiteí erepoi ym-
boací hegui, ängaipa reco hatípe eyebíbo.
Em-
—
■
206 Ara pora aguiyey haba
Emboad nde angaipa , cheríbí, San
Pedro ñabe yeibe nabo > nde ñemoan-
gaipa batí hegui eyepea curitei. Eguí ra¬
mi aña yeiberamo nde raa hatí hegni ere-
ñepíhyrone ? emboad abe a<jaye nabo,
Magdalena ñabe , aña a^ayeramo nde
raa hatí hegui nde ñepíhyro hagua rehe>
haé pytu ñabo abe , David ñabe , em¬
boad nde angaipa nde recaí mombucabo
hece, yepi nde recápe nde angaipa rere-
cobo , Tupa hegui nde ñemoti ñemo-
míri hagua rehe: Na eyábo chupe , Da¬
vid ñabe, Añapytíí ramo nde raa hatí
hegui nde ñepíhyro hagua rehe , Jesvs
Cheyara, che heí yebí yebí epé ánga
che angaipa hague hegui ? ayquaa ete ni-
co nde moyro hague rapicharey ; hae
yepi che recápe areco nde hegui chetl
guácu habamo; che píá guetébo hapíro-
mo yyabaeterecobo aracaebei • heroyebí
potareymo , nde moyro hague ramo
heco hápe ñote. Peteí yebí omendaha-
' Yepaereco haba X. 207
gucrey rehe oñembotabí David , hae
guecóbe yacatu ohapíro 5 pítü nabo gu-
pá guecaípipe ymboyahubo. Haé nde,
cheribí, hetamiri ey nde angaipa rire
petei ara yepe ndereyporuy, y yaba e tere-
cobo 5 eremocañi ñote ara hae pítü gua-
tateí pipe, tu rechaca ñote, yme recha¬
ca ñore aha$ tu rupibe , yme reíme ramo
ñote aha eré, eré aü eyecopiabo; ñama-
raí eré emé , curiteí tata aña oypeyane,
hae erecay ñandune. Nderehechay te-
panga , apícacu yuca potaramo heta ara
eremombotabí ymongaru rey pipe, yya-
pi eymo 5 ayporamo apícacu noñeangu-
bey, ñamara! co , oyabaü 5 aypo ramo
ereipící nde mbocá, hae petei ymbopu
pipe yrundí, cotera hetabé ereyuca 5 nde
angaipa araya, yyabaetereco rehe ñote,
hae aña hegui , hae hecegua hegui ñe-
guahé rehe ñote eyerobia: Hae na cu-
ñangue hegui ñote ruguai, nde rapicha
aba tabl yrunamo abe eyco eme 5 eye-
<jea
^eaemehece, nde mboe poáilne, co-
terä nde reraha angaipa haguämene;
teco marängatu rehe nde mboe harä re¬
he * hae angaipa haguä hegui nde rero-
ñeangu ha rehe catu eyerobia , hece
eyeceabo , ñomongeta agiuyey rere-
cobo. Aypo rami änga tiyaye , che*-
libL
VIERNES YEYBE RAMO.
Co ara tereyquabee Jefa Chrifto manS
haguc upe: Na angaypa haguä ríiguaí.
co ara, nde yapápe*
Aña retamengua iecoací apíref rehe
yeqaereco haba.
C ) ara, cheribi,nde pag rüpibe,has
nde yeoba^a rupibe rano , terey¬
quabee Jeíü Chrifto upe Curucu relie
nde angaypabagui nde pícyro haguama
rehe y mano haguerari. Co ara na ane¡av-
pa hagua ríiguaí, Jefu Chrifto che raí-
€ f • ^ A
hubari ymano hague rehe, nde yapápe.
Añeingarui , cheríbí , ndipori mbae
amo angaypa guacu abaetecatu haba
mboyequaa hara, Jefu Chrifto mano ha-
: O guc
Ara pora aguiyey baba
gue ñabe, angaypa mocañy mbota hápe.
Tupa ñande Yara nico Guai guembm-
hubere, na yñangaypa rehe ruguai, nan¬
de angaypa rehe catu, ñande repica ra¬
mo yñemoíhgo hague note , omboara-
quaaguacu ete. Cinco mil acotes oynu-
pa uca i hoo opa oñemboi, ocoro pa,
ycangue yequaa hápebe; hugui opa oñe-
mombuca, íbi rupi oñemboíupábo; yña-
CS abe oipíteraca uca ñuatí mbucu ño-
poe poe mbípe, hugüi mbociñbo> ao
bay rehe omonde uca ymotibo ; íbi rupi
ombotmñ uca’* munda ha ñabe oipo-
quauca; ohobapete uca , haere coite íbi-
ra rehe oyatica uca tapígua guacu pipe
ypo yobay, haeypi yobay mboti ucá-
bo. Co rami Tupa Tuba Guai oguere-
co ñande angaypa rehe , cheribi. Mata
ñabe pipo ñande yñangaypabae cue ñan¬
de rerecone ? A jesvs, Cheyara , mbae
picombae! íbírarehe eremano Tupa
Raí teeiamo eicóbo yepe! Marangatubiya1
e■ api-
Tcfaercco baba XT. . 2 lr
apirey ramo yepe, ängaypa quírr quaa ha-
rey ramo eycobo yepe raé ! Mara nde
rcco cue rehe ängé pico , ndeRuba egur
rami nde mboaraquaa rapicharey raé
Jesvs Cheyara r Mahíngätu pico che an¬
gaypa nde yuca íbíra rehe, munda ha a?-
bx ñabe, nde mboíbo raé í Na , nde ríi-
guax, Cheyara , egut rami hereco pira.
Cheotecoabí mirl eybae cue catu ebo-
coi íbíra rehe yyacíca pirama ; nache-
mondnbey, Cheyara, ängaypabiya , pe-
tei hembiabícue rehe yepe, tata apírey-
nie v nde ymboaraquaa , hapíbo yepi
guarama, nde hegui ypeábo rano ; che
Sngaypa nde yuca hague catu, che angay¬
pa rehe ndeRu tecatuay Curucu rehe nde
atíca uca hague catu co chemondíí, che-
moaracammo. JVíbae abaete ete angay¬
pa raé, cheribt; haéño nico Tupa°re-
cobe rupia , ymocañy haré. Aipo rehe
que hera rendu fióte yepe , tandemopín,
tandemocucíi , tandemborlrü , mboy
Oí iie-
Hi ‘Ara pora aguiyey haba
heeui nde pírí acoce. Co Jefa Chriñu
üande ängaypa rehe ymänö hague ano,
a<míye ñandebe, ñande angaipa abaetere-
co uca haguäma , fiandebc ymboyoapi
uca ey hagua rano. Ma hi amo pipo,
cheribí, nde ängaypa Jefu Chrifto Curu¬
ca rehe yyatica rire yepe, nde angaypacc
brte au eycobo raé - * ■ _ _ r ^
Hae aere tereñepitybo abe ana reta
mengua teco aci rehe, nde tnaendua pi¬
pe, angaypa mbae pochr pabe acoce
yyabaetereco hagua rehe. Ayetamo ere-
Eueyí ängá aña recame raé»hae amo nde
teca pipe erehecha, hae nde apica pipe
erehenda , acoi tata apireyme nde yrun-
gue ycay, ypuahe rací catn, yyaheo tei,
tata guapí reroh5<fabeymo; Acoipe amo
erehecha , tata ymama, ycangue apitua-
mebe ypiteraca; hecápe amo erehecha,
rnboy tata rehegua ycuü cuü , ymo hace
herecóbo, ymaepochí haguerehe; acoy-
pe amo erehecha , yyap^aqua rupi tata
r ana
Yepaereco haba XI, i 13
aña ymoínge , yñapítuümebc ymoara*
cañymo haci rací hegui, ñee bay rehe
horí hague rehe > acoype amo erehecha
ypítia guetébo tata y mama , hae quírírio
ymondoro ndorog yñemombota bay ha¬
gue rehe. Aeoipe amo erehecha y pí yo-
bay rehe ytacupí^a tata rehegua, hetíma
rapí, ymbochíríríbo, yguata tei hague
rehe, angaypa recábo. Aeoipe amo ere-
hecha hete guetébo, bxtebe hete yaoca-
ba yñangaipa hague rupi tata miri ey
aña ymSnde ymoace ^andogey herecobo f
tnburu. Ndiporiche mbae hembiecha, H
eotera hemiendu, ymoangapihí harama- $
i
nej ymondü, haeymopírí hara tneme
p
vi
note.
Aeoipe amo erehendu , hae erehe¬
cha , cheríbí , yagua ñaro rapicha guete
cuü ymondoróbo, nde rehe corami aico,
oyábo guete upe , nde moangapíhí pota
raü hague rehe ; hae aete, hete nde rehe
eatu co che tata guamil apírey aiporara,
O3 hey
214 Ara poru aguiyey haba
hey chupene 5 nde cam yyaraquaabae
rängue, nde catu teco marängätu rupi
che rereco habänguépe , angaypa rupi
ñote che poru epe carambohe > yyambu-
ru, anga ndereco robay ereiporara. Acoi-
pe abe amo yoche yecotía baybae cue,
yagua ñaro rapicha oyo^uíi erehecha;
nde catu, heyne cuña aba upe, che mboe
bay epe carambohe ; nde rehe co ai tata
apíreyme, curiaii tamo ndereñemoñay-
che aracae rae, tecobay rehe che mboe
hagua rehe. Hiyamburu nde poromboe
robay ramo ereyporara, che ñabe , co
tecoací apírey. Aipo oyábo mocoíbe
yagua ñaro nunga oñoepeñane , oyo-
quilbo , oñomboi mboí potaraúbo
ne.
Mbae ete raco angaypabiya rete re-
mimborara aña retame. Hae aete mbae
tubichabe y anga remimborara , Tupa
hegui yepi oyepea hagua mboací hápe.
ñande ängä nico Tupa recha hagua rehe
oñe-
Tecaereco haba XL 2i*f
onemona haguerari , omboacíbe , táta
guapí ahoce , Tupa roba pora nungarey
rehe omae ey. Haé ramo onecoo apírey
oyeupene, guemimbota rupi, Tupa re¬
cha habängue morängue hague rehe;
acoipe ymaendua haba taco apírey ñabe
oypíacuu ymondoróbone : mahmgatii
paco anepíhyro rängue co tecoací apí¬
rey hegui, Tupa roba rehe guímaebo,
torí apírey rehe guiyecohübo, hae che
aé, chetabí rací hegui, nañepíhyrombo-
tari aracaé! Che rembiabícue Pay upe
ymombeübo, heroyebí eybo amo añe-
píhyro aracaé 5 hae aete aicoacu tei Pay
hegui , cotera ycoacu eybo yepe , nda
heyai cherembiabí, aroyebí yebíri note
ami guitecobo; ang aete aña upe amom-
beu teí mbae baybe cheñenoti hague ye-
pe , amboací teí rano $ hae aete nda
haebey íma chebe ; heta ara y heta yací,
heta roí amScañy te? ,^Tupa moyro
mbipe carambohe 5 hae äng ypehenguc
O4 mí-
516 Ara poru agutyéy baba
mírí aube ndarecoi cherembiabícue moa-
tyro haguama. Ma hí pico mboriahupa
rä año añemoña teí aracaé! Curiaü ta¬
mo checí ríepebe amano aracae , a ra¬
mi cheporiahu ey haguamari rae! Co
rami oñemboací te?, cheríbí, añareta-
mengua. Ymaendua haba, hae yñemoiíi*
bota haba ypía yuca habamo ñote oicd
chupe. Aipo rami abe yyaraquaa habau,
mbae amo ndoyquaaychene ymoanga-
pihí harama, ymoñemboací apírey ha*
rama ñote catu oycjuaa, ymomboriahu-
pa ne.
Mbae tubicha ete yepe co , cheríbí,
añaretamengua rete, hae y anga remim-
boraraj hae aete ängapíhí mírí ey amo
oñandu, ypa haguä rerobiábo rae 5 ypa-
ha ey hagua qnaa haba catu oipiayuca-
be, omoñemboacíbe rano opa hemim-
borara ahoce. Chatepico , roí nabo
pahápe güira mírí oune, hae o tí apípe
pete! íbícuy raíí oguerahane , Parápe
hey-
Tefaereco haba XI. 217
heytibo 5 hae eo íbí guetébo reroba pa
rire , pece co tata heguine , é ramo oyeu-
pe, ängapíhí mírí ey amo oguereco,
pambii opabae ra eo teco aci, oyapape.
Haé rami abe roí ñabo giúra miri ara-
buaeoune, hae Para rí muí o ti apípe
mamo ambuae ogueraha herobábone, ’
hae ypa ramboé , pece co tata aguine , é
ramo amo, horí rapicharey amo añare-
tamengua , pambíí opabae rama che re-
Co poriahu, oyapápe. Aipo rami abe roí
nabo pahápe güira míhí capii raicue,
cotera caabó raícue mírí ogueraha ten-
da ambuaepe ne 5 hae heroba pa ramobe,
pece co tecoací heguine , é ramo amo,
nda hapichayche amo yñangapíhí añare-
tamengua. Äpé mátete rire yepe amo
yyaye aypobae > hae aete opabae rama;
opa amo ogueroba co íbí guetébo , Para
guacu guetébo , opa capii , hae caabo
abe. Hae aete tecoací añaretämengua,
ndiyapírichene. Oñeypíru ramóbae me-
nie
218 Ara poru aguiyey haba
me eguí, na yyapibae rüguaí, Añares
tame co , cheríbí , opa tecoací oime,
hae ndipori angapihí raícue mírí amo
yepe ; añaretame noñeenduy ñee am-
buae amo; orereco ndiyapíbae ruguäi,
yepi oñcypírubae catn. Cobae año oñe-
endu añaretamene,
Na nde píabey rapicha po , cheríbí,
co añaretamengua tecoací rehe eye^ae^
recobo 5 ndepírímba abe berami, chugui
equíhíyébo änga. Mbae ymombeú píra-
mey nico tecoací apírey > hae aete tu-
bichabe angaypa gua ndiporiche amo tecoací api-
rey. Oyaboe , cheríbí, ndepírí angaypa
gua^i hegui catu, na añareta hegui ru-
guai. Erehecha ima meo petei angaypa
guacu rehe note yepe, pete! maendua bay
hague rehe note yepe , tecoací apírey
yporarapí. Ma hí amo pipo angapíhí
quía poriahu peteí yecapymíme yepe,
heco
heco are eybae rehe ereyogua tecoagí
apírey añaretamengua 1 Equíhiye angä,
cheríbí ,angaypaheguicatu , mboy hegui
nde quíhíye heguibe , aña reta heguibe;
tareymo. Amen.
Erehecha íma, cheríbi , Aña reta-
mengua reco ací : Acoipe ndiporiche
chupe angapíhí miri raícue yepene > te-
coací meme ñote oicone. Ndipauychc
mTri yepene, ndipiyííche tata upene, no-
manobeyche abe aracaebeyne. Aipo re¬
he hemimborara ndiyapíriche abe rano
ne. Hae aete, cheríbí, mbae pipo erere-
Cone yquaa tei pipe , nde reco moatyro
eymo Tupa upe * Yquaa teí rehebe amo
12 o Ara poru agulyty haba
tecoaci porarábo , nde rete momboria-»
hubo, ynupabo, ymböyecoaciibo , he-
mimbotaceray mboaye eymo : epoi nde-
remimbotaceray hegui , hae aña reta
ndiporiche ndebene $ topa nderemimbo-
taceray , hae aña reta abe opane, hey S.
Bernardo. Ayete , cheribi, ace rete re*
mimbotaceray año raco añaretame ace
mondo hara. Aypo rehe Santos opacam
guete omomboriahu , herecoaybo , he-
mimbota retiro ceray ohobaití , vmboa-
ye potar eymo yepi , tata apírey hegui
oñepíhyro hagua rehe. Nde rete upe ere-
meeramo hemimbota reco aye hagua*
ma 5 erembohorí ramo , acoi cabayu
araquaa ey ñabe , nderenoña añaretä*
niebe, nde rerahabone.
Aye quie íbípe oyaheobae cue ae,
hae re tecobe amboaépe horí yepi gua*
ramane, hey ñande Yara Jefu Chrifto,
•cheribi > ndiyabi torí quie íbípe , hae
rice tecobe amboaépe abe 5 quie’ tori
c. i reco
Yc$acreco haba XI. 221
reco ramo , tecobe ambitaépe yaheo
apírey oicone. Aipo rehe ami San Aguí1
tin: Cheyara hey i äng tachemboí epe:
äng tacherapí epe: äng tandeñyro eme
chebe, arire, apíreymamo tecobe ara-
boaépe ndeñyro hagua rehe. Opa teco
aci upe, na mbae ruguai, che remimbo-
rara rangue añaretame catu > mbae tubi-
cha , ere yepi. Teco ací íbípegua , teco
ací raangaba ñote , teco acl íbípegua,
ypaubae , yyapíbae, opabae rano : Aña-
retamengua catu teco ací hupigua > na w Ft
ypaubae ruguai, na opabae ruguäi rano.
Eneí, che Yara, quieche yuca epe,chem-
bol epe; quie cherapí epe ; quie nde
ñyro eme chebe , arire tecobe amboaépe
yepi guarama nde ñyro hagua rehe.
Amen.
* *
*
*
* *
* v
* * *** ***
212 Araporu aguiyey baba
renoce baba.
c O ara, cotera co pytu mbípe po¬
roaangai amo nde pía atol rupibe.
eyepía reroba raybi Tupa ngoti, na eyá-
bo. A Tupa che Yara , che pihíro epe
anga co poroaangai abaetecatu hegui.
Tata míni raanga íbípegua yepe raco
ndäroccä quaabi ara pehengue mini au-
be: niara ñabe tepipo aroo^ane tata etc
che anga hae che rete gueteboí hapí apí-
reymamone í Hae Añareta oyurupecá
íma, che moco hagua rehe. Che pítybo
epe anga, che Yara, poroaangai upe che
aguíye hegui. Nde año oraíhu mbae pa-
be acoce: nde moyro año aypoihu opa
mbae niara guibe.
* *
*
yiER-
Yefaereco baba XIL 223
VIERNES CAARU RAMO.
§. XIL
Purgatorio pegua teco ací rehe ye<¡ae~
reco haba .
N A añaretamengua teco ací apírey
heguiñote ruguaí erequíhíyene,
cheribí 5 teco ací Purgatoriopegaa hegui
abe. Moco! raco angaypa gua^u rembia-
po: pete!, Tupa moñemoyroha, hae y
gracia mocañy haba : amboae añareta
teco ací apíreyme ace mondo haba. Sa¬
cramento ñemombeü haba rehe ocañy
Tupa ñemoyro haba 5 hae oñemee yebí
acebe Tupa gracia > hae aete añaretame
ace mondo haba nocañiy, oñecobiaro
note teco ací apírey teco ací opabae rä
rehe. Cobae teco ací opabae ra yaipora-
tane, cheríbí, co tecobe pipe ñande rete
:; . re-
224 Ara poru agulyty haba
rereco ay pipe , ymboyecoaeu , ynupa,
hae ymoñemboe pipe 5 ñande ángá mo-
ñemboací pipe abe, cotera Purgatorio
pegaa teco aci porarábo* Haé ramo oñe-
mombeü catupiribae cue Tupa omo-
ñyro oyeúpe, hae y gracia ohupiti yebí
rano> hae aete oicotebe oangaypa hague
rehe, añaretäme oho habangue repibee
rehe, teco ací opabaera pipe , cotera quie
ibipe, cotera tecobe ambuaépe , Purga-
toriopegua porarábo 5 mbae ttibicha ete
teco ací Purgatoriope yporara pi. Ayebe
co tecobe pipebe eñemomburu nde an-
gaypa repibeeniQ Tupa upe , Purgato-
riope teco aci rapicharey porara pipe he-
pibec hegui. Aipo ra rehe co ara eyecae-
reco miní anga heco poromopiri gua^u
mátete rehe.
Teco aci Purgatorio pegua niníin-*
gay , cheribi. Na teca rembiechacue ríí-
guai> na api^a amo remienducue ríi-
gual 5 na yepiamongeta hague ruguai
yepe
Yc$acreco habaXlI. 225
ycpc rano. Ndipori quie íbípe teco ací
amo hece yñiboyoya pírama. Mbae tu-
bicha ete ycpe Santos opacatu retnimbo-
raia cue, yyecoacu , hae yñenupa ha-
y gugui niombuca hapcbe. Nimom-
beu hay nunga yepe rano Santos Marty¬
res reco ací cue ytati rupi, ñuatindí rupi
hete mbotírírí hagiie , hse ymbouguí*
hague, hoo mboi hague, ycangue yoca,
hae, ymonguy hague , yñaca api guibe
y pi apípebe ynupa hague, huguí mom-
bncapabo$ hecobe rehebe ypíro llagues
Cu tu cu rehe ypího hague, y pí 5 hae y po
yobay atlcabo 5 hete guetébo tatápe hapi
hague, cotera ymocae nabeguc mbegue>
tata ricue , cotera quarcpoti racu rícue u
uca hague chupe 5 ñandí racu pipe vm-
bochíri hague : Hae aete opa äbae teco
ací nimboyoya haguäy teco ací Purgato-
tiope peteí ara raanga pipe yporara pí
rehe. Opa teco ací, opa mboriahu , íbl
ñemoñä Ipí guibe yporara píre ? aracañí ¿
E hi*
a26 Ara poru aguiycy haba
hápebe yporara pirama yepe , nimboyoya
haguay Purgatorio pegua rehe , chenbi.
Hae pipo ndcreypoihuy angaypa, chugui
nde quihíve hápe 5
Na Santos Martyres remimborara,
hae íbipegua opa teco ací note ruguai
oyapíraha Purgatoriope yporara pí 5 nan¬
de Yara Jefa Chrifto, hae ychí maraney
remimboraracue yepe oyahoce, cheríoí?
opa Jeíu Chrifto remimboraracue trein¬
ta y tres roí yacatu 5 yñeñupä mía ey lla¬
gue , ñuati mbípe yñeacäcutu hague, íbí-
ra rehe yveatíca hague, y pí, hae y po
yobay tapígua haca hague yepe oyahoce
teco ací Purgatorio pegua. Ayebe , che-
ríbí, equíhíye angaypa hegui. Ehecha
Sacramento pipe , ndebe Tupa remimo-
cañyngue rehe yepe teco ací rapicharey
ereyporara Purgatoriopene, quie^ íbípe-
be , Tupa upe hepíbee yacatu ey rirera-
nione. Hae na angaypa guacu , Sacra¬
mento pipe ymocañy mbíre rehe note
, ru-
r rr r. Ye>£aereco„ haba
n XII. 227
ruguai> angaypa mm rehe tata rapicha-
rey ereyporara Purgatoriopeue > cheribí.
Mae rey mírí hague rehe: guata teí ha- ifjf|
gue rehe 5 yapu minr rehe > ton apiray
mía llague rehe; caru yeahoce hague re- ‘ I
he; nde rapicha upe ñemoyro mínr ha- |
gue rehe > orunda miri hague rehe rano.
Peteí cuña marángatu feis yací rupi etey
ñande Yara omboaraquaa ací catu Pur-
gatoriope petei yebi mburahey apiray
rehe yyeapícaca hague rehe ñote yepe. y*J[¡
Acoipe, cheríbí, ndereca yobay tata ra-
picharey ohapíne, nde mae rey rey ha¬
gue rehe; nde apíca abe torí apiray , co-
tera ñee apiray rehe nde yeapícaca hague !
rehe, nde yuru, hae nde cíime abe rata
mírí ey ereyporaráne; bírebe nde rete
guetébo tata oymamä , hae oipíteraca jf ’ ¡n
228 xAra poru aguiyey haba
yoya pírama ríiguäi: Purgatorio pegua
catu tata ete i ndoicoey tata añaietamen-
g;ua hcgui: Opabae ra ramo oicobo^ no¬
te , oicoé chugui; hae aete oporoapi ací
pípe ndoicoey añaretamengua heguh
añaretamengua , na opabae rama ruguaij
Purgatorio pegua opabae rama > ebocoi-
bae°pipe ñote oicoé oyohugui, na opo-
roapí pipe ruguai. Petei aba heta roí
rupi hací oiipa aracae 3 taci pucu ete
reroo^abeymo, ymanoce > curiau tamo
amano ravbi raé 5 hae amo co tac! he-
gui añepíhyro raé, hey. Aypo ramo An¬
gel amo Tupa rera pipe oyeecha uca,
naoyábo chupe : Mbohapi roí bíte ogua¬
ta ndebe , co nderací rerooca mbípey
nde angaypa Tupa upe hepíbee hagua:
hae aete nde yporara bite potarey ramo,
tiyaye ndebe nde remimbota 3 teremano
boy , hae Purgatoriope mbohapi ara ra-
anga rupi , tata acoipegua tereyporara,
nde angaypa repí ramo ,hey chupe. Aypo
Tc^aeveco haba XIL £29
ramo hacibae 5 haebe ete , Angel maran-
gätu , tamaño boy catu ängä 5 hae tay-
porara, nde yagae rnpi, tata Purgatorio
pegua mbohapí ara raänga rupi, hey An¬
gel upe. Acoiramo ñande Yara ornee he-
mimbota chupe 5 omino coite, hae y
angue oho Purgatoriope : acoipe petei
ara raanga yepe tecoaci porara eymbo-
be, ha<:e o Angel upe : Santo Angel, nia¬
ra ñabe angá pico che mbotabí epe rae 5
Peteí roí íma co tata cherapí ací catuí
ete; hae nderev chugui che renocebo ran-
ge , oyábo chupe. Aiporamo Angel,
nda hupigua ruguai aypo ; ndey range
petei ara raanga yepe ebocoi tata pora-
rabo , hey chupe : nity hay bíte nde re-
engue 5 ndey yepe guoó royea ramo ran¬
ge , hey chupe. Acoi ramo angué , aguí-
yeíma 5 tayebí catu anga cherete pipe;
hae mbohapí roí guetébo teco ací tetí-
rongatu tayporara che angaypa repi ra¬
mo: mbaete co tata rae; naymoayypo-
ra-
2 jo Araporu aguiycy haba
rara pí veahocebe rae, hey. Aipo ramo
Angel ornee yebí hemimbota chupe? oye-
bí guetépe , oicobe yebíbo , hae mboha-
pí roí guerébo teco ací mírí ey oy porara
oicóbo. Hae ami guemimborara rehe
gnapicha ñemondíí ramo : na mbae ni¬
gua! cobae: mbae acíbe cherembiecha
cue; mbae adbe cheremimborara cue,
hey chupe. Erehecha panga, cheríbí, tata
Purgatorio pegua poroapí ací yeahoce
haba i Hae mahí pico nderequíhíyey chu-
gui r Mahi pico quie íbípebe , nde angay-*
pa nderehepíbeey Tupa upe í Mahi pico
angaypa míní mbae angaü ramo erere-
co , míní yepe ndereypoíhubi, hece tata
rapicharey porara hagua quaábo yepe
rae í
O boya marangatu Santo Job omoni*
boriahu carambohe ñande Yara hetegue-
tébo, ay guacu yñacä api guibe ypí apí-
pebe heytíbo hece : heco poriahu andid
pa raco haíhupára oyogueraha ymoänga-
pí-
Ye$acreco haba XII. 2 31
píhí potaraübo, ; hae aete yñemboací
rapicharey recháca, niñeeräbey oñemon-
díira. Siete ara oquabey hobaque oñee-
eymo. Hae mbae tepico , cheríbi, Santo
Job remimborara , Purgatoriope, angue-
ra marangatu remimborara rehe oñem-
boyoya ramo £ Mbae angaá ñote 5 taci
raanga ñote ; Purgatorio pegua catu teco
ací hupigua 5 ndipori Íbípe ymboyoya ha-
gua. Aipo rehe , cheríbí , equihiye an-
gaypa míni hegui; hece co Purgatoriope
tata ete hapichareybae ereyporara aré
catu ne. Eñemomburu abe, nde angaypa
Sacramento rehe ocañybaecue Tupa upe
hepíbee yacatu hagua rehe. Hae mbae
pipe tepico , erehepíbee Tupa upe nde
angaypa haguene, cheríbí í Mbae pabe
a<joce haíhu candogey mbípe; araya opa
mbae marä acoce nde angaypa mboací
pipe, Tupa moyro hague ramo heco hi¬
pe; nderapicha yporiahubae poriahube-
reco pípe abe 5 nde rapicha nderereco
P4 men-
Ara poru aguiyey haba
mengua haré upe ndeñyro mbípe $ nde
rete rerecoay pipe, ymboyecoacu , hae
ynupa mbípe; ñemboe porara pipe abe»
Tupací maraney raíhu , hae ymboyero-
bia pipe j arete guacu , Indulgencia ñemee
haba pipe, ndeñemombeu , hae nde Tu-
para pipe> anguera’ marangatu rehe ñem-
boe pipe abe 5 opa nderembiapo maran¬
gatu j hae nde MiíTa rendu , nde ñemboe,
nde Trípara, hae yecoacu hece Tupa upe
yquabee mbipe. Anguera ereyporiahu-
berecoramo ? Tupa abe omboyehu nde
mano rire , nde rehe ymaenduabae ra¬
in a ne , oñeenguq marangatu rupi : Aye
yoporiahubereco haré rae > hae abe ypo-
riahubercco píramone , oyague rupi.
Egui rami anga tiyaye , cheríbx. Amen.
* * ± '¡ir
* *
* *
% * * *
¡Ve
Tecaercco haba XII*
J\Jemboe ¿enguera ?narangatu rehe
Tupa upe.
iHeyara Jefa Chrifto, poaca , hae
poroporiahubereco apirey , tere- l-Ki
moarua anga nde ruguí marängatu ore-
rehe nde rapígua bore rupi nderemimon- if
buca cue rehe nde mae hápe, hae y pipe
terembogue angá acoi tata poroapí ací
cata anguera marangatu Purgatorio pe- ►.
- \
gua remitnborara , chugui ypíhyrorho> 1 1f
►I!
yyipíbe ramo che amongue amo acoipe
oírncbae, che amotareymbare abe , che
remimboe pochí cue abe , hae yporiahu-
bebae tecaray hatí, teco acíbe porara ha>
hae acoi o angaypa repibee mbota bíte
hara abe tata íbiraqua hegui terenoce nde
robaque herahábo , ndeyehe ymboyeco-
hübo corre anga: haere che abe tachepo^
riahubereco epe anga, yrunamo cherera-
hábo ndeyehe chemboyecohúpa , acoipe
nde
234 ¿ra poru aguiyey haba
nde tapígua bore, hae ndecí ñemboací
hague mboyerobia apírey haguäma.
Amen.
/
c/>
TJemboe Jefu Chñflo mano hague upe.
foL 6 3. haefol. 6 9, pegua.
SABADO YEYBE RAMO.
Co ara tereyquabee Tupaci maraney
upe: Na ängaypa haguä mguäí co ara,
nde yapápe.
$. X 11L
Teco orí apírey rehe yecaereco haba-
C ,
O ara na angaypa hagua ruguaí te¬
re anga, cheríbi, nde pag rupibe,
eyeobacábo 5 Tapad raihubari nde ya¬
pápe , tereñemee angá chupe nde pía gue-
tébo, hembiguay ramo 5 emoí y pope
nde
Ye$acreco haba Xlll. 235
nde ang, yñangareco habamo , aña he-
gui nde ñepíhyro hagua rehe. Ehecha,
cheríbí, nde piaTupäcí maräney raihu
ey ramo, niñaruäy nderetépe hereco bi¬
te > haebe catu , nde henoce , yagua upe
heytíbo mburu. Mara rami amo mbía
Tiipäcí raíhuparey, yñarua hecobe raé >
Ndipori nico mbae amo Tíipací ñabe
yporabebae , coterä ymarangatubebae,
cotera hecoubichabebae rano. Aypo re¬
lie Tupäci año , ymembí raíhu rire,
mbae pabe acoce haíhu pi rama , hae
ymboyerobia pira rano. Ndetabi rad
hegui opa teco marangatu hegui ndere^a-
ray ramo yepeque , Tupaci rehe yepi
tandemaendua , nde mano hápebe , hece
eyerobiábo, nde recotebe pabe mbipe
hepenamo, nde reco tabi hegui nde ñe¬
píhyro hagua rehe.
Tupa ñande Yara ndebe yñemoyro
ändupaque, terebahe angä Maria mara-
ney poroporiahubereco cí upe > haé nico
ñan-
13 ¿ Ara poni agulyey haba
ñandc rehe ñeenga ramo, gucco omboe-
te miri ey , gucco aguiyey ramo ognere*
co 5 hae co yepi omembí omoñyro ñan-
debe, y gracia rehe oyerurébo yepi; ndo-
hechagi quaabi ñande reco poriahu, ñan-
de cí ramo oicobo. Haé ndoguerecoy
ñande mombeu ay hagua ; ñande repí
hagua catu , ñanderi ñeenga ramo oicó-
bo. Aypo rehe 7 cheribí , ereypíañopíí
íicí catune , eremoyro tubicha etene, he-
ce ndeyerobiaey mbípe; hae ndeyeupe
abe ereyabí miri eyne , nde recotébe
mbípe henoíeymo; erecañytei mburii-*
ne , lupäcí rehe ndemaendua eymo,
haénico Tupa quaahaba cí, Tupa raíhu
cí. Tupa hegui quíhíye haba cí, hae Tu¬
pa rehe yerobia haba cí rano. Hae co
íbaga roquenducu 5 haé rupi anga íbápe
yaiquene 5 haé ñande popící, ñande re-
rahábo o membí robaquene acoi anga-
píhí apirey , ñandebe ñembocacoi haguc
rehe ñande mboyecohupa.
Te^aereco haba XIII. 237
Moco! raco güira pepo ybebe haba,
hae moco! abe ñande änga bebe haba
íbápe. Conico, teco aci apírey poíhu ha¬
ba , hae teco ori apírey pota haba rano;
mocolbe ängaypa hegui ñande pea , hae
Tupängotí ñande reraha. Aipo rehe
nde recobe pa haba poromongíhíye rehe
nde yecaereco rire , tereyepíamöngeta
mbegue catu ängä, torí pabey, guaíhti
para upe Tupa ñande Yara ñembo^acoi
hague rehe. Na teca amo rembiecha cue
r’r* . ^ r’ rs ■ C’ •
ruguai meo; na api^a amo remiendu,
f”’ w ä . rs r^r
cotera yepiamongeta hague ruguai yepe
nia aypo teco orí. Mbae tubicha ete ra-
co teco orí Gloria yaba. Teco orí api-
rey é pípe, opa mbae aguíyey oñehe-
noí; Gloria nico angapíhí aguíyey pa-?
bengätu. Mbae pora aguíyey pabengatu
opacatu noongába , hae mbae mara,
ñemboací opacatu porey haba ; teco orí
apírey rendápe nico opa angapíhí olmé,
opa mbae haíhu pí oico : hae emona
abe
238 Araporu aguiyey haba
abe ndipori mbae marä mírí yepe. Ndi-
pori ñemboací moängi yepe rano 5 teco
orí apírey me nico Tupa tecatuay ace
oguereco, oyecohu habamo, Tupa ro¬
ba rehe omaebo meo ace opa angapíhí
oguerecone , hae opa mbae marä hegui
oñepíhyrone: Teco orí apírey é pipe,
ace omboyequaa Tupa ñande Yara po-
acarucu apírey > omboyequaa abe Jelíi
Chrifto rnguí, hae ymanö hague repí;
huguí, hae y mano hague año co yyaca-
tu ñandebe yyogua haguama > huguí rehe
aé oñemee ñandebe. Hae yñarua pipo,
cheríbí, Jefa Chrifto recobe, hae huguí
repí ace ymocañy te! mbae bey íbípegua
rehe* Haebe pipo angapíhí apírey ace
ymocañy angapíhí mírí quía , peteí ye-
^apímíme oquabae rehe*
Teco orí apírey año , cheríbí, ñan¬
de pía ohauba rangue ñande hegui. Acoi
ñande Moñanga roba rehe etey ñande
mae haguama 5 heceyepi ñande yecohu
ñe-
Te^aereco haba XIII. 2 39
ñeangu ey hagua , nande änga guetébo
haíhu apírey haguäma 5 cobae año ngätu
ñande rembiechagaü rama, hae ñande an-
geco hagua rano. Guaete catupico, Che-
yara, nde rehe che mae ey , ahapíro aci
catu bíce co íbí tegiíbo pipe guitecóbo-
ne í Aracaebe ängä pico nde hegui ypeapí
ramo che rcco ereypiho bíte anga, che
momboríahupa ne \ Curiaii tamo che
recobe yopoi epe anga rae > hae amo co
che roo íbíraqua hegui che anga oñepí-
hyro nderecháca ohóbo anga rae , che
Yara.
Guata hara meme anga co ñande
ngaí, cheríbi. Ybaga co ñande reta he-
peñamo yayco. Co íbí co, cheríbí , te-
I yupa poriahu ano 7 na nande reta ruguai.
Ayebe ndiyábi , hece ñande yepía moí>
ñande reta rehe catu yepi ñande anga ta¬
ñe , haíhupápe opa teco ací yaroScane;
hece ngui mbae tubicha nimee rey hay,
Jefu Chrifto biñae Teo oyporara , ngu-
gm
240 Ara poru aguiyey haba
güí mombuca pa,íbápe oique hagua rehe.
Enrona abe Santos guere omomboriahu,
guecóbe omocañy, ngugui omombuca,
teco orí apírey upe ob’ahe hagua rehe.
Na mbae ríüguai opa teco ací íbípegua.
Tupa rehe che mae hagua ngatu mbae
tubicha 5 nda hepíray 5 haé catu , oñemee
rey nvíngá acebe , teco ací pabengatu he-
P* ramo yporara rire yepe, oyapápe.
Eguírami abe eñemombum , cheríbí,
he eñemoquíreybo , na mbae ruguäi
opa teco ací , hepí ra 5 teco orí apírey
ngatu, ndimomben bagual , eyábo yepf.
Mbae amo pipo erereco, cheríbí , opa
ängapíhí íbípegua rereco rire yepe, íbá-
pegua teco orí rereco eymo \ A teco orí
apírey ! Guaete catu pico nde rehe na
maendua habí! Ma hí amo pipo nde reco
quaábo , íbípegua mbae bay rehe bíte ace
ñemomboriahu teí oicóbo rae ? Ma hí
amo pipo guetä repeña habanguépe,
te-*
Tefaereco haba XIII. 241
teyupa bay rehe obía ceí , acoipe año
guecoce rerecobo rae ? Eñemomburtr,
cheríbí, eroaqiu eme teco marangátu,
emae yepi hepl ra rehe ; emae nde retä
rehe; epia rey eme íbípegua raíhubo;
eguata ñote catu nde retäme nde bahc
hápebe. Amen.
ie^aereco habagm acc reco aguíyey ra
renoce baba.
C O ara, cotera co pytu mbipe po-
roaängay nderaá ñabo ná ere íba-
cotíeyepía upibo: A teco orí apírey íbá-
Pe guára ! Ndebe guara, hae Tupa rehe
che mae apírey haguamari ymoná mbí
nico che yepe biña. HaeateTíípá ndoy-
potari ibápe che ho ter , oyehe hae gu-
guí rehe che yerobia ter rano; teco ma¬
rangatu , hae oporoquayta opacatu abe
che ymboaye pora ngatu oypota rano.
Ayporami ecey tiyaye angá. Hae aypo- -
‘Vf
2ai 'Ara poru aguiyey baba ^ ^
tamari chepítybö epe angä , Tupa che
Yara, poroaängai upe che aguiye hegui.
Mde ano chepía guibe oroaihu mbae pa-
be acoce : nde moyrö año aypoíhu opa
mbae mata guibe.
SABADO CAARU RAMO.
§. XIV.
% • v . > ^ % V- •
Ace anga amotareymbára aguí ñe-
guabe hagua rehe ye(¡aereco
haba . . • *»
C O quatia miri yacatu rupi ndemboe
hague, chenbí , opa yranguene,
nde amotareymbáragui nde ñeanguey-
ramo. Tupa ndemoña, guaíhu haguania-
n quie Ibipe, haere íbápe oyehe nde ye-
cohu hagua rehe corte. Co Tupa nde
moña bague morangue ha raco, cheribi,
angaypa guacu año. Hae có anga> pa
Tefaereco haba XIV. .*24?
guamil apo uca hara ndebe nico nde amo-
tareymbára mbohapíbae año. Angaypa
gua^a abaetereco hagua rehe , co quaria
mm yacatu, chugui ndepíri hagua rene
Aña reta guibe,nde mboe pora. Ang ypa
hápe oromongeta minee nde amorarey-
nabara , nde moangaipa hatl hegui nde
ñeangu hagua rehe, hece nde guarirá ha¬
gua rehe yepi, ymboaguíyébo nde mano
hápebe.
Mbohapí co, chenbí, nde amota-
reymbára. Yyipi ramo ytabíbae, Aña ral,
hae Aña rayl angaypa rehe nde mboe po-
chí hara , cotera angaypa rehe nde mo-
angeco haraü 5 nde raíhupa rapicha oba-
he ndebe ngai bina, hae aere hupi nipi
nde yuca hara ngatu; oñee poraíhu moa
ndebe, hae aete nde anga mocañy hara
ngatu. Eremae terne , cherai , íguába
oberabae pipe, cagui reco bera pora re¬
he ; ypa hápe, mboy pochí ete ñabe , nde
^uu, nde yucábone, hey raco Eípiritu
Q.4 San-
^44 ^ra Poru äguiyéy‘^haha
Santo, cheribi 5 ytabibae ñee, ymae ha¬
ba , cägui pora ñabe oporomoängapihí
rapicha j hae aete ypa hápe , oporocutu
hae oporoyuca. Judas Jeíu Chrifto rehe
oyeyurumboya , haíhu raangä mboye-
quaábo chupe 5 hae aete hupi rupi , yña-
motareymbára upe ymee hagüä rehe ca-
tu. Eguirami abe ytablbae , cheríbi ,jade
raíhu raängä , na nde reco aguíyey ra re¬
he rüguäí 5 nde rete, hae nde änga mon-
gía hagua rehe, Teo apirey upe ymeS
hagua rehe catu. Ndipapa habi Añare-
tame ytabíbae remimboe pochí cue,
oñeapíro ací catu tei oquapa anga, hece
oTeö quaíta. Cari aú tamo ndaiquaay-
che mbütu ahe aracae : Curi aü tamo
acoy Aña rayí 7 coterä acoy aña raí ocí
iiepebe omano aracae, hae amo nache-
mboe pochíyche , cobae tata apirey po¬
rata ticábo chebe raé. Mahíngätu paco
añembotabí uca tei 7 hemimbota bay
mboayébo rae 1 Yyamburu , chetabí repí
ajh
Tefaeree o haba XIV. 245
ayporara yepi güarama , oyábo tex.
Guaete poromboe pochí hara ! Hae-f
be, hey Jefu Chrifto , yta trigo cuycho
hara, burro rembiroata yyayuri yñapytx,
hae Para mbítépe heytí y ymoñapymí,
yyucábo mburu, Aipo rehe , cheríbí,
ndepírl, hae eñeguahe ytabíbae hegui,
tereyeeca moí eme yepe hece 5 eyabae-
tereco mboy heguibe, Teo heguibe, chu-
gui eñeguahemo. Equíhíye eme nde rete
yuca haragui, hey Jeíü Chrifto 5 nde an-
ga yuca hara aguí , hae Añaretame
ymondo hara agui catu. Mboy hegui
ereñeguahe, cheribí , nde rete cuu he¬
gui j hae eremboori, ereyapichí , erepu-
ca nde anga yuca hara upe , tata apírey-
me ymondo hara upe 5 Ndereca ndem-
boe pochí ramo, nde moangayparamo,
eyoo, hae eytí ndeyehegui; nde po nde
moangaypa ramo, eyahía , hae eytí nde¬
yehegui, hey ñande Yara , cheribí > na
CO ñande re^a, hae ñande po upe ríiguaí.
Qj Oí-
246 ’Ara poní agulyey haha
Oíme ramo ndere^a rami , nde po ra-
picha , nderembiaíhu amo, nde recote-
be ha amo, hae aete nde moängaypa ce
ramo , tereytí ndeyehegui , mombírí
ymondóbo , hey pota catu.
Añeíngätul , cheríbí , ñeguähe ha-
gua mbete poromboe pochí hara. Cha-
tepico, Aña nde amotareymbára amó¬
me na ndembotabí hetayche amo, o pí-
tybo ha guaí, hae guayí tabí poreyramo,
hembiapo rnpi , yñee rupi , hechacába
rnpi catu nde rehe oguaríhí yepi, nde pía
raabo, hae ymboaguíyébo rano, ñande
rubípíyepe ndoypia raamoaí haé año;
yru ñee rupi catu oipíaraa , ymboaguíyé-
bo. Aña co oyecea ytabíbae rehe oño-
pítybomo. Aipo rehe, cheríbí, eñegua-
he chugui. Eyeapícaca enie yñee pora
raangä rehe $ emae ngätu yepi yyapí pa-
hába rehe. Mbae pa haba co , cheríbí,
teco aguíyei, coterä teco mara mboye-
quaa hara. Angapíhí ndebe yquabee ra¬
mo;
mo ere chupe.
Ma hi amo pipo angapíhí quía curitet
nguarehe ayogua teco ací apíreyraéí
ere chupe rano. Ehecha , cheríbi , nde
amotareymba ñemboací apírey oñotru
angapíhí míhí mbipe, ndebe yquabeemo,
mbae ree yyape tamo oico, teco ací ap:-?
rey yyapíte ramo. Acoi tembiu pora,
mbae poroyuca o apíte ramo hereco ha
rapicha. Mahí amo pipo , cheribí, eren
teíngätu tembiir pora pora aüyepe, mbae
poroyuca tereco ramo rae í
Hae aete co mocoibe nde amota-
reymbara guipochíbe , hae ycaracatube,
pde rete catu : hae nde cí ríe guibe nde
yrunamo oico, ndepíri ocaru, oque, oata
~ ^ r* a . • « \ • i
248 pom aguiyey haba
mboagiñye haguä rehe 5 hae nde rehe
opua ey ramo , na hembiaporaicheamo
Aña , hae yrabibae nde rehe , cheribí.
Aipo rehe hemimbotaceray ehobaytí ye-
pi y yyapípibo , heco aye haguä meeeymo
chupe. Eyerobia eme, cheríbi , yñemo-
roiriraängä rehe 5 na ñanduy mbae marä,
ere eme; ereñeängu catti yepi eicobo;
ehecha hoque rupi , nde amotareymba
amboae oique nde mboaguiyebone. Nde
reca co hoque, nde apica , ndeyuru, nde-
po , hae nde mbae andu haba , nde rete
guetebo oibae. Aña , hae ytablbae co
yagua yñapítimbÍ ñabe ; guobaque oba-
hebae año oycim ; mombiii oicobae,
oñeguahebae ndoiijuuquaabi. Tata ro-
baque ereico ramo , nde rapiñe , cotera
nde mboacu au bene; niboy robaque erer-
ramo , nde cuune; bítebe hece erepoco
ramo, hae ereyabiquiramo 5
Coti ymbotipi pipe ndoyquey ace>
ayporami abe ñande rete roque ñembotí
- ra-
Tecaereco haba Xft7". 2 49
íamó, Ana , hae ängaypa ndoyqueyche
fiande pia moangecobone 5 ñande reca
rupi nico angaypa oique , cheríbí, ñande
yuru rupi, ñande apí<-a rupi 7 hae ñande
poco ha rupi rano$ namarai , aporeecha
te! co , aguata te! co guitecobo, cherori
rey co chupe, amboyatu rey rano, ere
eme angäque , cheríbí. Emboti catu nde
roque 5 toique eme mbae mara nde pía-
pe. Eguata tei eme Aña ñuha renda rupi.
Aña pí<^a reco ha rupi, aña íbíqua ruca
rupi 5 ehecha que erea y pípene. David
ohoquendabog gueca roque 5 hae cu ri¬
te! mbae mara y píape oyque.Dina ogua¬
ta te! oporoechábo , opohúbo , hae
aña raí ñembocaraytaramo oyco. Aypo
rehe San Pablo: Fugite, Peñeguähe che-
raí reta, hey. Co guarin! oycoe , ñande
rete yoehe guarín! hegui. Soldado oñe-
guahebae catu oporomboaguíve , oquí-
híyebae , ypíríbae, oyehe oyerobiaeybae
rano. Aiporehe, cheríbí , nde amota-
rey-
25° ’ r^ra pora agulyey baba
rey cubara mboaguíye pota ramo,teco ou
íbápegua rehe ereyecohu potaramo, eye-
robia eme ndeyehe> nde roo ycaracatu
ete 5 nde mbotabíne, yepi chugui ereñe-
angutyramo. Erqbia eme yñemomirx
raangá 5 eñeguähe abe, aña hegui , hece-
gua ytabíbae gui, yñuha hegui, hata he¬
gui , y pí^a hegui , ehoquenda ndere^a,
nde apí^a, nde yuru , nde po , hae nde pi
eñapytí, y poco, hae yguata reí hegui,
nde amotareymba nde mbqaguíye he-
gui. ^
Tupa upe oicoporacebae, hae yñan-
gaypa potareybae, toguata tei eme > to-
ñangareco gueca rehe 5 tomae eme opía
moängeco hara rehe 5 tomae eme Aña
rayí rehe, cotera taí rehe , toyeapícaca
eme yñee rehe> he^a , hae yyapí^a rupi
nico aña oique ypiape , ymboaguíyebo>
tcñeguahe cuña hegui 5 toicq eme hoba-
que, toyepea opa mbae poromoängay-
paceray hara gui abe. Aña nico guoba-
que
Ye$aereco haba XW, 5 51
que olcobae, hae cuña robaque oicobae,
hece oñangarecobae año, omboaguíye.
Aña nico , yagua yñapytimbí ñabé, oye-
upe obahebae año oycuu 5 mombírí oy-
cobae ndoycuú quaay > oñaro rey note
hece mombírí hegui. Toyeobaca raybi
abe, mbae mara anduípíbobe , Jefus,
Cheyara , chepítybo epe anga ? oyábo.
Tohenoi abe Tupací maraney, San Jo-
feph, hae San Miguel abe opxtybo hagua
rehe, teuiimoa, hae temimbota bay o pía
gui heytí hagua rehe. Hae aete na nde
mboe pochí haré gui note ruguaí ereye-
peane, cheríbí 5 nde aé nderete remim-
bota bay rtipi ndeñembotabí hague he¬
gui abe ereyepea ranone. Ndereyco bey-
che hobaquene 5 ndereypohubeychene»
íideremaébey che yepe hecene.
tr>
Memboc ha co ara rehcgua ojeha. fol.
64. pirene.
Po *
25i ’Ära poru aguiyey haba
Poromboe maramatu haba Semana
^ w O ,
ipi pabapegua.
. ’ : • ’ - ”•
>
Robaheíma angá co Mbaeapopu*
cu ípí pahápe, cheríbi, nde mboe
habí. Curi au tamo nde abe ymboaye
haba ererobahe heco catu hápe rae. Ene?
Cobae ypa habamo toyco angá , nde ye-
pía mongeta hagua. Mbohapí mbae ra-
co nde recotebe , cheríbí, angaipa nde
mano hápebe nde yyapo ef hagua , co-
tera heya hagua. Cone yyípl ? ibápe nde
ho potahaba nde pía guetébo. Yraomo-
coindaba, angaipa abaetereco haba, hae
heroyebí ey hagua momboi haba,nde pía
guetébo , na nde viuíipe note tuguai.
Ymombohapí haba 5 poroaangai rehe nde
ñembocacoi haba , henondea haba, chu¬
pe ndeaguíye hegui. Aipo rire opa nde
caneonde haba ereiporu Tupa upe , y
gracia nde piano hápebe yporoquaita
” v nde-
Ye^aereco baba XIV. 25 $
ndebe ymboaye uca hará rehe eyeru re¬
boñe. Ehecha, cheríbí, roí amo pipe,
tembiu heta erereco pota ramo , coga
aguíyei ererecoce nde pía guetébo na
eyábo: Che co che pía guetébo aipota
íbápe che anga reco aguíyeira yepi gua-
rama 5 haete co íbápe nde angá reco
aguíyey angaipa año ymorangueramo,
erei-
254 Ära Poru agufyey häba
ereicotebe yyabaetereco rehe , opa mbac
xnara acoce , nä eyábo : angaipa año che
teco caturä momarä ha > aipo rche aya-
baetereco che pía guetébo opa mbae ma¬
la acoce > hae amomboy, aracaebey ¿che
yyapo ey hagua maraberamo yepe $ opa
mbae poromoangaipaha hegui che yepca
hagua che recobe yacatu rano. Hae aete
angaipa mboyoapí ey hagua rehe , erei¬
cotebe poroaangai robaiti quireyngatu
rehe, yepi ymboaguíye rehe rano: aipo-
ra rehe ereñembocacoine tembiporu
aguíyei rehe, erereco aibi catune, po¬
roaangai nde re<japía hegui, nde araquaa
mboopa hegui, hae nde pia mboaguiye
hegui rano ; hae aete nde año nde poaca
yacatu ey haba rehe, opa ara ereñemom-
boriahu Tupa upene , y gracia yrangue
quaaeybae rehene , Aña , haé nderoo
angaipaceray, hae Aña rehegua upe nde
aguíye ey hagua rehe. Chatero coga
yporäbebae yepe , amangí ey ramo, arai
oqui-
7efaeree o haba XIV. 255
oquTey ramo , ocañí tei: Egui rami abe
anga amängí Tupa gracia rehegua po-
rey ramo , opa nde caneo haba teco ma-
rangätu rehe ocañy teme. Aipo rami
ndereco hegui co, cheríbí, aiquabee an¬
ga ndebe coquatia muí pipe heta yecae-
reco haba ymbaraete catubebae , Semana
rupi ara nabo nderemimongeta rama,
Sngaipa abaetereco hagua , poroaängai
robaití hagua , hae Tupa upe y gracia re¬
he yerure aguíyey hagua rano. Curi au
tamo nde pia guetébo yporubo rae.
Amen.
Hae rärehe opa ara emongeta pora
yebi yebí nde acame ymoTngatübo, ma-
bítebe nde píape, maraberamo guarama
acoi ye^aereco habagui teco aguíyey re¬
noce haba, aña cotí nde guaríní hagua,
hae poroaangay tetiro mboaguíye hagua
rano. Hae aete na co pete! Semana rupi
note ríigual ereyporune , opa Semana
amboae rupi catu, yací nabo rupi, hae
< roí
25 6 Araporru aguiyey haba
roí ñabo rupi abe nde mano hápebe.
Eneí, nde atey eme anga i cheríbí : nde
pituba eme: eheeha , nde atey ramo, nde
aguiye nde amotareymbára upene.
QUATIA POROMBOE MARANGATU*
Semana ymomocoíndaba.
ARETE RAMOGUAR AM
Co ara tereiquabee Tupa Tuba upe : Na
angaypa hagua ruguaí co ara, nde
yapápe.
< -• - • ** ■. 4
$. XV.
Tupa rerobia haba reheyecaereco haba.
( ^O ara Tupa rerobia haba rehe ere-
yecaerecone > Tupi rerobia haba
nico,
i: Tefacreco haba XF. '257
nicó, Sande rec° aguíyei ñeípíru haba;
haé niä Tupa ñande Yara oñembotabí
eybae * hae oporombotabl eybae ñee
rehe oyepita^o 5 aipo rehe ndicatui ñan-
dcmbotabí habangue. Ayebe ängaypa
gua^u ete, Tíipä ñee míri aube ymche-
ra. Hae aete teco tabí ete abe Tflpa re-
robiaha rereco tei, yporu aguíyeieymo;
acoi tataendí cambuchi guipe yml ha ra-
picha , ndoyeecapei y pipe 5 oguereco
tei, ndohechay guembiapo räma 5 ndo-
hechay guape rama , ndohechay o amo-
tareymbára^ , oñeguähe hagua chaguas
ndohechay íbíqua oyépea hagua r cotera
tnboy pochí , oñemondií haguama ra¬
no.
Eguírami abe Ycaraybae , ocaray
haba rereco teibo , ndoyeecapei Tupa
rerobia haba pipe > ndohechay aña íbí¬
qua , oyepea hagua 5 ndohechay mboy
pochí, o anga $uu hara , chugui opoí
hagua, Mbaeramo tepico hetaibípeTfi- *
^ R pa
I äc8 Ara poru aguiyey baba
pa moñemoyro haba: Tupa rerobia ha¬
ba poru catu ey rehe. Mará rami tamo
' pipo ace Tupa omoñemoyro teíngatu,
' hecápe gueco retobiabo? Ace guapicha
. K., i
pona bu reca hegurbiñae ace oñeangu,
oñenotí, hae oñemr: Ma brtebe Tupa
reca hegui ; ndiyabi nico chugui ñemi
mamo mamobe yepe. Opa tupi nico
Tupa oico, noñemíri mbae amo chugui;
• ndipori pytu heca pia hara; opa mbae
hecápe oico yepi, ñemí habepe yepe, py-
’ tu habepe yepe rano. Yma raco cuña
tabí amo obáhe San Efrem pía raábo;
Santo aete , Ener, hey au chupe: hae aete
yaha ocarucüpe; eupepe nde remimbota
aú tiyave, hey chupe. Aipo ramo cuña;
•Tobe, hey : ndiyabi: campe aypo rami
fiaride reco ; ma tí haba rerecobeymo
amo pipo rae? Acoi ramo Santo maran-
■ satu ,ape tepe I upa ndipori ñande recha
hara ? Ma oime repanga ñemíha amo
Tupa reca hegui rae 4 Nde rapicha reca
he-.
Te(aereeo haba XF. 259
hegui eretí, hae Tupí reca hegui ndere-
tiri) Ma ndererobiay panga, mamo ne-
míhape, hae pytu hapebe yepe Tupa ye-
pi nde recha ? Nde ängaypaceramo , te-
reho Tupa reco ha eyme> hae aete ndi-
pori ramo Tupa reco ha ey, ndipori abe
nde ängaypa haguäma. Coramiangá ra-
co Santo oyacaca acoi cuña tabí , oTupa
rerobia ha porübo angá , heco apengóbo,
} tnboibibo , ana reta bía hegui ypeábo,
Tupa reta bia rupi ymomgobo angá.
Eguirami abe angá , .cheríbi, “tereñ
poru aguíyei Tupa rerobia ha, nde Snga
recape haramo herecobo , nde reco
mboibi ha ramo, aña rehe nde güaríní
ha ramo rano > aiporami y poru ramo
ngatu aña eremboaguíyene , chugui eñe-
pihyromo , hae rire nde guarinl hague
repíramo, Tupa robaque ereyecohune
yepi guara mane. Ehecha , Aña nde raa
yepi oicöbo, nde mboaguíye hagua rehe,
•yagua porou ñabe , nde moco hagua rehe
Ra oye-
2 <5o Ara poru aguiyey haba
oyere yere porara oicóbo. Ayebe ereco
cata nde mi, Túpa rerobia rehegua , ho-
baítí haguá, chupe nde aguíye hegui.
Tupa recápe ayco eyábo 5 ndiyabi^ he^a
che ymongía; hae na hecápe note rííguái,
y pipe etei abe aico rano. Ma hi amo Tu¬
pa recápe, hae ypjpe etei abe mbae quía
che yyapo , ymoñemoyromo rae, ere
, y chupe , cheribí. Ybirayya robaque yta-
bibaeyepe oñemomarángátu 5 íbírayya
che mboaraquaa hará recápe etei ángá co
aico, oy apápe. MabítebeTupá chereco-
cue rehe yerure hará robaque , hae chem-
boaraquaa hará robaque guitecóbo , ere
ychupe rano. ^ ^
Ehecha, Guarini ha raco , cheríbi,
yyípíberamo guobay rembiporu mi, co-
terá huí pící haguá rehe chugui oyepora-
rabe, hembipombey ramo, curitei am-
boaguíyene, oyabo. Eguirami etey
aña oico ñandebe , cheribí > Tupa re-
xobia , hece ñandemaendua haba range,
yf*
Yepacreco haba XV. l6í
yyípíberamo ogueraha pota ñande hegui,
ñande mboaguíye haguä rehe. Aipo rehe
ñandeabe yayeporara ete hereco catu re¬
he, haeypom aguíveirehe, ara guetébo
Tupa rehe ñandemaendna rerecóbo.
Pehecha, pe anga quíreymba yepe
biña; hae aete pendete ycangícerai ete,
nimbaraetei, hac pe amotareymba nica-
neoji penaabo : aypo rehe , pequerana
cme; peñemboe porara eatu Tüpä upe
pe pítybo haguä rehe , poroaängay upe
pe aguíye hegui, hey Jefu Chrifto , che-
ríbí: Vigilate, & orate, ne intretis in
tentationem. Aypo rehe ndemaendua
Tupa rehe yepi,nde pagipí rupibe eyeo-
ba^ábo, y gracia rehe eyerurébo chupe,
angaypa pipe nde á habangue morängue
haguärehes hae na yeibe ñote ruguäí,
ara guetébo Tupa rehe terereco nde¬
maendua haba yepi , cheríbí : Oportet
Jemper orare , & numquám deficere:
ndiyabi ara pehe mírí yepe , Tupa upe
- ’ Rs nde
26i Ara poru aguiyey baba
nde ñemboe ey, hey abe Jefu Chrifto,
cheríbí ; eyeecopia eme , cherembiapo
chembo^aeta, eyábo. Nde po ombae apo
ramo yepe, cheríbí , nde pía nombae
apoy ; teíipe erei ramo yepe, nde rapi-
cha nde mama ramo yepe , nde pía hac
año oico 5 haé ndicatuy maendua ey amo
rereco $ ndicatuy opa maendua hegui
ypoi j mbae amo rehe yepi ymaenduane..
Hae mbae pipo ereipotabe rae, cheríbí;
ítí rehe, mbae quía rehe ndemaendua,
coterä Jesvs pora apírey rehe , coterä
ychí pora nungarey rehe J
Nderehechay pico , cheríbí , Aña
raí, yepi aña rehe, mbae quía rehe abe
ara guetébo ymaendua , guembiapobé
ramo yepe; teíípe oicóbo, hae año oi^
cobo, mbae apo hápe oicóbo , guata
hipe oicóbo , yepi guembiaíhu reheyma-
Sndua > hae nde año na ndemaenduay
Jesvs , hae ychí nde rembiaíhu rehe. Nde¬
rehechay pico Jesvs opa ara , opa pytu
- Tendereco haba XV. i6\
nde relie ño.te nunga gueep , hae opía
yepi oguenoi, ndipobey nunga Jesvs upe
hembiaíhu amboae > nde íma note nun¬
ga ereico hembiaíhuramo, yñangareco
habamo chupe. Mahí amo pipo nde año*
Jesvs rehe ndemaendua araya rereco ha-
bänguepe, mbae bay quía íbípegua re¬
he año erereco , ymocañybeibo rae i
Eneí etí quaa angá Jesvs hegui, cheribí,
hae co ara guibe hece año tandemaen-
dua. Amóme: á Jesvs mboraíhu porän-
gete, mbae amo pipo íbípe , íbápe yepe
ahaíhu , nde raíhu eymo rae í ere y chu¬
pe. Amóme : nde rehe año toi chepía,
che Jesvs: nde año yyara, nde año ymo-
ñangára; nde año ypícyro ha rano. Amó¬
me : mamo pipo ereho rae Jesvs , Che-
yara: Poroaangay cheraa ete pota : nde
range eyubo angá, che pítybomo. Amo-
me : mahi pico Jesvs , che mbae an-
gaubi rehe ndere^a yobay , hae nde pía
guetébo eremoí yepi , hae che narotíri
. R4 nde
264 'Ara poru aguiyey haba
nde rchc chemaendua ey í Nde ano óró-
aíhu, Cheyara > nde moyro año aypoíhu,
opa mbac mara acoce.
s • ’ . ’ * * • ‘i K ,’ • ’ • t 1
C/5
Nemboe, haeteco aguíyei renocí ha
Arete ambuae ramongua ñabc, fol.
64. haefol 96f
MBAE APO ÍPIRAMO GUARAMA.
; . ? 4.* # -v- ►X.
Co ara eyquabee angä Tupa Taira upe:
Na angaipa haguä rugual co ara,
nde yapápe.
* ’■ . •• ■ - . i •’ •; •• > : • ‘n: /
XVI
Poromoangaypace hegup qmhye haba
rehe yetjaereco haba.
k’ •> .
N A ndemboe pochí hare gui ñotc
rííguäi ereyepeane, cheríbí; nde
aé nde rete remimbotabay rupi nde
, í ñem^
Tepaereco baba ffll* '2.6$
ficmbotabi hague hegui abe ereyepeane,
ndereycobeyche hobaquene , ndereypo-
hubeyche abe ranone , nderemaebeychc
yepe hecene hae aete guapicha rehe
yñangaypabae, ndohechacey , ndogue-
rooca quaabi, mímba araquaa ey ñabef
teco mbote haba rehe. Eguirami , che¬
ríbí , Jefu Chrifto ñyro haba rerübo ye-
pe , omboaraquaa guapicha rehe ytabí-
bae acoi ara; mará ñabe pipo omboa*
ra-
2:66 Ara poru agiúyey haba
raquaane yoehe vñangaypabae, ñemoy-;
ro rerubo ou ramone > Vecha raí ñera
ey ñabe cubo biñae omocañymba capia
hápe j niara ñabe pipo oguereco ayne,
yagua ñato mbete ñabe ou ramone, ñeco
cue rehe oyerurébo chupe
~ Moco! Tabu$u ígua Sodoma , hae;
Gömorra yaba rehegua yñaqgaypa ete
yoehe carambohe ; yñangaypa abaete
eatu haba íbapebe guace omobahe , Tu¬
pa upe poromboaraquaa rehe oyerurébo.
Áipo ramo ñande Yara tata mírí ey , aña
rata, azufre yaba rehebe otnoogí hece,
ymotanimbupábo > niñyroy peteí mi-
tangí oá ramoíbae upe yepe, Toyeecha
beme íbTpe angaypa abaete catu apo ha
raí amo oyapápe, Mítangí angaypa quaa
harey biñae ñande Yara ohapi , ymota-
nimbúbo > mabitetenanga cunumbucu
yporerobia eybae, yepi yñangaypatíbaeí
EguT ramí oicobae ngui , cheribí , aña-
reta robapípe Ima heconi. Aipobae rehe
-n . ’ ñau-
Ye $ aeree o haba XFL 26 j
ñande Yara ohapi aña rata pipe , añare-
tamengua ramo heco ramo. Na ängay-
pabiya, tai reta rehebe note ríiguäi, ibaí,
capii ypiru hague , hembiporucue yepe,
omocañymbajíbí heco hague abe omom-
boriahubete , caabó míri r coterä capii
mlríyepe, hece yñemoñä bíte potarey-
rno. Hae mara ñabe pipo omboaraquaa
ne yoehe yñangaypabae , capii ypíní ha¬
gue note yepe motanimbu ramo > Mbaete
cobae, cheríbi , nde mopiri harambete,
eyecaereco mbegue catu hece, aracae^
bey cobae angaypa rereco ey hagua
rehe, , :
Acoi moco! tabígua co angaypa
rehe ohapi Tupa ñande Yara ñande ramo
oñemoña eymbobe yñangaypa rire ramo
yepe > mara ñabe pipo ohapíne , ñande
ramo oñemoña rire , oyoehe yñangay¬
pabae $ Mara rami pipo oguerecone,
ñande rehe omano rire , guapicha rehe
otecoabíbae, mymba reco abíareymo l
Aña
268 Ara poru aguiyey haba
Aña rata guetébo yepe ndiyacatui hapí
haguäma. Bítebe tenangä , cheríbí,
omendabae cue, guapicha rehc ytecoa-
bíramo , cunumí mboe pochí ramo 5 ni-
mombeühaguäy Tupa ñande Yara ñc-
moyro haba chupe > mocoi anareta-
mengua tata yepe amo ndiyacatuychc
ymboaraquaa haguama. Aipo rehe, che
ríbí , ecíicu co angaypa rera hegui ñote
yepe. Éhecha co rupi ndetabi ramo, bí¬
tebe ereyepoquaa ramo, aracaebey nde-
reheyaychene > haeaña ndereraha mbu-
rü coítene.
Mbae pochí ete raco, cheríbí T ace
rapicha mboe pochí angaypa rehe. Aye-
be Jefu Chrifto, haebe eguí rami heco-
baeayuri yta gua$u apytí , hae Pararí
pipe ymoñapymí , ymocañymo mburu,
hey. Aipo rehe, cheríbí, nde piri ete ay-
pobae teco hegui. Eremboe pochí tei
nde rapichane tecobay rehe nde ñee po¬
chí pipe , cotera ndereco bay recha ucá-
*
Yecaereco haba XFI. 2 69
bo chupe 3 bítebe ängaypa rehe ymoan-
geco pipe. Ehecha egui rami oicobae
Jeíu Chrifto rembiapo ohobaíti ymo-
inarabo. Jeíü Chrifto remimoñangue íbá-
pe guaräma , haé omoíngo aña retamen-
guara ramo: íbaga rape rupi Jeíü Chrifto
remimboguata $ hae aña reta bia rupi
omombia ymondóbo : Jefa Chrifto retiv-
biyohey cue guguí tecatuay pipe , hae
omongia yebl angaypa bay pipe 5 Jefa
Chrifto remimoporangue o gracia pipe,
Tupa rai ramo ymoíngobo: Jeíü Chrifto
remipicyrongue aña hegui, Teo apirey
hegui, hae tata apirey hegui rano j haé
oyuca yebí angaypa pipe, aña upe y mee
yebibo , tata apireyme ymondóbo.
Ayeberamo eguirami oicobae, che-
rlbl, Jeíu Chrifto rehe guarini ha ramo
oico: Aña pitybo ha ramo , aña tecatuay
ramo oico rano. Aña rembiapo ñote
nanga ebocoy > hae amóme aña guibe
oporomboe pochíbe > aña guibe oporo-
mo*
270 Araporu aguiyey haba
moängecobe ängaypa rehe. Ana yepc
amóme ndoyquaay eguibae rembiapo.
Aypo rehe raco Jefa Chrifto omboaci
ete eguírami ace rapicha mboe pochí
íbápe oína yepe. Chatepico San Pablo
oyehegua guaíhu hegui, hae guerobia
hegui ypea pota ramo heroocabeymo,
oyebí íbagagui , cabayu hegui Íbípe heí-
tíbo : Sanie, Sanie , quid meperfeque-
ñs * Mbae ramo cherereco ay epe , oyá-
bo chupe. Omano renonde , guereco
ay ramo , marä ndeyri ; hae aete guerobia
hara teco marängätu hegui ypea pota ra¬
mo , íbága gui yepe oyebi , ymboara-
quaabo , herooca eymo. San Pedro upe,
ñanderaíhupápe omano haguä hegui
opía reroba pota ramo : Tereho chera-
quícue cotí, Aña , hey. Aña ñote nguí
teco marangatu hegui poropía reroba ha¬
ra hey : ñande Yara amotareymbára,
yyucábo, hete hegui, y angä oipea yepe
bina ? hae aete ndopocoi hece, ndogue-
Tecaereco haba XVl. 271
Teco marai. Hae aete oporomboe po-
chíbae Jeía Chrifto mano hague angä
‘oyuca, chugui ypeábo: aypo rehe om-
boacíbe guemipícyrongue mboe pochí^
oyehegui ypea ■, aña upe y mee yebi. Eguí-
rami ereico, nde poromboe pochí ramo,
cheríbí, Jeíu Chnílo ñande Yara rem-
biapoctie, yñemocaneo hague eremom-
bochí ete ; huguí marangatu ñemombu-
ca hague ereypea tei chugui, ymocañy-
*mo,aña abaetecatu pítyDomo , Tupa
remipícyrengue , aña hupiarete upe
yñembocaraitabamo ymeengá chupe.
Mbae marändete aypo nderembia-
■ po, cheríbí: ñombae rehe pocongi bi-
ñae Tupa ñande Yara omboací mírí ey;
yoete rereco megua biñae rano oyabae-
: tereco 5 bítebe ñoangä mboe pochí te¬
co bay rehe. Ehecha nderapicha ndere-
mimboebaycue angaypa hague rehe
oyerure Tupa ñande Yara ndebene , hae
ndemboaraquaa rapicharey hece rano-
iqí Ara poru aguiyey baba
ne : íbaga gui Angel heco aguíyeibebae
yepe , curiteí oytí tata api rey me, o irüm-
beta mboe pochí hague rehe > bíte tenipo
nde ranone, heta yebí nde rapicha mbo-
tabí hague rehe , teco marä rehe cuña
poriahu moangeco hague rehe. Agui-
yeima, cheríbí, Tupa ñande Yara nde
ymoyro yebí yebí; ereheca tei nde an-
gaypa yrurane, Tupa ñande Yara moyro
harama. Tobe angá hemimoñangueri
yquai > tobe , oTupa raíhu renoí angá,
eremomarä teí y pía raabone : ndereco-
cue rehe biñae meguai cami na nde ñee-
rayche Tupa upene , hece ndebe yyeru-
re ramo 5 niara ñabe amo ereñee Tupa
upe nde remimboe pochí cue rembiabí-
cue rehe ndebe yyerure ramo i Abel ru-
guí hace Tupa upe , omombuca haré
niboaraquaa haguä rehe 5 bítebe nde ra¬
picha poriahu, cotera cuña poriahu nde-
remimoangeco cue ängä, hace candogey
Tupa upe, ndemboaraquaa haguäma re-
hene. Enei,
Yefaereco haba XVI. 273
Ene?, cheríbí , chaíhu Tupa ñande
Yaia > emboe pochí eme hemimoñangue,
y caneo hague , ybagagui ygueyi hague’
haeymano hague rano. Ehaihu abe angá
ñoanga > eiporiahubereco angá ; ereití
tei angá tata apireyme , ymocañymone.
Eñangareco ndeyehe $ ehapíro yepi nde-
rembiabicue, Tupa ñande Yara naoyro
tei hague , emboyoa potareme ndere-
mimboecue rembiabi pipe , hae ndere-
jnimqangeco , cotera nderembipia man¬
gue ängaypa pípejrano. Emboe catu nde-
rapicha teco marangátu rehe 5 ytabíbae
emboori eme 5 eyacaca catu heco bay re-
rooca eymo^, JTupa reta bia rupi ymon-
dóbo , aña reta bia hegui ypeábo. Eguí-
rami ndereco recháca Tupa ñande Yara
abe ndepítybone o gracia pipe , yñíro
ndebene, nde amotareymbára aguí nde
pihyromo^haequie íbípe ndemboubi-
chane ndeñee mbípe , bitebe nelereco
aguíyei pipe ñomboe catupírí hague re-
S he;
274 Ara poru a^uiyey haba ^
he > hae coíte íbápe ndemboubicha yoapí
yepi guaramane: Qui fecerit , & do¬
cuerit, hic magnus vocabitur in Regno
Coelorum. Qui erudiunt multos, fulge¬
buntficutJtelU in perpetuas ¿eternita-
tes.
emboe ha co ara rehegua, fol. 5 9-
7>C0 aguiyey renocc haba, /0/. 120.
MBAE APO MÖCOI RAMO
guaräma.
Co ara eyquabee Tupa^ Taíra upe : Na
angaypa liágua ruguai co ara , nde
yapápe.
§. XVII.
ATemombeu haba reheyecaereco haba.
upa gracia ymocañy mbire yohu
yebi hagua , ndipori mbae am-
buae.
Te faer eco haba XV11. 27?
buae , cheríbí > guembiabí mombeu
haba note. Aña ndemboaguíye angaypa
pipe 5 nde eremboaguíye y mombeu pipe-
ne ’ Tl?PS §racia nde hegui hembiraha
cue píciyebíbo chugui. Acoi cunumbu-
?u guba^mbae pora heta mocañy haré
ñabe, o angaypa guba upe ymombeu pi¬
pe , opa oyohu yebí. Aypo rehe , nda
aguíyei ^cheríbí, nde angaypa hegui nde
ñepíhyro haguä, hechacá abaetecatu re¬
he , cotera hembiapo marandere rehe
nde mae haba año 5 ereycotebe Pay Tu¬
pa recobia upe ymombeu rehe. Aypo
rehe eypolhu eme, mbae baybe yepe,
chupe ymboyequaa. Nde rete raci ramo
ndereypolhuy, ymano hegui, ypohano
hara upe hemimborara mboyequaa,vbi y-
beramo yepe. Mara ñabe amo nde an-
ga remimborara año ereycoacu , apírey-
imamo yyucábo ! Ndimombeu haguaí
raco , cheríbí, ñemombeu aguíyei rem-
biapoace anga rehe 5 ha¿ nico ñande
S 2, Su-
•¡n$ Ara poru agmyeyhába
anga omoangapíhí, omoquirin, ymom*
bítuubo. Angaypa raco acoi tembiubay
ñande píape oguapíbae ñabe. Chatepico
tembia bay, coterä moha bay ñande
rembiu cue nande pía moangeco , ñandc
yuca ay; hae aete ñaguee ramo, ñambo-
yebíramo , curiteí ñande pía oquinim,
opítuu ,haeyñangapíhí. Aiporami abe
angaypa, Pay upe ymombeu ey yacatu,
ñande pía moangeco ; hae aete ymom¬
beu rupibe , ñande pía yñangapíhí. Aipo
rehe , cheríbí, enötí eme nde angaypa
mombeu. Nderenotiri angaypa apo>
mbáeramo eretí chugui nde ñepíhyro?
Nderenotiri, nde angä mongía; mbae
ramoerenoti yyohey. Aña raco omboa-
Taay ace angaypa mombeu habangue,
mbae pichíbí rapicha omoeraquanday;
hae aete oporombotabí ñote. Sanfon
yagua pytä reongue yurupe eychu pora
oyohu. Yagua ñabe ypichíbí ñemombeu,
hae aete ace yeyurupeca ramobe Pay upe
Yefaercco baba KVIL 277
ñemombeübo, curiteí ey pora oyohu;
ängapíhí ey guibe yporäbebae ace anga
oñandu.
Ehecha, che raí ñande rete racu ra^
mo, tacú ñande yurüpe yce ramo , curi*
teí yacuera, Aypo rehe Eipiritu Santo
ymarängätubae yuru tecobe rerequa, hey,
tecobe rayu, hey, Chatepico ñande rete
racu ramo, yayecutu uca , tuguí pochi
renoce ucábo. Aipo rami ñande rete
ocuera. Angaypa co tuguí pochí rami,
ñande ángä omboacu ay, yyucábo, ñan¬
de cu ymo^e hara 5 ñamombeü ramo
Pay upe 5 tuguí pochí rapicha yaytí, ñan¬
de anga yuca harangue , teo apírey he-
gui, ypíhyromo. Hae ñande yum tecobe
rerequa ramo oico, ñande ñemombeu
aguíyei ramo. Poropohäno hara noy-
ponanoi taci, cotera ay guembiguaa ey.
Yagua oay ramo , ocu mbípe ohere,
ymocaemo ; hembiere ey , nocaey, Ai¬
po rami abe ñande angaypa ycoacupí,
S3 ym-
278 Ara poru aguiyey haba
ymboyequaapí ey , ñande cíi remimom-
beu ey, nocañü , nocaey. Na ñande
anga mboguera ha note nigua! ñemom-
beu haba , ymoingobe yebí hara abe.
Acoi cumimbupi rabí guba hegui oye-
peabaecue , ymbae reta angaypa rehe
ymocañymba haré, guba rope oyebíbo,
oangaypa mombeu ramo: che angaypa
ibaga remtyecharamo , hae nderembie-
charamo abe, oé rupibe , ocuera yebí,
oycobe yebí rano. Perierat, & inten¬
tus efi > mortuus erat, & retixit: ñe-
mombeq ha ñande anga omopora yebí,
angaypa quía hegui yyoheibo , l íipä
rayíramo omoingo yebí. Confefsio , &
pulchritudo m confpeEtu ejus : ñemoin-
beu hápe co, cheríbi, ace anga abaete-
catu haba ocañy 7 Tíipa gracia oguereco-
yebí , hece oñemopora. Tupa rayíramo
oñemoíngo yebíbo. Cobae recháca ra-
co , Aña yepe oñemopora potaraü ; ay-
pobae rehe ara amo pipe, oñemombeu
bae-
Ytcaereco haba XVII. a 79
baecue Pay robaque hegui ypua ramo,
quarahí ahoce ypora recháca , oho oñecíi
Pay jrobaque , oñemombeu mbeu aábo.
Mbae abaete cattrete rendiibo , Pay opo«*
randa heco rehe chape : Aña co che, hey
haé. Ma aña abe tepico oñemombeubaei
hey chupe. Pay, nderernbiobacacue pora
rníri ey recháca raco , che abe añemo-
porace 5 aypo rehe co añemombeu nde-
be , hey aña. Aypo ramo Pay ; eneí, em¬
boad nde ängaypa , Jefa Chrifto upe
ñyro haba rehe eyerurebo , hey chupe;
Añaaete, ndicatuy aypobae, hey? hae
aypo ayábo, ocañy Pay re<ja hegui. Ere-
hecha panga, cheribí, ñemombeu haba
rembiapo
Hae nico aña reta ohoquenda > íba-
ga roque ohoquendabog oñemombeu
catupíríbae upe , aña hegui oypihyro,
aña omoñeguáhe ymboaguíyébo, Petei
angaypabiya raco íma yñeecañy > aypo
rehe aña horí ete , che mbae cobae, y cu
S4 ni-
a8o rAra poru agulyey haha
nico che pope, hae che boíäpe arecb,
hey. Hae aete Tupa upe oyehe ñem¬
boe ramo , oñee yebí, hae oñemombeu;
ayporamo aña yyaguiye, hae oñeguähe,
ocay rací hegui : ñemombcu haba abe
ace píhyro Tupa ace recocue rehe yye-
xure habangue hegui > hae ramo Profeta
David: Praeoccupemus faciem ejus in
confefsione : ñahcnondea Tupa ñande
recocue rehe yerure haguä, hecobia upe
ymombeübo , hey. O angaypa mom-
beu catupíri haré upe Tupa ndoyerure-
beyche hecene, ndoñemoyrobeyche abe
hece chupene. Aypo rehe, cheríbi, eno-
ti eme nde angaypa Pay hegui. Ehecha,
henotiramo angá, arire aracañy ramo,
pabengatu remiendu ramo, eremombeu
ne ñenotx apírey mbípe : Aña upe abe
yepi añaretame eremombeu teine 5 hae
aete ndereyco aguíyeiche ymombeu re-
hene. Anga nico Pay año upe ñemom¬
beu oico í mabae amo nde angaypa
ndoy-
Ye caeree o haba KFÍÍ. 281
hdoyquaaychene; Pay año nde robaca
hagua rehe oiquaane ; na ndebe he<je
oñeyro hagua rehe ruguai. Pay upe
ymopabeu rupibe , opa ocañf nde hegui,
nde angä yñangapíhí, ocuera, oicobe ye*
bl.yppraTfipa rayíramo oicóbo 5 y gra*
cia reheoyecohu yebí , aña hegui oyera,
oñepihyromo chugui 5 omoñeguahe,
omongay, ymboaguíyébo , ibága oho-
quendabog oyeupe, aña reta ohoquenda,
tata apíreyme oho habangue morangue-
bo. Hae aiporamo yepe amo pipo erei-
poíhu bíte ñemime Pay peteí upe nde
angaypamombeu, cheríbi \ Nde rací ra¬
mo , temimborara heta etey nde ahoce
ramo , nde yuca potarí íma ramo , oba-
heramo ndebe nde rapicha amo , ndere-
mimborara rendu pipe ñote nde mon-
guera hagua rerequa, teo hegui nde pi-
cyro hagua rerequa rano: cheribí,emom-
beu chebe nderemimborara > ehecha,
ymombeu rupibe erecuerane, nderema-
282 Ara portt aguiyey haba
noichene, e ramo ndeoe 5 ereicoacu amo
pipo chqgui nde remimborara * Aniche
amo, nde taroba ey ramo, Mara ñabe te-
panga nde anga remimborara ereicoacu
Pay hegui, curitel nde hegui ycañymba
hagua quaabo yepe i
Erehecha íma , cheríbí, ñemombet|
xembiapo. Hae aete na opacatu ñemom-
beu ruguäí egui rami hembiapo > ñe-
mombeu catupírí año , angaypa mom-
beu pa haba, ymboaci pipe, heroyebí
potareymo. Eñohe ndepía , cheraí, i
ñabe , hey Efpiritu Santo. Ehecha, che¬
ríbí , cambuchi í ríru obapíbo hínamo,
í oce mba chugui, heaquangue yepe ndo-
pítay hece ? ey ríru aete obapíbo hínamo
yepe , ey nocembay chugui 5 opíta miri
bíte hece , yñapomö bíte cambuchi,
oñeandu bíte hece ey reaquangtie. Aipo
rehe Efpiritu Santo, í ñabe nde pía eño-
hq ere , hey , nde angaypa emombeüpa,
pete! yepe eicoacu eme , oyapápe. Ai¬
po-
Ye<¡ aereco haba XVII. 283
pora rehe, cheríbí, nderebäheiche ñe-
mombeu hápene yecapía hápe , aguíye-
ramboi 5 ereye^aereco rängene nde reco-
cue rehe , nde ñeÉngue rehe, nde rembia-
pocue rehe, nde pía peguare rehe, Tupa
porqquaita rupi, Santa Jglefia poroquai-
ta rupi ? ymomohemp : hae nde recoé
haba rupi , nderembiabí ambuae rehe;
aypo rire catu erebähene , ypapa h^ba ru¬
pi, hecoé coé haba mpi ymombeiíbo
ñemomírí tnbípe, Tupä hegui ndeñeno-
ti mbipe; na mbae rey rey mombeu ra-
picha rííguäí. Pete! año yepe nde remim-
bota rupi, ereheya ramo , nocañyíche
nde heguine , nde angä gui ndoyeraiche
ängaypa ne 5 oñeapyti yoapí catune, vco-
acu hague rehe, ängaypa amboae erey-
rumone. Eremoecacä ngatu abe nde an¬
gaypa ymombeubone , ndereyecopiay-
chene. Aipo rehe co Profeta : tamom-
beu che ärigaypa che cotí cotí, hey 5 tam-
boya amboae rehe, ndeyri > na che ru-
gu-
284 Ara poru aguiyey häba
guaí ; haé catu raco, tae ncjeyri: Confia
tebor adverjum me injujiittam meam.
LTj
Nemboe, hae teco agiiíyey renoce hete
ba, fol. 6o. bae 145*
MBAE APO MBOHAPI RAMO
guaräma.
Co ara eyquabee San Joíeph upe : Na
ängaypahaguä rfíguai coara,nde
yapápe.
§. XVIII.
mboací haba reco rehe ye-
(¡aereco haba,
N DA aguíyey nde angaypa mombeu
ypapahaba rupi , hae hecoé coé
haba rupi, pete! amo yepe ycoacu eymo:
ñem-
“V.
Yefaereco haba XVIIL 285
ñemboací tiurl ey mbípe abe eremom-
beu nde ängaypane, cheríbi > aneyramo
nocañyiche nde heguine > acoi mboca
hayi eybae ñabe raco ängaypa mom-
beu ymboací ey mbipe. Chatepe, mboca
hayi eybae híapa rey $ na hembiapoy,
ndoporoyucay. Aipo rami ängaypa mom-
beuhaba, ymboací eyramo, na hem-
biapoy híapu nunga , hae yyaíbu rey ño-
te , hae angaypa , gneco rupi ñote, opí-
ta , oñeyrümo ngatu omboa<jí ey rehe.
Eremboacíne ,cheríbí, nde angaypa, Tu¬
pa moyro ha ramo heco hápe , Jefu
Chrifto yuca haré ramo heco hápe. Co
rami David omboací o angaypa : Tibí
foh peccaVt. Ndebe año ayabi, Cheya-
ra , hey > oyabi yepe biña oyeupe abe , o
angá oytica, omohíinday , aña rayí ra¬
mo omoíngo, tata apírey rembia ramo
oyti, Tupa gracia omocañy , Tupa he-
guioipea, Ibápe hece oyecohu haban-
gue hcgui rano > hae ayporamo vepe,
nde-
a 86 Araporu aguiyey baba
ndebe año ayabí, bey j nomaey oyehe;
Tupa rehe ñote omae , ymoñemoyro
rehe ñote , yyuca hague rehe ñote , ym-
boyerobia ey hague rehe ñote : Aguíye,
che Yara, mbae pabea<joce cherembiaíhu
rangue 5 cheremimboyerobia rangue
amoñemoyro , yñee mboaye eymo, oya-
pdpe. Hae aete eñepítybo abe , cheribí,
Tupa hegui nde quihíye pipe , nde 3n-
gaypa mboací hagua rehe ; teco ací api-
rey aña retamengua poihupápe abe > Tu¬
pa nde recocue rehe yerure hagua. poihu
pápe ; Tupa gracia mocañy hague , íbá-
pe nde ho habángue momará hague, nde
anga yuca hague mboací hápe tereya-
baetereco nde angaypa, yniboacíbo, opa-
catu , na peteí año ruguái , nde pía guc-
tébo , miri yepe yporangereco eymo.
Na yraboací catu hápe ñote ruguáí
ereniombeu nde angaypa ne , cheribí,
heroyebí potareymo abe. Ereyquabee
nico Tupa upe ne nde angaypabey ha-
guS,
Tecaereco haba XVIIL 287^
gua, na acoi nderemimombeu reroyebí
ey haguä ñote ríiguäi $ mabae angaypa
ambuae apó ey hagua abe. Ehccha 7 cam
hápe tembiu reta poroyuca hi ramo , nae
mbohapi nde yporü rire 7 haclpe nde yu¬
ca habangue begui ndeñepíhyro rire>
ara amboae ránlo ndereypotuyche ^amo,
na acoi nde yuca harängue ñote ruguai>
amboae Cue ndc rembiporü cuereyrehe-
gua abe yepe , yoya co oporoyuca , nde
yapápe. Aipo rami abe opa angaypa Tu¬
pa moyto ha i nde anga yuca ha , ana ré¬
tame y mondo hara > aypo rehe yoya
hápe opacatu ereyabaetereco yyapo po-
tareymone 7 na nde rembiapocue ñote
rüguai , ambuae nde rembiapocuerey
abe yepe, na pete! ara ñote ruguái, yepi
guarama , nde mano hápebe. Oyaboe
David che re^ápe yepi che angaypa areco,
che Yara, hey. Pete! ara ndeyri , petei
yací, pete! roí, ndeyri > yepi cherobape,
ymboa^í candogey haguama , heroyebí
a88 Ara poru aguiycy haba
ey hagua rano, hey catu. Yagua oynca
harangue hegui oñepíhyröbae , opa ya¬
gua hegui oñeguáhe. Munda hara nde ao
hegui nde mboy hara , ndoguerahay nde
hegui, ndebe arire heroyebí hagua rehe>
ombae ramo yepi hereco haguä rehe ca-
tu. Aypo rami abe ereñemboi ndereco
tabí hegui ne , cheríbí, heroyebí ey ha¬
gua relie : Expoliantes Vos Veterem
hominem. Peñemboi teco íma bay he¬
gui , hey S. Pablo? hae aere acoi mun¬
da ha , coterä guarini ha poromboi ña-
be , hey. Expoliantes s na acoi oque po-
taramo oñemboibae ñabe ruguai. Cha-
tepe oque renonde ace oñemboi ; hae
aere o ao guobaque , cotera oacangíta
ramo orno!, yeybe opüä ramo, hecc
oñemonde yebí hagua rehe. EguT rami
amengüe oangaypa hegui , na heya ete
hagua rehe rüguaí , oñemboi s haere
heroyebí hagua rehe catu, arete gua^u pa
rire : aipo rehe hemimombeu nocañü
chugui, Na
Tecaereco haba XVIII. 289
Na angaypa yebí ey hagua note ni¬
gua! ereyquabee Tupa upene , cheríbí,
opa mbae nde moängaypa haré agui nde
yepea haguama abe , nde mbotabí haré
hegui ndeyepea haguama abe ? ndere-
mimbotabícue reya haguama abe 5 eguí-
bae rehe ndereñemboyabeychene , nde-
rehobeyche hopene > hae abe nde rope
ndohobeychene 5 hae eguiranii abe nde-
reycobeyche yrunamone > opa mbae po-
romoangaypa hara gui ereñeguahene.
Tupa moyro yebi hegui. Ypahápe erenv»
boayené Pay nde angaypa repi ramo nde-.
quay haba, ñenupä, yecoacu, ñemboe»
coterä Miíla rendu, nderorípápe, curitei
hápe, ndere<jaray hegui , Tupa gracia
rereco yoa hagua rehe , aña upe ndemba-
ráete hagua rehe rano. Mbae poromo-
angaypa háti hegui nde ñeguähe ey ra¬
mo 7 aña upe nde aguíye yebíne, nde an-
gä heco maränibene , hae Tupa ñande
Yara oñemoyrobe ndebe/aña pope nde
X re-
290 Ara poru aguijey haba
reyábo ne. Aypo rehe tereyecaereco nde
ñemombeu tire nderecora rehe.
Heroyebi ey hagua rehe abe, em-
boatíru<ju nde ängaypa jnboyepey nde
re<jápe vnonga 5 petei tei rehe oniaebo
raco ace noñemboací catuy guembiabi
rehe, hae noñenotl ngatuy hece Tupa
upe oñemomíríbo. Aypo rehe tercnv
boatí nde recápe mboyepey herecobo,
na eyábo Jesvs upe: Jesvs, che Yara, ma~
rangatu pabey , che angaypabiya qtua
yeguaru hagua mbete yepe, Magdalena
ñabe, abahe nde pororiahubereco pí rehe
guiyeynrumboyábo tecaí apirey mbípe,
opa cherembiabí rehe guiñemombeu ay-
bo ndebe , che araquaa ípí guibe che-
rembiapocue rehe. Ndipapa habí che
Yara, che nde moyro hague:, ndipapa ha¬
bí 5 opa rupi atecoabi ndebe $ ndipori
nunga mbaeämo nde moyro cy hague.
3Slde hegui ayepea , cherereco catu rirebe
yepe , ymboe catu pire ramo chereco
r ’ ri-
Te$¿tereco haba XVIIT. 291
rire yepe, chebe nderö^ä yebí yebí rire
yepe 7 cheri ndeporaíhu apírey recha rife ’
yepe, che aé cheremimbota rupi nde
amotareymba amboorí, nde rehe gui-
ñembocaraybo.
Che co, che Yara, coga aybí nde ca-
neo hague tei nde gracia icapx pipe nde-
remimboruru cüe teíye^aereco muí ey
ymbaraéte efebae pipe nde remimbota
ty hague teí > hae ndebe chereco agulyei
habanguepe, eapii ati fey,, ñuatí poro-
cuta note amoñemoña nde pía maranga-
tuñopü ací catti liara. Checo, che Ya¬
ra , opa teco aguíyey rehe che caneonde
habanguepe, ymboe yeahoce píre ramo
guitecóbo , angaypa rehe año ayeporarä,
nde moyro . ñenotí ey ara ya rerecóbo.
Che co, che Yara, acoy Corozain , hae
Betfaida nde ñemoñee teí hague > ara ya
nde remimboecue teí, nde poralhu rem-
biapo poroniondíi, yeporu hague tel.
Hae aypo ramo yepe ndey range, muí
29 2- ¿ra Poru figutyy
äubc ndc raíhubo; ndaey range ndc moy-
to hague abacterecobo > ndaey rangcr
ehugui guipoibo. Ara nabo catu che ta-
bíbe, angaypa rehe año che pía rereco-
bo> hero yebí yebíribo , nde moyro
mboyoapí ^andogeymö. Añeíngätuí,
che Yara, chebe nderernbiapocue * Yca-
jay eybae upe ndc yyapo rire , cuehcbc
amo oñemomarangatu rae > o angaypa
ábaeterecóbo rae, heroyebíbeymo, ndc
raíhu rehe año oicobo angá.
Aracaebe pipo co, che Yara, amo-
rangue tei ñandune cheri nde caneo gua^
haba* Aracaebe pipo co che porero-*
bia ey ereroo^ane , che Yara ? Aracaebe
pico co nde gracia ícapi pora, hae aman-
gí pora che mboe araya rehegua aypítc
tei chepía reropíu eymone * Aracaebe
pipo co yeraereco reta aguíyei yeibe ay-
poruteT, ndebechereco catu eymone*
Eyru rapicha ibotí pora yecaereco hegui,
ey pora nde raíhu rehegua apo liaban*
Yéfaereco haba XT11L ^ 293 *
guepe; ñandú rapicha íbotí pora hegui
tnbae yoha año ayapo yepi, ndemoyro-
mo , hae che angá yucábo. Enei, che
Yara, cobae ñote ypa habamo toico.
Aypo eyábo eñemomíri nde pía
guetébo Tupa upe eyerobia eme ndeyehe;
equíhiye catu Tupa hegui yepi , hae
ndeyehegui. Egui rami angaypa hegui
ereñepíhyrone. San Antonio Abad ohe¬
cha ara amo pípe íbí guetebo aña ñuha
ymoyníhe. Aypo ramo: Che Yara ,^aba
pipo coAña ñuha hegui oñepíhyrone,
T 3 he/
’ .4 - *
294 Ara poru aguiyey haba
hey Tupa upe, Aypo ramo nande Yara
oñemomxrxbae ; che hegui oquíhíyebáes
oyehe oyerobia eybae; guapicha pábe pí
guipe oñemexbae , hey chupe.
Enex ehendu aube angá , cheríbí,
nde raíhu parete hegui 5 haé nde reco
aguíyei ra rehe oñemomboriahubete,
hae ngui mbae nde recotebe habete. Co
nico, nde rete nde moangeco ramo, Aña
nde raaramo , ytabíbae nde mbotabí
potaramo, curiteí Pay upe emboyequaa,
hae erehecha , curiteí aña oñeguähe
nde heguine , nde rete oquiriríne ; hae
angaypa habangue oñemoranguene. Hae
ereyecapía rire ramo , chupe nde aguíye
rire ramo , curiteí Pay upe nde angaypa
emombeu 5 ymboyoapí ey mbobe: eha-
aro eme arete guacu bahe , cheríbí.
Guarini hápe nde robay nde mboay ra¬
mo , nde cutu meguaramo , erehaaro
panga arete guacu bahe nde cutu hague
mboyequaa haguä , hae ypohano hagua>
Anh
Te^aereco haba XVIII. '2 9 y
Äni> cguírami abecuritei nde ängaypa
emombeu , aneyramo arete guacu bähe
ey yacatu, eremboyoapí ñote eycobone.
Ehecha, cheríbi, ymboyequaa haba nde
ängaypa yoapí rängne omocandog 5 nde
rete oinombíta freno ramo cabayu yuru¬
pi piaramo oycóbo ndebe 5 nde rete ca¬
bayu ñabe angaypa pipe ndereraha he-
gni. Cobae ängaypa quía , cheribi, ñe-
m! ete oheca yepi, pitunday oheca; gue-
charamo , ndiyayei, oñemorängue. Egtu
rami abe Pay upe eremombeu ramo, ndi-
yayebeychene yranguecatu yepine.Enei,
cheríbl , eñemomburu angä ; eti eme:
na tí hagua rííguai ymombeu 5 ymboaye
catu ñenoti haguä, cheribí. Ma hi pico
ymboaye nderenotíri , hae ymombeu,
hae ymorangue erenotí^ nda haebey ay-
po, cheríbí.
Akmboe hctybac teco agmyey renoce ha.
- Adiere oles ambuae ramongua, foL
16 s. hae fol. 6 7. TEY-
2$6 ‘Ara poru aguiyty haba
TEYQUERAMO GUARAMA;
Co ara eyquabee Efpirita Santo upe : Na
angaypa haguä xuguäi co ara, nde
yapápe.
XIX.
Angaypa reroyebí batí Yeco mombeu
haba.
ETA yepe raco, cheríbí , Tupa
gracia yohu yebí hara ; hae aete
nda hetay heropícopí hara. Heta yepe Je-
svs moingóbe yebí hara opíape > hae
aete nda hetay ymoíhgóbe apírey hara.
Ketabe raco , oñemombeu pora rire ye-
pe , guembiabí reroyebí hara 5 aypo rehe
Jesvs oyuca yebí, hae y gracia omocañy
yebí rano. Oyaboe yñarua egui rami
he-
. ■ Ye^aereco haba X/X. $97
hcco rehe , JESVS ymboaraquaa yyuca
capiabo mburu. Mbae ramo tepipo eguí-
rami eguíbae reco rae > Nda haubie ra¬
gua! ; eguíbae raco gui oho ñemombeu
hápe, na guecobay moatyro pota Jrápe
ruguaí, na heya ete pota hápe ruguai
rano, gtiembiabí opia moangeco hegui
oñepihyro mbotahápenote; na yyabae-
tereco hápe ruguäi, na Jesvs yuca hague
mboacibo ruguai rano.
Nde aete , cheribi , egiu rami nde
ieco hegui, eyepia reroba guetebo ete
Jesvs upe, ymoyro hague abaetereco rä-
cí hegui ñote, nderecobe yacatu heroye-
bi potareymo note rano. Aipo ra ^ehe
hae Tupa gracia reroapirey jiaguama,
ymocañy yebíbey hagua rano , pete!
mbae año ay pota nde hegui ? conico,
cheremimombeu ra nde ymongeta agui-
yey hagua ñote > nderemimongeta cue
rehe nde ye^aereco caneonde cata hagua
note rano : nda aguíyeramoi ruguai,
na
2pS Ara poru aguiyey haba
na acoi hopehíibae , cotera oyeaheybae
ñabe ruguai 5 acoi mbae guecotebe ete,
nabae guemimbota ete recaha ramí nga-
tú. Aypo rami nde ymongeta ramo Tu¬
pa ndepítybone , hae rire erehecha nde
píape hembiapone.
Oiiemombeú porabae cue raco ndo-
yabii ocuera ramobae reco tací poroyu-
ca hegui oceyepebae cue 5 eguibae upe
raco arax minime , cotera íbitu roíca
mmme heco ramo, curiteí hemimbora-
ra oyerobu yebí 5 hae acoi rire hay’íbe,
ndocuera quaabey 5 cotera hacípe* ete
ocuera yebí. Aypo rami etey abe raco
Tupa gracia yohu rire , ymocañy yebí
ha reconi. Ndoyabíí abe rano Lazaro
Jesvs remimoíhgobe yebí cue. Hae raco
oicobe yebí yepe biiía 5 hae aete ao om-
bobíbí hague rebebe oicobe yebí. Egiu
rami ^abe oñemombeú catupíríbae cue
yepe angaypa opoqua , hae opíqua ha¬
gue rehebe oicobe yebí, hece oyepoquaa
bay
* Yefáereco haba XlX' 299
bay tehebe , ndoyeray yepoquaa bay
chugui, ängavpa yera 7 hae ycany. ramo
yepe. Aypo rehe Aña curite¿ oicä moa-
ta yebí yyepoquaabay hegui angaypa cotí
heraha yebíbo. Egui tami nde rcco he-
gui, cheríbí, eyepía reroba guetébo ete i
Tupäñande Yara cotí cotí , yepoquaa
bay hegui eyerábo : Peyepea ete pendeco
bay hegui, hey Tupa ñande Yara 5 pehe-
ya, na äpgaypa ñote ruguaij hece peye-
poquaa bay abe > añeyramo , curitei f
aña pemboaguíye yebíne 5 hae aypo^ ra- |j
mo pendeco poriahubene yepiguaräma, T
hey. ■ # fi ■ ;| 1
v Hacíbae cue ocuera ramöbae oico- 1 I
tebe oñeaarobe rehe , mbae guama ha
hegui oyeaíhu rehe? hemimborara ye-
robu yebí ramo nico nipohabey: aypo
rehe raco ocuera rambbae guecobe rai-
1
3o0 Ara poru agutyty haba
bí, nde ñemombeü rire , Tupa tnoyro ?
yebícereymo , nde anga mocañy pota- !
reymo rano : íbíraqua hcgui oñeguahe- 1
baecue raco, ndoiquc yebíí , guemim- 1
bota rupi íbíraquape. Mará ñabe tepu- !
gilí oñemombeubaecue , haé ae oique I
yebí ypípe rae * Ndahaubie ruguaí > an- ¡
gaypa mboací catuey, hae yyabaetereco !
catu ey hague rehe. Amongue níigul ’
apiray hipe níínga oangaypa omboacl i
aci au j heroyebi ey hagua omomboy
opía guetebo ey; arete guacu mboyero-
bia raanga hápe ñote ; roí reco rupi ñe-
mombeu mboaye hipe ñote $ acoi arete
guacu mboyerobiaha rami. Chatepico
arete guacu mboyerobiabo Soldados one-
monde ao catupírí rehe , hae ypa rupi-
be oñeniboi , ao bay tapia rehe oñe- 1
monde yebíbo. Guarini raanga oyapo,
oñoepeña , oyocutubae ra rami , hae
aete ani j yocutu habanguépe , oyóhugui
oyepea. Eguírami abe amongue oangay¬
pa
i
upe, hae aete arete gua^u pa rupibe, cu-
riteí ñemboací oyeheya, angaypa abae-
tereco hegui opoi , heroyebibo. Arete
guacuramoTüpäonamopora , ñambo-
yeguas ypa rupibe , opa oñemboi 7 hae
gueeo rupi opita s egui rami abe angay-
,
pabiya reconi: Filt¿e eorum compoJtt&
circum ornau
pii»
ut fimilitudo Tem-
Amongue omomboy angaypa rero-
yebi ey hagua , quíhiye amo ibipegua
hegui ñote> na Tupa moyro racl hegui
ruguai. Oangaypa yequaa hegui note.
Gotera hece oñemoti hegui note , cotera
teo polhu hegui note rano. Aipo rehe
* w/. fa/ f
302 Araporu aguiyey haba
mbocapa ñehendu beyramooyabíquí
yebí tuyu oquapa; aypo rami abeangay-
pabiya , oquíhíye porombucu ñoteyma* a
rängatuce , oquíhíye pa rupibe ytabi ye-
bí. Tupa hegui quíhíve haba catu , tata
apírey poíhu haba catu, nda heco ^an-
dori > aypo rehe yepi ace pía mondíi an-
gáypa hegui y pea ; aypo rehe Tupa, he¬
gui nde quíhíye hápe catu eremomboy,
nde ängaypa reroyebí ey haguane , che-
ríbí. Amongue abe raco yñangaypa ye-
bí , Tupa upe guemiquabeengue rehe
omaenduabeyramo, angaypa abáetere-
co rehe, ymboací rehe guecátay ramo;
oanga rehe ñangareco ey ramo , tecobe
amboae rehe omaenduabey ramo , íbl-
pegua rehe ñote opía rerecóbo : Me¬
morare novifsima tm , & in ceter-
num non peccabis. Nde maendua nde
recobe pa haba reliehae na nde angay-
paychene, hey Tupa Eípintu Santo 5 ma-,
ra ñabe amo: yñangaypa , Tupa oyeupe
? n hece
. Te^aereco baba XIX. 3 03
hece yerure hagua rehe omaendua ramo.
Mara rami amo aña retame tata apírey
porara hagua rehe omaendua ramo, oan-
gaypa oguéroyebí í Non ejl Deus m
confpeEíu ejuSy inquinat¿e funt illius
inomni tempore.Ndi maenduay Tupare-
^ápe gueco rehe , aypo rehe yepi, opa-
hápe oñemongía angaypa pipe, hey Pro-f
feta David. Tupa rehe maendua ey, an¬
gaypa reco abaetecatu rehe maendua ey,
tecobe amboaepegua rehe maendua ey
rano opa angaypa ñemoña habamo oico,
cheríbi. Aipo rehe aña oyeporara ete
ñande maendua hegui ymocañy hagua
rehe , ñande mbotabi hagua rehe ocara^
catu pipe.
Ämongue abe raco ndoyepeay mbae
poromoangaypa ha hegui 5 aypo rehe
curitei yñangaypa yebi. Ehecha , tata
robaque oicobae hacu j tuyu rfi rehe opo-
cobae , yquía 5 mboy robaque oicobae.
oyecuu uca chupe ? aypo rami abe angay
3°4 Ara poru aguiyey haba
pa ñemoñangápe oicobae , yñangaypa
yebí: ñanduti ocoro ramo yepe, coera- ¡
mo hecobia íma oico yebí. Co caa ere- i
yahía ñoteramo, curitei oce yebí. Mbae 1
ramo tepangä \ ñanda mano ey ramo, i
co caa rembípí oce ey ramo : ñandú ma- >
no ramo ñandutí ndipobey 5 co caa
rembipí ocoro ramo , co caa noñemo- |
ñabey. Tataendí ogue ramo, gubög ey ¡
ramo, opeyu mírí ramobe , hendíboi )
yebí. Egui rami abe ängaypa curiteí oi- ¡
co yebí , omoñanga reíme bíte ramo, j
Na marabey , ere eme , na che angeco j
bey > haé yepe , na che moangeco bey, j
ere eme 5 ehecha , ebocoy caabo guipe |
mboy pochí ete oñemi oiípa : ebocoi ta- >
nimbu guipe tata oime nde rapí hará. )
Caracatu hápe aña opoí nde hegui , to- j
yerobia tei 5 toñeangu eme , oyábo > hac ¡
aypo ramo che angapíhi hipe tambo- |
aguiye yebí, che ñuhape toa yebí , che
ratápe tocay yebí, oyábo. Ehecha , che-
rn
Ye$aereeo haba XIX. 505*
ribí, na nde marangatuy co David guibe;
na nde araquaay Salomon guibe , hae na
nde mbaraetey Saníon guibe rano : hae
t)avid omarangatu rehebe ¿ oñeangu ey
ramo i otecoabi 5 Salomon oaraquaa
1 i
omocañy, hae Saníon ombaraete rehebe
yyaguíye. Ayebe , eyerobia eme nde ye-
he , cheríbí ; eñeguähe ngatu angaypa
ñemoña ha gui: Fugite fornicationem.
Che roo che mboaguíye , ndereyche ari- I” . 1
rene > na che mbaraetey , ytablbae aña
rayí , cotera aña raí robaque ndereycoy-
chene > ñeguahe hagua r¿he, ndereycote-
bey mbaraete rehe, nde mbaraete ey re-
he catu ereñeguahene , angaypa hegui
eñepihyromo. Ellecha , cheríbí, angaypa
creroyebí ramo , nde anga heco maräni-
bene. Amengüe abe raco ndoypoihuy
angaypa reroyebí 5 na che ruguai añípím,
hae catu ^hey heyau , oyeecopiabo. Na
che ruguäi ahaíhu > hae catu oyabau ra¬
no, Aypo rehe eyecaereco miri anga co
-
V ara
hm car
306
v jirt* jjurn **/•/
ara angaypabiya yecopia hatí rehe, erey-
pota ramo.
>
Nemboe, rfcf km dgwryw rm?ce
/;d co ararigua, fol. 6z. bae fol. zzz.
YECOACU RAMO GUARAMA.
Co ara tereyquabee Jefa Chrifto mano
hague upe: Na ängaypa hagua ruguai co
ara, nde yapápe.
uk /. ’ ■ I
XX.
Angaypa reroyebí rembiapo rehe ye-
(¡aereeo haba.
A BA amo hegui raco añanga oce;
hae oce rire, oheca oicóbo guen-
dagua; hae yyohu ey ramo, tayebí che-
rogachece haguépe, hey. Aypo ramo
pgueraha íiete aña amboae ypochibebae,
hae
T , k * -v _ V-
Tejierecö haba XX. 3 07
hae heccbe oyogueroique acoi aba po-
riahu pípé, acoipe oñeendaboña etébo
coíte, hey raco Jeíü Chrifto, angaypa re-
royebí rembiapo marändete mboyequaá-
bo. Aypo rehe, cheribí , tereyecaereco
hece co ara > ängaypa reroyebí hegui ndc
nemopin haguä rehe. Oñemombeu re¬
nende , ängaypabiya peteí ñote níingá
aña oguereco 5 angaypa reroyebi ramo
aete hete aña etey opíápe ogueroique,
ymombítuubo , hogaramo oñemeebo
c^lipe. Guaete angaypa reroyebí haraü!
Petei aña upe ndimbaraetey ; hae amo
pipo hete upe ymbaraete rae i Siete aña
pipe co , cheribí , hete mbae marändete
Sngavpa reroyebí haba rembiapo, oñe¬
mombeu ñandebe. Yyípí ramo nico.
Tupa upe oñeengue omomara , chupe
guemiquabeengue mboaye eymo 5 om-
botabí^ nungá co ñande Yara. Chapico
oñemornbeu ramo. Tupa upe ñyro ha- >
ba reheoyerure , haeoiquabee hece an-
Vz gay-
3 o8 rAra poru aguiyey haba
gaypa reroyebí ey haguä, nde ñyro an-
gä, che Yara $ cobae che ängaypa pahaba-
mone ; ndaroyebí beychene, che mano
hapebe, hey: hae aypo rire yñangaypa
yebi,Tupa upe oñeengue momarämo.
Aypo rehe Tupa abe oñemoyro yoa
chupe : Et fiunt növifsima hominis
illius pejora prioribus. Heco maränibe
oangaypa yebi rire, acoi ta^ibo hemim-
borara yerobu yebi hague rapicha, ndo-
guerecobey ocuera hagui
Ogueroyró abe Tupa oporiahube-
reco hague yñangaypa yebíbae. Nday-
cotebey nde poroporiahubereco rehe,
hey nungá Tupa upe. Tobe yepe tere-
ñemoyro chebe> tobe yepe tachembo-
araraquaa epe , cheremimbota cata
tamboaye anga , guiñemoangapíhíbo
guitecóbo, hey. Aypo rehe raco gui
Tupa ñande Yara rehe oyerobia ha orno-
cañy 5 oypoíhu arire , Judas ñabe, ñyro
haba rehe oyerurehab angue* Judas upe
ñaqr
Yepaereco haba XX. j
nande Yara hoca, ñyro haba oiquabee;
hae aete ypíarätä , o angaypa omboyo-
apí ñote oicóbo. Haere omboací yepe;
hae aete oipoíhujefu Chrifto upe ñyro
haba rehe oyerure habängue : Ma hiamo
pipo ñyro haba rehe ayerure yyuca ha¬
ra upe ymee rire rae , oyábo. Tupa
gracia abe ogueroyro yñangaypa yebíbae;
aypo rehe Tupa abe oipoeya, hece oñan-
garecobeymo. Ndaypotay nde gracia,
ndaypotay nde chepítybo, che rehe nde
ñangareco , ndacherecocey nde raí ramo;
tobe aña raí ramo catu tayco , chere-
mimbota rupi tañemoangapihí , hey.
Aypo rehe ñande Yara opoy chugui, hae
oheya yñangaypacerai pope. Acoi Po-
rópohano ha rapicha. Hacíbae opoha-
no hareroyro ramo , oyehe ñangareco
potareyramo , guemimbotaceray rupi
ñote mbae guarna ha poru pota ramo,
moha catupírí pící potarey ramo , Poro-
pohano hara abe opoi chugui , ndohe-
V 5 cha-
310 Ara poru aguiyey haba
chabey 5 noñangarecobey hece 5 tobe
mburu ytui 5 tobe mburu guarua ha toi-
poru , haere ohechane , hey r hope oyebí
potareymo : Curabimus Babylonem, ,
non ejt fanata; derelinquamus eam.
Aypo rami abe ñande Yara oico ängay-
pa reroyebí hara upe , hemimbotaceray
pope hey abo mburu. Oyehegua upe íma
ñande Yara ornee tembiu pora íbápegua
rehe ymaendua ramo ; hae cuera aete ¡
ogueroyrö j y poru rire , ycueray hece,
tembiu bay íbípegua rehe oñemombota
yebíbo. Aypo ramo ñande Yara omom-
ba potan, yyucábo : Percufsit eos pía- ,
ga magna nimis. Aypo rami abe raco
o gracia rereco haré , heroyro ramo.
Tupa ñande Yara omboaraquaa tubicha
ete.
Angaypa reroyebí hara abe ogueroy-
ro Jefa Chrifto , opía hegui heytíbo;
oñemombeu ramo , aña rembiapo bay
poquaa eymo, ogueroyro, oyabaetereco
opía
Yef¿tereco haba XX. 31 i
ópiahegui heytíbo. Haere heytí bague
omboací, hae omboyoya Jefu Chrifto
rehe, oyoecey orno! yecaereco haba pi¬
pe , tahecha mbáe pico haebebe chebe,
Jeíu Chrifto ,cotera aña,hey: Jefu Chrif-
to poroquaita haci; aña poroquaita cata
oporomoángapíhí 5 añangátu opa rupi
omee ace remimbota reco ayehaguá 5 ay-
po rehe hae catu che ya ramo toico , hae
chepíápe toñehenda boña, chepípe yepi
oicóbo 5 toho ocápe Jefa Chrifto ; ndai-
potay cheya ramo heco , hey. Acoi Ju¬
díos Jeíu Chrifto reroyromo , abaporo-
yuca , munda ha aíbí porabö hague ña-
be 5 toman6 Jesvs Nazareno , hae Barra¬
bás toicobe , hey carambohe Pilatos
upe. Aypo ramiabe nuguí ángaypa re-
‘oyebi hara , tomanó Jesvs , toce chepia
legui; añanga toicobe che piápe oicóbo,
ley. Co angá pico, Jesvs mborerequa
ipirey , nderemipicyrongue ndemboye-
obia haba rae) Co anga pico guaíhu-
V4 pá-
112 Ara poru aguiyey haba
pápe nde recobe nde ymócañy bague
mbohobay haba ndebe í A Jesvs marän-
I ll < I ' gátu apírey, tereycobe anga che piape,
nde año ngatu yyaramo eycóbo , nde año
co pgaí che Yara, nde año cheangapihí»
cába j nde raíhu año ay pota ; nderemim-
If i bota mboaye año abe che remimbota
111.1 rano.
: Ndoytíí ñote ruguai opia heguí Jefa
Chrifto j aña reheguaramo abe oñemo-
ingo y hece oyecea Jeíii Chrifto rehe
oguannimo : íma Mburubicha Cefar re»
he yboya opua yyuca (japíabo , hemimoa
ey mbipe $ hae acoy yyucaha rehe oye-
cea tai Bruto herabae 5 hecháca raco
Mburubicha oyeobamí o aba pipe , hece
omae potareymo; Ma co amo pipo nde
abe , cherai ramo eycóbo yepe, che yu¬
ca haramo rae \ Tu quoque , jih mi:
nde abe panga cheraí $ oyábo chupe,
Aypo rami abe Jefa Chrifto angaypa re-
toyebí hara upe oñemboací mírí ey: Ma
hí
cr*
Yegaereco haba XX, 31 í
h? pico cheraí ramo nde tnomgo rire
yepe, ndebe cheñyro rire yepe , teo api-
rey hegui nde momgobe yebí rire yepe,
nde rehe guimanobo , nde amotareym-
bara hegui ndepihyromo, Jiece tecatuay
ereyecea , che rehe eguannimo , che yu¬
ca yebí potaraübo no ! Mara ndebe che- ,
reco hague rehe pico rae í Judas nomee
note ruguai ñande \ara Jelü Chrifto
yñamotareymbára upe > hae abe herequa-
ramo oñemoíngo , heroa haguame he-
rahábo. Egui rami abe angaypa reroyebi
hara 5 aña Jefa Chrifto amotareymba re¬
he oyecea, hece oguarimbo.
Erehecha pico , cheríbí , angaypa
reroyebí rembiapo marandete^ í Ma hi
amo pipo nde abe ereroyebí tei nde rem-
biabícue, Jefu Chrifto rehe epuabo raé>
Nde angagui heytíbo añänga ^ hecobia
ramo, nde ya ramo herecóbo rae í Tupa
ñande Yara rehe omae eymo yepe amo,
angaipabiya ndogueroyebíbeyche guem-
bia-
/
314 Araporu aguiyey haba
biabícue, oyche aube omae hápe. Cha- ’
tepico na Tupa upe ñote rüguäí hem-
biapo marandete > oyeupe abe: angaypa
reroyebí pipe nico y aña apíreymamo
guapí ha rama upe oñemee yebi mbae
miri poriahu , hae amóme mbae ey rehe
y chupe oñembotabi uca $ opa guembia-
pocue marangatu abe omocañy teí, íbá- 1
pe torí apírey rehe oyecohu habangue
rehebe. Hae na oangä note rííguai, gue-
te abe oyuca nungá, tata apírey rembia-
ramo ymoíngóbo. Aypo rehe Jeíu Chrií-
to tacíbó mboguera rire: nde angaypa
yebí pctareme que j ehecha , mbae po¬
etóle erey poraran e> mbae marabe oico
ndebene, hey chupe. Ayebe , cheríbi,
nde pin anga angaypayebí hegui , • nde
rete rehe nde mae hápe aube. ErehapI
uca tei tata apírey me angapíhí quía cu-
rehene 5 eremocañy teí nde
ie, hae torí apírey rehe nde
mangue, tecoací mírí curi¬
ter
Yefaereco haba XX; 315
teíngua poihupápene.
. % ¿ * l , V
Nemboe ha, tóra agmyey renocZ
haba Sabado ambuae ramongua
ñabcyfol. 64. 233*
Iv H’ ’• *
*: ’ ’ i ’ : ’ ~
,f , . ‘y, <- ■ • . . : ■ • u.
ARETE REN ONDE RAMO
guaranaa.
fi¿%f * •’ f i * ‘ • ’
Co ara tereyquabee Tupací ^maraney
upe: Na ängaypa hagua ruguai co ara,
nde yapápe.
s
.y » ,
§.
\ ¥
XXL
• * . .
\ . t
Angaypa rebe yepoc¡uaa boy rebeye-
qaereco haba.
M Bae pochí ete raco ängaypa rero-
yebí ; bitebe hece yepoquaa,
chefíbi. Aypo rehe raco aña ängaypabi-
ya-
$16 Ara poru aguiyey haba
yara upe, curié angaypa reya hagua nom^
boyabayri 5 oimoa uca raco ängaypa re- ^
he oyepoquaa rire yepe , guemimbota 1
iupi, hacípe ey, heya haguä , heya pota }
haararupi. Hae aete yyapu ete , gueco 1
rupi ñandú. Hae ramo Eípiritu Santo, >
ñande ñembotabí hegui: Si mutare po- 1
tcji ^/Ethiops pellem fuam. Oguereco ’
pipo Camba opiríinday hegui oñemboí ’
hagua, coterä Yaguareté opi para haba
mbote hagua , hecobiaromo r bey. Gam- ’
ba, hae Yaguareté nico o ci ríe guibe opi ‘
ríi haba , hae o para haba oguereco 5 ay- r
po rehe ndicatuy chupe ymbote , cotera
hecobiaro. Egui rami abe, cheríbí , ye-
poquaa haba ace cí ríe guibe ace rembi-
roacue ñabe acebe heconi. Oyaboé ndoi
quaabi ace hegui 5 ace írunamo oico,
hae ace mano hapebe, ace cängue írü-
namo íbíquape oho ; V^itia adolefcen-
tt¿e ejus, cum ipfo in pulvere dormient.
Aypo rehe, hacípe ete heyapí yepoquaa-
bay,
i
Yegaereco baba XXL 317
bay, cheríbí : íbíra ipi curitei tatape
ocay 5 íbíra íbí hacípe. Hae í pipe oñe-
moaquíramo , ndo caychene 3 tata catu
omboguene: íbíra íbí co cheribí , an-
gaypabiya 5 hacípe tata Tupa raíhu rehe-
gua , cotera angaypa abaetercco rehegua
ohapí, oñemoaquí ramo angaypa rero-
yebí yebí pipe , yepoquaa bay pipe, ndo-
caychene , tata guapi harängue catu, om-
bogue. Atíenio upe Santo Angel ohe¬
cha uca yepeaba hara amo, yepea mbobí
rehe , ypoaca eybae 3 hae hece opoaca
ey ramo , oyrumobe yepea amboae.
Egui rami etey angaypabiya peteí reya ha¬
ba yyabay chupe; hae aypo ramo yepe,
oyrumobe opoaca ahoce angaypa am¬
boae , hece oyepoquaabo.
Yepoquaa haba abe angaypabiya ona-
pytitataete angaypa rehe 3 aypo ramo
ndoheyaquaabey , heya potaran ramo
yepe 3 acoi Buey íbírayere rehe yñapy-
tímbí ñabe, Chatepico Buey íbírayere
\
318 Ara poru aguiyey haba
reheyñapydmbí, heya pota ramo yepc,
ndoyera haguäí, tucumbo oapytí bague
yera ey yacatu ; oyaboé oguenoña teí
opa rupi, oheya potarau íbírayere , hae
aete ogueroata ñote , oyehe herahabo.
Egiurami abe Aña oñapytí angaypabiya
yyepoquaa bay pipe, oangaypa oheya po¬
ta ramo yepe, ndoyepea quaabi ctiugui.
Guíra cunumí oyura ypí rehe , omo-
cambucu herecóbo ; amóme ornee nan¬
ga chupe y bebe haguä 5 aypo ramo guíra
horí horí aü , obebe bebe aü ; hae aete
cunumi omoata yebí yca rehe íbípe
heytíbo, oñembocaraytabamo herecóbo.
Ayporami ete abe raco aña oñemboca-
ray oyepoquaabaybae rehe 5 opoi poi
aü chugui; hae aete yñepihyro mbota-
ramo, omoata yebí, yyepoquaabay re¬
he heytíbo.
Ycangí ete abe raco oyepoquaabay¬
bae; aña upe nimbaraete bey ete > aña
ngatu ymbaraete ete chupe ; aypo rehe
ndo-
Ye$aereco haba XXL 319
ndoñepíhyro quaabey chiigui, yepoquaa-
bay rehe aña omocängí, acoi hací pucu-
bae rapicha. Hací pucubae , ycangí ete
guemimborara upe, hae ta^í ymbaraete
ete chupe , ndipobey ypohagua , ndipoy
poropohäno hara, ymboguera harä. Ta-
,vl
cíbó amo aña rereco ha mboguera re-
II
1i
nonde , ñande Yara oporandu tu upe:
Aracae guibe panga egur rami aña ogue-
reco 5 hey chupe. Aypo ramo tuba: yquí- II
ri gUibe, hey. Ypohano yabay haba nabo-
yequaabo, oporandu ñande Yara 3 haé
yepe ñemondíita mírí ey oyapo , ymbo-
guerabo, hece aña yepoquaa pucu hague
rehe. Yyabay ete, cheríbí , oyepoquaa-
baybae angaypa hegui ypíhyro. Lazaro
yrundí ara omanobaecue , angaypa rehe
oyepoquaabae raanga 5 aypo rehe Jefa
Chrifto upe yepe yyabay nunga ymoín-
gobe yebí 3 aypo rehe hace , infremuit,
clamabit, oyaheo : Lachrjmutus effc
quia difficilefurgit, (¡uem moles mala.
320 Ara poru aguiyey haba
confuetudims premit. Ymoíngobe yebi
haguä rehe , teongue amboae cuera oñee ¡
pipe, cotera hece opoco pípe note om- |j
hoguera : oyepoquaabaybae omoíngobe i
yebi, tace, hae yaheo pípe ; oyepoquaa¬
baybae ymbaraete ete , hata ete Tupa
gracia upe. Ehecha quatia yyoahetabae,
quice ndohacay, aypo rami abe yñangay- ,
payoa yoabae Tupa gracia ndovpítera-
^ay ; hata ete ramo. San Pedro pía omo-
cängí, hece omaemo ñote ; hae Pharaon
diez yebí ymboaraquaa guacu pípe yepe, 1
nomocangíi. Mbae ramo tepangä } Yve- ¿
poquaabay rehe. |
Omanobae rami raco i cheríbí, oye- »ii
poquaabaybae pía ; noñandubey Tupa ¡
omboaraquaa , ndoñanduy opía atoí,
ndoquíhíyebei Tíipa hegui ; teo hegui, i
aña reta hegui; ñee nohendui teongue
rapicha, ara nabo catu ypía ratäbe; ñaeu i
quarahipe hata, yraítí ticu > eguírami i
oyepoquaabaybae hata Tupa omboara* >
quaa f,
■
I'1
Te (aereco haba XXL 32i
quaa ramo , opía atoíramo; guapieha
mino rechaca yepe, nípírí moa? Tupa
hegui 5 horí catu oyepoquaabai pipe,
mbae bey rapicha oguereco oyepoquaa*
bay haba > aypo rehe ndoquíhíyey , ndo-
heya potai. Mara ñabe tamopanga , che-*
ríbí, mboy hegui oñeguahe yporängere-
co hara ? Mara ñabe amo oipoíhu moha
bay poroyuca, mbae pora ete ramo he-
recoha í Eguírami oyepoquaabaybae an¬
gaypa ndoyabaeterecoy, mbae pora ramo
herecobo> í pora rami angaypa ou , hey
Eípiritu Santo * cagui rehe oyepoquaa-
bae ombocabaípo ramo yepe, í rapicha
ou. Aypo rapicha abe angaypabiya, oye¬
poquaabaybae í royca pora ñabe , oü aiv
gaypa , ypoíhu eymo. Mara rami repico
eguírami oicobo, angaypa hegui oyepea
yyabaeterecobone \ Mbae yporangerecopx
hegui ace ndoyepoíhuy. Aypo rehe,
cheríbíy curiter angaypa hegui epoi. Ehe-
cha hece ereyepoquaabay ramo , cucum-
’* ^ X bo
322 poru agulyey haba
bo ypo yoibí hetabae rapicha ndepoqua, t
hae ndepiqua tatane y aracaebey nde he-
gui , oyera ey hagua rche: anga ypo pe¬
te! rebebe catu, emondoi: tucumbo ypo-
yoibí hetabae ymbaraete ete, ndicatuy
ymondoi habängue. Yaguareté qulrí
ndiyabayri yyuca j tubicha ramo , yyabay
ete 5 ymiri rehebe angaypa eyuca > oca-
quaa ramo , haé catu nde yucane> ndem-
bopia ratane > na nde mboapicaichene.
Aypo ramo Tupä abe nde porerobia ey
recháca , hocSmba ndebene, nde ängay*
paceray pope ndereyabo , oyehegui^nde
momböbo. Haere nde gueno guenoi^ aii
ramo yepe, hae nohendubeyche nde ñee-
nc: Vocavi, renmfiis ; ego quoque,
t£Pc. hae aipo ramo ndeyepoquaa nde-
poqna , hae ndepiqua rehebe erea tata |¡
apireymene, acoipe Tupä recobe yacatu I
yporara hagua rehe. |
Angaypa rehe yepoquaa haba reya ;
ey porombucu raco 7 ndonemoplrl nioax ¡
Te<¡aereco haba XXI. 52^5
aña ace ñemombeü, ace angaypa mboac’í,
hegui, ace heroyaheo hegui, ace Tapara
hegui yepe i ñamara yche , cherembiare-
co reconíne , ypíquapí, hae ymod mbu-
cupí angá nia co aba , corera co cuña
chcrembia, ndohoyche mamone , oya-
pápe; niñangatay añä, ängaypa relie ye-
poquaa haba ace henoi biten rehe oye^
robiábo. Chatepe , ñande yepe mymba
cabayu, coterä mbae mymba amboae ye-
pe poqua rire, hae ymodmbucu rire ra¬
no^, ndañaroängecoy, ñande hegui yñe*
gua he , ypoquaha yora ey mbire , hae
ocambucu bite rehebe yho ramoe, haere
cunte! yaypici yebine, namamo rugua!
nia yñeguaheni curi , yayábo. Emona
abe Aña reconi, angaypa rehe yepoqtna
haba ace ymondog ey mbire, ace ayu
hegui quarepoticä yora ey mbire ; yracu-
pyca, angaypa rembiapo, ace ang hegui
ymboi ey mbire ramo, niñangecoy aña,
ndoho momblríichene , coi ñande reta
X2 ro-
224 'Ara pora aguiyty baba
robapípe ñote heconi, curiteí yaipící ye-
i ¡m bine, y 9a mbequííta ñande rStarne hero-
báhe etebo coitene. Tobe yepe , toñe-
guahe aú amóme oñemomarangatu
ngatuaubo; na mbae ruguäi nia , hero-
pocopi ey porombucu, oyepoquaa po-
chí teya ey porombucu rano, oya oya-
bau, ace angaypa mombeu, heya raan-
gä, yyabaetereco raängä yoyaita oqua-
pa. ^
Aypo Aña yerobia angeco ey ngatu
mopane hagua rehe angá , cheríbí, eñe-
tnomburu nde ängaypacerayupe, nde ye-
poquaa pochi upe eñemoplatamo yepi,
•i.h
hobaytl tata cueray ey ngätubo, chupe
nde agurye yebi poíhupápe, angaypa he-
gui nde poi reropicoprbo, nderecobe ya-
ii I catu ymboyoapí yebí potareymo; hae ra
rehe eyerure ñemomíríngátu anga Tu-
pa9Í maraney upe , hae ymembí ma-
tangatu upe ndepltybo hagua rehe , an¬
gaypa tetrro habängue agui eñeängu
eñe-
Ye<¡aereco haba XXL 3 2y
cñeguahemo yepi, nde rete momboria*
húpa rano, nde mano hegui nde maea««,
dua poi pox mírí potareymo coíte.
Amen.
QCJATÍA POROMBOE MARANGATU*
Semana ymombohapí ha.
-
» í » * … ,t .v i … r « ■
ARETE RAMO. $. XXII.Tupa ráíhu rehe yeqaereco haba.
T Ecotebe ha ete raco cheríbí, Tu¬
pa raíhu , yepoquaabay mocañy
,
hagua. Aypo rehe eyee<jaereco mbegue
catu hece, angaypa rehe yepoquaa hegui
nde ñepíhyro hagua rehe. Ayete Tupa
año haíhu pira mbae pabe a^oce. Haé
X 3 and
2 26 Aya poru agtiiycy haBa
año nico opa mbae aguíyey , opa mbae
pora oguenoí oyehe > haé co tíapí , haé
co yñemoña haba , hece opa mbae aguí¬
yey gueco oguenoí. Aypo rehe haé año
ymboyerobia pirarna 5 haé haíhu pira ra¬
no opa haíhupi acoce. Mará ñabe tepi-
Co,chcríbi, mbae pora moangí rehe
ymoñangara ereroyro po^araií ? Mara ña-
be äpgapihí míri poriahu rehe angapíhí
pora api rey ereroyro potara ü rano í Ma
hí amo pipo Quarahí , gembipe míri po-
rialui rehe, hcroyrombí ramo raé? Ndi-
yabi aypo, chenbí. Hae aete Tupa re-
royro hara , ibípegua hemimoñangue
poriahu rehe, ndjpapa habi níinga.
Aypo rehe raco Tupa ñande Yara
oñembencí míri ey , íbápegua oñemboa-
ci pitybo hagua rehe, yparehábo : Peñei
peñemondíi pequapa ; hae pee , ibaga
roque, peyeca pa catuí, cherehegua che-
reroyro recháca : íbu pora, poromoan-
gapihí , hae poromoíngobe apíreybae
ra-
Yepaereco baba XX//. 327
ramo chereco ramo yepe núngui , tuyii
nembací ay rícue rehe, chereroyro, he-
ce oñemoebeatä pota raübo, hey. Aypo
rami etey ereico, cheríbí , nde angaypa
ñabo , íbípegua ängapíhí poriahu rehe,
nibae pora angau reheTupä reroyromo.
Mbae tepíiguí haípupí íbípegua , 1 upa
robaque c Tuyu nembací ay meme ñote
nugui, cheríbí. Ma hi amo pipo ereroy-
rö íbu hecaca poräbae, tuyu rícue run-
day nembací rehe , hece eñemoebeätä
potaraübo raé í Tupa raíhu año oporo-
moangapíhí? hae oporomomgobe api-
rey rano. Tupa raíhu año , cheribí , nde
anga quarahí acoce omopora , hae opa
nde angaypa omocañy , amboae nde
píape he y que habangue moranguébo.
Ybípegua mbae pora pora aíi raíhu,
angapíhí au raíhu rano , nde anga omo-
unday, omborobací , hae oyuca rano
coíte. Aypo ramo yepe nderey range
yyabaeterecóbo. Ybípegua angapíhí píhí
X 4 au,
328 Ara poru aguíyey haba
aü, angaypa quía rehegua nde anga om-l j
botequaray opa teco aguíyey rehe, mym- 1
ba rabí quía ramo , aña ramo etei yepe
ymomgobo rano. Hae pipo co ereyebíca
bíte hece, mymba araquaa ey ñabe > Tu¬
pa raíhu año ñande reco aguíyey quie
íbípe , hae hece abe aguíyey yayco íbápe
ranone. Aypo rehe eñangareco ere Tupa
raíhu rupia rehe , curitei nde pía gui hey-
tí hagna rehe, aracaebey heyque yebí ey
hagua rehe rano. Opa angaypa guaca co
ymocañy hara meme, bítebe cuña raí-
huj ayebe chugui eñeangu , hae ereñe-
guahebene, cheríbí , angaypa ambuae
guibe. Chatepico angaypa amboae rere-
qua ymaendua míribíte Tupa rehe , te-
cobe amboae rehe, Tupa hegui oquihíye
bíte 5 cuña raíhupa aete o^abaípobae
ñabe , ndiyaraquaabey$ Tupa rehe ni-
maenduabey, tecobe amboae rehe niñan-
gatay. Acoi angaypa ree ree aü caguí
ñabex ombocabaípo j aypo rehe mbae
quía
11 ’
Yecaereco baba XXW ^ 3 29
qma rehe año tayacu rami, oycbíca bíca
yepi oñemongíabo oycóbo. ■
Ehccha, cheribí, Añä cagui porom-
bo^abaípo egui cuña > Aña ñuhä egui;
Aña pica guamil egui; Aña íbiqua ruca
egui, ypípucu etebae ? Añä retamebe
obähebae eguí, Tupa ñemoyro haguc
oá ypípene, hey Efpiritu Santo, hae no-,
cebeyche chuguiñe > cotera o^e ramo ye-
pe , hacípe ete ocene > cobae angaypa
nico , ace rete pípeguáramo, ndiyabaete-
reco catu hay 5 oyehe hereco hara noce-
quaabi chugui. Haé ramo, cheríbí, equi-
hiye ete chugui, eñeguahe ete aña ñuha
hegui, y pí<ja hegui, y cägui porombo-
^abaípo hegui > aneyramo nde mboa, hae
nde mbocabaipo yepi guaramane. Na
egui rami ruguaí Tupa raíhu 5 hae nico
nande änga omopora, omoingobe, omo-
angapílñ apírey ibápe heroyeupibo. Ndi-
pori ibápe yepe teco aguíyeybe Tupa
raíhu a^oee: Adñjov dutcm hotu/ffl efl
33° -Ara poru aguiyey baba
chantas. Aña yepe amo Tupa raíhu- (
ramo mbae pabe ayoce, aña ramo gueco ¡
ogueroba , Angel poraramo oico yebí- j
bof Hae mahí pico cheríbí, nderey an- ¡
ga Tupa raíhu mbae pabe acoce \ Ma hí ¡
pico angaypa quía rehe año nde pía ere-
reco, mymba ramo, hae aña abaetecatu
ramo eñemoíngóbo ? Aracaebe pico, ta-
yacu ñabex, mbae quía rehe año nde pía
eremoíne , Tupa pora apírey rehe ymoí
habanguépCf
En el anga, cheríbí, eñohe mbum
nde pía hegui mboraíhu quía bay nde
anga yuca hara : Eñohe nde pía hegui,
Aña caguíporpmbogabaípo; eñohe nde
pía hegqi ebocoyaña rata nde ängä , hae
nde rete mboacubay hatx , haere aña
retame nde rapí candogey harama $ ta¬
bendi te anga nde píape Efpiritu Santo
rata m a ranga tu , poromoingobe , hae
poromoangapíhí apíreybae > tereyeco-
hute qui íbipe Tupa raíhubari , haere
íbápe tereypííio yepi guaräma. Mboraihu
jaco , cheríbí, mboraihu rept. Aypo re¬
he Tupa ñande Yara nde raibu rapicha-
rev. nde guaihu hagua rehe ñote > nde
332 . Ara poru aguiyey haba,
dos ñuati mbucu pipe o aca maräney 5
oypneraca uca, y quare rupi gugui moto- 1
roromo fe tenta y dos teca rupi nde ara- }
quaa ey, hae nde maendua pochí raplro 1
hagua rehe. Mundaha albi poroyuca ro- I
bay ramo heroyrombí ramo oico angá, ‘
Aña, hae cuña robayramo, nde gueroy-
ro llague rehe, nde Tupa ramo nde here- 1
co hague rehe. Acoi mbae nde rembiaí*
hube, acoi ndeangaypahaba nde píape ‘
haíhu pohíibebae , acoy co nde Tupa ra¬
mo ojeo ndebe , cheríbí. Aña, hae cu¬
ña raíhu ypohíibe ramo Jesvs raíhu gui-
be nde píape, Aña , hae cuña nde Tupa
ramo oico : ¿)uid
Aguftin. Oipího bíteri Jesvs nde raíhu,
cheríbí. 0 Curucu marangatu oatiíbari
ogueraha nde rehe omano haguame,
oporoquaitaba , nde ñemombota bay
mboaye pota hape, nde heytí ngeí hatí
rehe. Opo yobay marangatu Curucu rehe
om^
i
Yecaereco baba XXII. 33j
ombotíuca, tapígua quare rupi nguguí
motor orömo, nde po yobay ängaypa
hatí repíbee haguä rehe. O pí yobay ma-
raney abe oyatica uca Curuca rehe , ta¬
pígua bore rupi guguí ñohemo , Aña,
haé cuña recabo , hae angaypa reco hatí
rupi nde guata reí hague rehe 5 hecábo
nde ho hague raquícue mbogue hagua re-
he. Hae mahí amo pipo ereho bite an¬
gaypa recábo, aña rayí recabo Jefu Chril-
to ruguí rehe epírümo í
O ique maräney abe raco , mímbu-
cu atangai pipe ombobog uca , oyeupe
nde pía roquenda hatí rehe , Aña , hae
cuña raíhu upe año hoquendabo hatí re¬
he > guguí rembire mocemba , nde pía
poraíhu bay hatí hegui ndeyohey hagua
rehe, nde pía hegui mboraíhu bay requa-
bo pa hagua rehe biña. Ypahápe coíte
hace oyequíita, y anga hete hegui oye-
pea , oyehegui nde yepea porerobia ey re¬
he , mboraíhu bay rene nde gueroyro
ha-
334 ^ra Poru agtlíycy baba
had reroacemo. A Jeíus Cheyara ; a
mboraíhu pora nungarey ! Co ängá pico
oreraíhu rembiapo nde rehe raé ngáí >
Ma hi pico, chedbi, na nde aguiyey Je¬
íus upe , nde plagnetébo haíhu año rere-
cobo angá * Ma hí pico haihu raer hegui
nde reyequií , yrunamo emanóbo raéfc
Mahí amo pipo nde pía oicobe bíte
roboraíhu bay upe raé í Yta biñae Jesvs
nde raíhu recháca, oyeca , hae ycui pa>
hae pipo nde año nde pía rata yta aguibe,
Jesvs upe año ymee potareymo y angaypa
quía rehe año hereco potábo raé í Aye au
tamo acoi aba Ycaray eybae rembipící-
cue ñabe , Jesvs año nde píape erereco
raé ? Aipobae aba ami oñemombía yepi
oicóbo angá, Jeíu Chrifto oyehe y man o
hague rehe , cyeeca tnoí araya rerecobo
angá 5 yñemombía recháca raco y ya
ypící haré ara amo pipe: Mbae ramo pi¬
co ereñemombía eycobo yepi > hey chu¬
pe. Aypo ramo acoi aba : Ma hí amo
pi-
Yefaereco baba XX1L 335
pipocherorí rorí aü guitecobo , Jesvs
che raíhupápe Curu^u rehe yyatíca píte
che píápe hcrecöbo , hey chupe. Aypo-
ramo y yara yñee rerobia haguä rehe, y
potia ombobog uca, hae oyohu y píape
Jelu Chrifto Curu^u rehe y yatíca píre
raangá. A cheríbí, mbae amo pipo nde
potia mbobog ramo, nde pía rehe oyehu
amo rae ? Jesvs raangá í Jesvs raíhu* ca¬
rera cuña raangá año í Curiaü tamo Je-
fus raíhu año, Jesvs raanga año nde pía-
pe oyehu yepi rae ! Hae aere mbae bay
rehe ñote yepi erereco , Jesvs chugui
heytíbo.
Mbae ymboací pírambete co nde
reco, cheríbí ; Jesvs poraíhu aete ndi-
cueray bíte angá nde porerobia ey rechá-
ca yepe. Nde rehe omano rire, nde Ta¬
para ñabo ornee ndebe guete guetébo,
nguguí, o änga, Tupa ramo gueco re-
hebe , nde pía poriahubíme oyqueabo
Sngá, meguaí cami mboraíhu bay y pía
33 ¿ ^ra poru agutyey haba
hegui oytíne, che año y pipe guitecóbo,,
oyabo teí, oyque angá yepi nde píapc
nde rehe oyeceabo biña. Mbae pico mbae
óreri nde rembiapo , Cheyara * Ndogue-
recobey Jesvs nde rehe guembiapo ra*
ndoyquaabey abe angá nde raíhube ha-
guama. Hae pipo nde nderey ránge nde
pía pehe pipe ñote yepe haíhubo anga >
Nderey bíte mboraíhu bay reyabo rangeí
Nderey bíte nde pía pehe aube Jesvs upe
ymeemo range : Eneí, chcríbí , ehaihu
angá Jesvs año nde pía guetébo > ha¿ año
nico mboraíhu pora núngarey * hae año
angapíhíporomoíngobe apirey. Hae año ’
nde raíhupára; hae año guecobe orno-
cañy teo apirey hegui nde píhyro hagua
rehe. Tobe añáraíhu > tobe aña raí , co-
tera tayí raíhu. Na nde raíhu pa ruguaí |
cgui > nde rnongía liara año , ndeyuca
hara año„ hae tata apíreyme ndereyti lia
ñote nüguí rano. . i ,
*. • . •. -i ^
«/5
Nem
Yefaereco haba XXIIL 337
,
Ñemboe hae teco aguiyey renocZ ha
arete ípí ramonguara ñabc fot; ,
56. hae 96.
MBAE APO IPÍ RAMO.
Co ara tereyquabee Tupa Taíra upe : N,
angaypa hagua ruguaí co ara , nde
yapápe. ~
§. XXIII.
7lSj?a hegui quVnye haba rehe yegaere*
IV.— -
co haba
■ ’ -
… ; ■
1
O . ,
PA mbae co quatia rmrT pipe nde
mongeta hague rehe , aypota ndc
' • * *
yeapícaca nde pía guetebo , cheríbí > hae
aete anga nde mongeta hagua rehe catti
aypotabe ndeyepíamoí ete.. Tupa ñande
Yara hegui nde quíhiye hagua rehe, hae
Y ymo-
3 38 ‘Ara poru aguiyey haba
ymoñemoyro hegui, nde ñemopín ha¬
gua rehe. Opa nde mboe bagueri nico*
cheribí, ocañy terne , Tupa , hae yrno-
nemoyro hegui nde quihíye ey ramo.
Tupa nde moña angá oyeupe guara, guai-
hu haguama , na nde ängaypa hagua ru-
guál > na Aña upe guara rugirá! rano.
Aipo rehe, cheribí , equihíye ete ángay-
pa hegui catu ; haé año nico omomará
Tupa raíhu habángue. Haé rá rehe te-
reyecaereco mbohapí mbae rehe > hac
aete na curiter hápe, na apiray hipe ni¬
gua! , nde pía guetébo catu. Efpiritu Santo
upe abe eyerure, tandepítybo , yñandu
aguíyei hagua rehe. Yyípí ramo ehecha,
cheribí. Tupa rembiapo ndiquaa habí.
Amongue upe ho<já pucu ete > amongue
upe , aani. Amongue recobe oyahía vea-
numí ramobe > amongue ycunumbucu
ramo > amongue ytíaro hápe. Haé ramo
ndiyaiquaay ara, yací , coterá roí ñande
rccobe hagua hcmiaángacue , hae hem-
Yef¿tereco haba XXIIT. 339
bipapacue rano : Numera> menfium
ejus, apud te eji 5 haé año oiquaa. Aipo
rehe ndicatuy mabae ara ? mabae yací3
cotera roí angaypa hagua ; meguai co
ara rTupa remiaangacue , hae hembipa-
pacüe pa haba 5 ace yapape : Dicis crap-
tino concertar y & iniquitatum mea¬
rum erit finis. Quid Ji ante crajiinum
tuus erit finis ) Co ara año tache ängay-
pa : coe ramo andibeichene , ere eme an-
gä, cheríbí. Ma coe ramo ñde recobe
bite hagua quaabo amo pipo *Hae co ara
nde angaypa haba Tupa rembipapacue
pa habamo heco ramo , mara pipo nde
reconeí Erereco panga coe ramo hero-
bahe hagua , angaypa hegui nde poi ha^
gua rae > Aypo ere eme. Co ara na angay¬
pa hagua ruguai; meguaihaeche recobe
pa habamo Tíípá ñande Yara ohaangä
raé , ere catu yepi, angaypa hegui eñepi-
hírobo. Aba amo ymbae hetabae raco,
hey Jefu Chrifto, PItu amo pipe ? na hey
Yz oyeu-
34° Ara poru aguiyey haba
oyeupe oüpa : Ta nde ángapíhí, che anga,
heta mbae erercco roí heta ndeyecohu 2
haguama > aypo oh ramobe , ohcndu na 1
oyeupe ñee, Stulte, mbae araquaa ey, |
co pytu mbípebe nde ängä oyepea nde re- i
teheguine : hae aypo nde ñembocacoi
hague heta ara nderecobe hagua moa i
moa baú , aba upe guara pipo ne £ Ere- i
hecha panga , cheribí , coe ramo yare, ’
acoi pytUi mbípe, Tupa ñande Yara oyu¬
ca. Angaypabiya amboae , Pay epoi an- <
ga nde rece tabí hegui, cheraí, é ramo i
amí, ndeyri range, cheruba Tu¬
pa ara ornee chebe heya hagua ne , hey:
hací ramo omongeta yebí j hae aete, 1
tobe range, checuera riree , hey ñote ra¬
no 5 acoy ramo hemimborara oyahoce
capia. Aipo ramo , hae hace: Angaypa
mboaeí, angaypa abaetereco , mamope
ereico \ oroeca yepe , hae ndoroyohuy,
hey. Aipo oyábo, oyequii. Hindo , che-
tibí 5 ndicatuy coc ratnoc é. haguama;
. v > än-
• Tecaereco haba XXIII, 34 í
angibe catu tañemomarängätu ; anga na
r i f’ f\ r’f’ n
angaypa nagua ruguai, meguai co ara
ypa haba, hae coe ndipobeychene, eyábQ
Ymomocomdabamo, cheríbí , te*
reye<jaereco nde angaypa pa haba rehe
Tupa ñande Yara ñande nabo rembiabi-
rama guemíroocärä oypapa , hae y pa
hápe ñabahe ramo , hocämba ñandebe;
amo upe diez angaypa ñote oipapa; ymo
diez hápe ybahe ramobe , aguiyeíma 5 na
cherocäbeyche chupene , hey. Percute
Amalee. Eyuca mburu Amalee , hey
íma ñande Yara Rey Saúl upe. Mbae ra¬
mo ovoquay yyuca rehe > Recen]ui
quacumque fecit: Aypapa hembiabícue,
hae obähe íma ypa ha upe , hey. Eguí
34^ Araporu aguiyey haba
raé \ Ndereyquaay. Marä ñabe tepipó |
opa ängaypa hegui nderequíhíyey , me- ]
guaí cobae yyapí, meguaí cobae ypapa 1
hague reco pa haba, eyábo * Mara ñabe f
ang año tacheangaypa , ere ere aü pota 1
raé \ Hae co angaypa anga nderembiapo- i
ce ypapa haguereco pa ha ramo heco ra- :
mo, mara angá pipo ereiconc , cheríbft ’
Tapa hocämba ndebene , yyayeíma
yñangaypa papa haba reco pa haba , oyá-
bo. Aypo ramo ere man o apírey mamo
ecañymone. Ehecha , cheríbí , cambu- 1
chi pipe í eremoí 5 guíníhe ey mbobe, [
obebuy ípe oicóbo 5 guíníhe ramo aete,
oñeapymí, í pipe ohobo. Aypo rami \
abe, cheríbi , ñanderembiabí papa haba
reco pa ey bíte ramo, Tíípa ñande Yara ;
ho<ja bíte ñandebe; ypapa hába reco pa
ramo, hocamba, Aña retamebe ñande 1
moapymí, ñande moca&ymo. Mbae ra- t1
anga pipe mbae haangapí, gueco pa haba i
oyahoce ramo, curiteí ogueyí > gueco >
Pa (
Yepaereco habaXXHl. 343
pa ha rupití ey ramo , obebuy íbate cod
oyeupibo, Aypo rami abe , cheríbi, Tu¬
pa ohaangä ñande rembiabí : gueco pa
hápe obahe ramo , oyeahoce ramo , curi-
tei ogueyí íbí cotí Aña retamebe ñande
ferogueyíbo. Aypo rehe, cheribí , opa
Sngaypa hegui eñemopíri 5 meguai cobae
ypa ha , hae oyeahoce ramo chererogue-
yí aña retamene, teco ací apírey porara
haguäme, nde yapápe.
Ymombohapí habamo tereye^aere-
co, cheríbí, Tupa nde pía atol hagua
papa haba rehe. Amongue Tupa ñande
Yara oipíaatoí angaypa hegui ypoí ha¬
gua rehe, veinte yebí > amongue treinta
yebij ñande aete ndayayquaay , mbobí
rupi ñipo ñande pía atoíne, veinte , co¬
re ra treinta, cotera hetabe rupi; cotera
mbobíbe rupi, ndayaiquaay. Aypo rehe,
cheríbí, yepi Tupa nde pía atoí ñabo,
nde píríne 5 meguaí cobae ypapa haba re-
co pa haba , eyábo. Tíipa ñande Yara
Y 4 mico
344 Ara poru aguiycy haba
lico yepi nde pía atoí angá ángaipa reyá ¡
íagua rehe , heroyebí ey haguä relie;
amóme haé aé nde pía atoí, hae nde pía
omopiri; haé aé nde pía recapé angaypa
omboabaete ndebe , nde recora rehe nde
mboyeapíca. Amóme Pay ñeerupi;amo-
me nde rapicha reco poriahu, yrnano ca¬
pia pipe: amóme mbae mará ndebe gue-
mimbou pípe; diez , cotera veinte yebí
año cobae aypíaatoíne , hey ; yporero-
bia ramo, cheñyro ychupe ne , aypíty-
bone, hey. Che gracia ogueromanone,
l?ae íbape ohone che rehe oyecohubo ne>
aney ramo , che abe na ñangarecobeyche
becene , gueco tabí ogueromanone, aña
letame tata apírey porarábo, hey. Mbae
poromopírí guacu ete cobae , cheríbí,
ymarangatubebae yepe oipia mocucu.
Hae pipo nde, cheríbí , nderequíhíyey,
angaypa hegui nderepoírí, ereroyebí ye-
bíri pota catu eycobo > Ehecha , meguaí
cobae nde mongeta haba, nde pía atoí
F*-
Ye$äercco haba XXIIL 345 ^
paha recopahaba$ hae ndc porcrobia ey
ramo, ängavpa rerpyebi ramo 7 Tupa nde
reyane; na nde pitybo beychcne, o gracia
nornee beyche ndebene ? hae nde pore- I,
robia ey ereromänone añä rétame tata
apirey porarábo. San Pedro ornor andu,
haé oipía atoíñande Yara um guaca ca-
m *>
■i ¡r
pucay pipe , hae curitei oce ocápe^guem- n
biabí rapíromo. Judas oipia atoi , hae
omorandu yebí yebí s Cuete pipe oyo- ■ :i 1
poy, hae aete ndiporerobiay. Aipo rehe i!. #
ñande Yara abe oypoeya, hae aña oique
ypiape guembia ramo, ombae ramo he-
recóbo. Aipo rire omboací tei guembia-
bí, hac aete nomboaci aguiyey quaabi;
aypo rehe haé aé oyeyubi, aña upe oñe-
mee etébo coite.
Nemboe , hete teco etguyey rä. , fol. 5 9*
hae izo.
34^ Ara poru aguiyey haba
MBAE APO MOCÓ? RAMO.
•
Co ara tereyquabee Tfipa Efpiritu Santo
upe: Na angaypa hagua rííguäl co ara,
nde yapápe.
§. XXIV.
Tupo, rogo haba rehe yegaereco haba .
Dicueray raco aña Tupa poropo-
riahubereco rehe yerobiapípe po-
lombotabíbo oicóbo. Aypo rehe erey-
cotebe, cheribí, Tupa hegui ndecjuíhíye
pipe hobayti rehe. Tupa poroporiahu-
bereco haba ndiyapíri yepe biña ; hae
aere oime abe yporomboaraquaa haba;
hae abe na vyapibae ruguaT. Hoca yepe
^ara 5 ^ae aete omoingatu abe ara
guocamba hagua. Ereyerobia teine, cue-
hebe ndebe heco niara ey hague rehe,
ymo-
Te^aereco haba XXIV. 347
ymoyro yebí hagna rehe, cuehe che an-
eaypa , hae namäray ayco; egui rami abe
po angine, aypo rehe tobe yepe , tache-
angaypa yebí, tere eme ingá. Ehecha
Tupi ndere^apiane : Subito enim ‘ve¬
rnet ira illmí. Heta angaypabiya guem-
biabi ogneroyebí yebiri oicobö, hae na
mam; Tupa poroporiahubereco haba
na yyapibae ruguai, ere eme.^ Ma Tupa
poroporiahubereco haba pangi ofconde-
be , nde angaypa haguine? Angaypa n-’
re catu ereyerobia Tupa rehe ; angaypa
ey mobe, erequiíhíye yporomboaraquaa
aptrey heguine , ymboaye ey hagua rehe.
Hetabe co , cheribi, Tupi rehe o yerobia
pipe, angaypa poíhu haré rey heco ma-
ribae cue. Amo guba upe Tupa nyro
hague rehe , yñángaypa ñeingu ey. Aypo
rehe ñande Yara oypoeya heco bay pipe,
hae egui rami omano, Aña letame oho-
bo. Curuca rehe omino pota ramo, nan¬
de Yara o acatua cotí oíbae upe ñyro
34° A Ara poru aguiyeyhaba
a a oniee; o acu cotí oíbae yñangaypá
pipe oheya , Aña pope ymeebo. Hae ara-
cae tepanga Jeíii Chrifto o poroporiahu-
bereco haba oyporube ñande rehe rae >
Acoy ara catu. Hae aypo ramo yepe,
mbobi ete note acoy ara oñemomarSn-
^atuoae cue: heta catu otabíreropía rata
are > hetabe aña pope opítabae cue. San
I edro acoy pytíi pipe guembiabí ohapi-
ro aci catu, hae Jeíu Chrifto yñyro chu¬
pe j Judas Jeíu Ghrifto rocS haba ndoy-
poihuy , reo upe yepe ymee , na maräy-
cicne_» oyábo; haere óyeyubí hae ae, aña
upe oñemeebo. Aypo rehe, cheríbí, eye-
robia eme, yñangaypabae na maray ñde
yapape. Hetabe , ndimombeu haguaí
oangaypa nre heco marabaecue aña re-
tame ymboaraquaa pí.
Aypo rehe Jelh Chrifto , Heta heno!
tnbi, hae aere mbobí ete yporabö pire,
bey. Heta oñaníbae, hey San Pablo > hae
acte pete! año mborepí ogueraha. Mbae
Ye$aerecö baba XXIV. 349
ramo panga ? íbaga rape muí ete , ypoi
ete: ArBca efí via>qu£ ducitad Vitam:
mbobí ete yyohu hara, peteí tei año
yporu hará. Aña reta bia ypírucu ete 5 ay-
po rehe heta ete yporu hara. Ehecha
mymba reroata ramo írlbobome hero-
bahe ramo , hacípe etey petei teí ñam-
bohaca 5 hae aete ñu rupi mboyepey ya-
raha j ñu rami aña reta bia > íribobo ra-
mi íbaga rape. Aypo rehe petei tei Tu¬
pa hegui oquíhíyebae cue, angaypa rero-
yebí ey haré ebapo oho. Aña reta bia ñu
pírucu ñabe > aypo rehe ndipapa habí
ebapo ohobae Tupa rehe oyerobia gua^u
rehebe: Tupa hegui oquíhíye bae cue ah-
gaipa reroyebí potareymo, ndipoy petei
aube aña retame 5 hae Tupa rehe oyero¬
bia pipe angaypa mboyoapí api haré,
omoínyhe aña reta 5 hae meme año ngá-
tu ebapo ohotíbae. San Bernardo mano
ha ara pipe omano írunamo íbí yacatu
rupi feíenta mil s hae mbohapi note San¬
j to
3 5<> Ara poru aguiyey haba
to rehebe íbápe oho > amboae cinquenta
y nueve mil novecientos y noventa y (iete
aña letame meme oho, Tupa reheye-
robía guaca rire yepe.
Hetabe raco Ycaraibae oñemom-
beu ; hae aete nda hetay o angaipa mboa-
cí aguíyey hara 5 bítebe heroyebí pota-
rey hara. Apiray hápe note : na che an¬
gaipa beichene, heyheyau > hetabe an¬
gaipa ñemoña haguépe oyebíbae > heta
ete mbae poromoangaipace haragui oye-
pea eybae , na maraíchene , hey ñote>
noñeanguy , ndoñeguähey mbae poro¬
moanga ipa hati hegui, aña rayí hegui,
coterä tai hegui, ytabíbae hegui. Aipo
rehe ñemombeu rehebe , Tupa rehe ye-
robia rehebe , aña recame oho. Niña-
ríiay nico , cheríbí , poroporiahubereco
rehe oñembocaraybaecue , yporubaybo,
yporiahubereco píramo heco. Mara ere
amo pipo , cheribi , Rey ymarangatu
erebae hoca etebae, yboya amo quícépe
ycu-
Ye $ aereco haba XXIV. 35 X
ycutu ramo, ymarángátu rehe oyerobia
hápe. Mará ere amo mohá pora rehe
oyerobia hápe , mboy upe oyecuu uca rab¬
ino í. Mará ere amo poropoháno ha rehe
oyerobia hápe, oyeíembobög ramo, ad¬
re añepohanö ucane, oyapápe \ Ereñe-
mondii amo 5 ytaroba cobae aba , eyáboí
Mará ñabe tepico ndereñemondíí egui
rami ndereco rehe \ Nde nico Tupa po-
roporiahubereco rehe eyerobiábo, ere-
moyro, yyucayebíbo. Nde nico Tíipá
ro^á haba rehe eyerobiábo, nde ángá ere-
yuca yebl, arire Tupa yñyro chebene,
chemboguera yebíbo, ndeyapápes ehe-
cha cheiibi 5 egui rami eícöbo , Tupa
ñemoyro haba eremboyoa voa acov ara
ndebe yñemoyro haguá pipe guaráma;
Tbefaunzas tibi iram in die ir¿e : í
ñahoquecy ramo , oyebí guaquicue cotí,
hae oyoa yoa oúpa , oñemboatírucübo>
aypo rire opohíí rucu oguerobíapi ° tata
opa mbae guenonde oíbae > íbíra guacu
ye-
35^ Ara poru aguiyeyhaba
yepe , oyaparaytí , ymondoróbo. Eguí
rami abe Tupa ñemoyro haba oñem-
boatí gua^u co ara guocamba haba rehe;
haere catu guctébo opohíi yoa yoa lla¬
gue oguerublapi tata nde rehene , ncle
monguy, hae nde mocañymbábo. Aguí-
yeíma, cheribí, Tupa roca haba rehe
ñembocaray hagne.
Áypo rehe equíhiye angá , cheríbí,
T upa roca habagui catu , yñemoyrö he-
gui qaíhíyeacoce, ndereiquaay nde re-
cora ; ymarangátu etebae cue binae amo-
me omano pochi angaipa pipe aña ré¬
tame ohobo. Hae nde angaypa mboyoa-
pí han pico nderequihíyey > Hae erei-
nioa nde mano aguíyey hagua T Eliecha,
cheribi , beta Tupa roca haba rehe
oñembopia rata, angaypa hegui ndopoi
potai. Aba amo cuñataí rehe ctecoabi
arete renohdé; oyeibe ramo y pía qnihiye
ete , Tupa ope gueique oypoihú ere,
uieguai Tupa che mboaraqnaáne, oyá-
Ye e aeree o haba XXIV*. 35 3
feo : hae aete oñemotr hegui, oho Tupa
ope, hae Tupa namaray chupe 5 aypo
rehe yñangapíhí > hae aete angaipa ndo-n
heyay 5 namaray yepe coTiípä rae , heys
hae Tupa roca haba rehe oñembopía ra¬
ta guembiabí reya eymo. Eguí rami
mbae apo pucu yacatu oico , namaray,
oyabaü. Acoy ramo mbae apo pucu pa
hápe , ornara ey rebebe obiapi capia
oangaipa reromanobo. Híndo , cheríbi.
Tupa roca haba catu quíhíye haguama
yñemoyrp gujbe : Curiter Tíipä ombo-
araquaa rire cobae aba , oyabaetereco
amo o angaipa, chugui opoíbo rae> hae
aete Tupa nerqoyro ey rehe oyerobiabo,
ndoyabaeterecoy , ndoheya potay , hae
aipo rehe ogueromano coite , aña reca¬
me oho boj. A Jesvs to<ja apírey biya.
Co angá pico ndero^a rehe yerobia há¬
pe otecoabibae cue reco pa haba rae,
Cheyara. Ndaypotay aypo rami to^a ha¬
ba 5 eñemoyro catu chebe , guai upe tu
‘354 Ara poni agiiiycy haba
ñemoyro reco rupi , na apírey mamó
che tnomboriahu hagua ruguai, che reco
moatyro hagua rehe catu, Cheyata»
fr]emboe, hae teco aguyey remes htti
ba ,fol.t>o. hae 145-
r> r
MBAE APO MBOHAPi RAMO.
jpo ara eyquabee San Jofeph upe: Na Sn-
gaypa hagua ruguai co ara, nde
yapápe.
§. XXV.
‘Menda habarigua Sacramento’ mbo-
yerobia bagad rehe yeqaereeo
haba. ¡
BAE ymboaá pírambete íaco an- ¡
gaipa hegui ñepíhyro hagua ,
Tu-
'Ye caereco haba XXV. 35 j
Tupa remimoñangue angaipa rehe he-
roba, yporubo. Mendahaba Tupa omee
ñande rubípí upe, hae tai reta upe , an¬
gaipa hegui yñepihyro hagua, o menda
hagueiey rehe yñangaypa hegui. Omoña
raco ñande Yara ñande rubipi íbaiti an-
gapihi rendape. Acoype yque angapíhí
catu ramo , yñaruca pete! oguenoce chu-
gui, hae cuña ramo omoña , ychupe
ymeebo yrunama , yñemoangapíhí ha-
guama. Hae Eípiritu Santo yñaruca he¬
gui cuña moña hague upe oga oyapo>
hey : ¿dijjca’rit. Marä oyábo panga,
cheribí, oga omoña, hey rae £ Ndahau-
bie ríiguaí. Chatepico oga ace pituu ha¬
ba , ace que haba, ace raer ramo, ace ru
haba , quarahí hegui, arai hegui, Ibítu,
hae íroí hegui, mboy pochi hegui , ya¬
gua hegui ñepihyro habamo 1 egui rami
abe mendare aguíyey upe hembireco re-
coni > hoga ramo oico chupe, ybía ha ra*
mo,ypítuú , hae yñangapíhí ha ramo,
Zz qua-
^6 rAra poru aguiyey haha \
quarahí racu hegui, angaypa racu fiegn?
ñemi ha ramo. Angaipa mboy hegui, Ya¬
gua aña hegui ñeguahe habamo oieo
chupe rano. Mendare rabí ete ambuac
menda bague rope ñote obla , hece año
oñemoängapíhí pota ; hece año oyepía
moi; ängaipa racu pípe opía, hae guete
mboacubö, mboy pochí mboyarubo.
Yagua porou mbooríbo. Mbae tepugul
ambuae menda hague, cocerá nde menda
hague, coterä nde menda haguerey, che-
iibí 5 Mboy porocuu ñote, ndereca, hae
ndepía cuu ha, nde ang , hae nde rete
yuca ha. Mbae tepugul nde menda hague¬
rey , cheríbí 5 Yagua porou; ndepía , hae
nde ang moco hara, opa nde reeo ma-
rangätu cue yuca bata. Ayebe eñeguahe
chugui, nderópe eycóbo, guatateí eymo;
nde menda hague rehe nde leca, hae nde
pía rerecóbo, Sacramento mendaha mo-
mara potareymo.
Caray amo carambohe Rey Erancés
Luis
Te^cmo baba XXV, 357
tuis yaba upe , oíme raco ape cuña aguí*
yey catu amo, hey chupe. Aypo ramo
Rey :chebe ndipori yporabae , Tupa re-
mimeengue chebe Sacramento pipe , hae
note ypora chebe y hey chupe. Curian
tamo aypo ere yepi nde abe rae, cheríbís
hae amo nde reca, hae nde pía nditaro*
bayche nde menda haguerey Mehe rae
Menda haba ndoyabíi ígarupa pora, íbí-
tu rucu hegui ñemíhaba. Menda haref
ígaí yoapi tata mbítépe oicobae nungá*
Hae mata ere amo pipo , cheríbí, íga-
lupápe ítapa cañyramo, hae íbítu a po*«
rame yñeapymi ramo rae ! Ereñemon-
dü amo. Hae mará ñabe ndereñemondíi
ígarupa menda hápe nde cañy tei hegui!
Mara ñabe ndereñemondíi íbítu a men¬
da hápe nde ñepymi rehe rae. Nde cu-^
níímí ramo , ígaramo í yoapi tata mbí¬
tépe ereyco $ ángaipa í yoapi ñabe nde
taa ete hápe ndemboyaítí hápe ereico;
hae aypo ramo yepe nderecañyí , nde*
Z3 r@*
3 58 Ara poru agulyey haha)
reñeapymíri ängä i pipe ehobo > hae pi¬
co nde menda rire , ígarupápe erecañy,
menda hipe ängaipa rípí pipe ereñeapy-
mí r Nde menda ey mbobe cuña hegui
ereyepoihu , cuña hegui eretí j hae aeté
nde menda rire opa ti haba ereytí, ymo-
cañymo , mymba ñabe nde menda ha-
guereyrehe ndetaroba eycóbot
Marä ere pipo Jefu Chrifto menda
haba moñängara , hae hepicára upene¿
ymomara hague rehe ndebe yyerure ra-
mone * Cuña che mbotabí erene > Ma
ndererecoy tepangä rae Sacramento pipe
cheremimeengue , hey ndebene \ Che-
roo chemboaguíye ere pipo chupene*
Ma ndererecoy nde menda hague , nde-
rete recotebe rae > hey aypo ramone.
Aña che moangeco ere pipo chupene *
Ma ndererecoy nde menda hague , aña
hegui nde ñepíhyro hagua rae í hey nde¬
be ratione. Aypope nde ñeerabey ramo,
peypoqua, hae peypíqua co Sacramento
mo-
Yecaercco baba XXV. 359
momara ha tata apíreyme heytíbo , hey
ndebe coítene. Guaete ängä nde amyrí
aypo ramo i cheríbí ‘í Na angaipa hegui
ñote ruguai oñepíhyro mendare , che¬
ríbí 5 ñenotí íbípegua hegui, hae porom-
boaraquaa hegui abe. Chatepico mea-’
daré pabe recápe yopíri oico > moñepe-
teí ocotipe oñoguenoi ñenotí ey ngatu,
Sacramento rehe ñeangu ey pipe oyeco-
hübo. Omenda haguerey rehe ytabíbae
aete ñeangu , mbíatítí pipe oyco, gue-
cha hegui, oñemoti hegui, oñemboara-
quaa hegui, ñemi ha ete , coterä pytunf
dai checa. Mbae ramo tepanga > Mbae
quía abaeteeatu , mbae poromoti ete
haramo guembiapo recoquaa hápe ño*’
te.
Ma hi pico, cheríbí , angapíhí ma-
rangatu Sacramento rehegua rerecóbo
yepe , angapíhí quía mymba rembieca
rehe, mbae abaeteeatu poromoti rehe*
ndetarobaeyeóbo ñeangu, hae mbíatití
Z4 pk
‘3 6ö jira pom aguiyey haba
pipe rae 5 Namaräychene, ere eme 5 ndá-í |
cherecha hay, ere eme 5 nde rapicha nde
rccha ey ramo yepe , yepi Jefa Chrifto
Sacramento nde y momara ohecha > he-
^ápe etei nico ñemime, pytfime eicóbo
yepe , Sacramento eremomara, cheríbí,
hae qui íbípe amóme ñemoti porey ra¬
mo yepe, ñemboaraquaa reco ey ramo
yepe, haere ndemboaraquaa acícatu tata
apíreymene, pabe robaque nde motimo-
ne. Siete cunumbucu raco íma Sara cu-
ñataímaraney rehe omendaaracae ; hae
menda hague mboaye pota ramobe.
Aña, Tupa remimbota rupi, oyuca capia.
Cuete moangapíhí pota hápe ñote mym-
ba ñabe na angaipa hegui oñepíhyro
pota hápe, cotera guecobia ra moñemo-
na pota hápe ruguaí, ymboaí , ymboa-
ye pota hague rehe. Ma hi pico ndere-
quíhíyey , cheríbí ? nde menda haguerey
rehe etecoabíbo rae \ O menda hague tee
rehe guete, mymba ñabe moangapíhí
Tecaereco h/tba XXVV
«ota haré biñae ñande Yara oyuca capia
aña recame heytibo; bitcbe emenda. ha-
■guerey rehe Sacramento , moma» haré
guete moangapihí haré rano. ^
Menda haba nico , cherftn, na an-
gaipa hagua mguäíTüpa ornee ; angai-
pa hegui ñepíhyro hagua ngatu; na gue¬
te mymba nabe ymoángapíhi hagua re¬
he rüguaí abe; guecobia » qui ibipe Tu¬
pi mboyerobia ha» , haere ibape An¬
geles cañyngue rendague moymhe ha»
moñemona hagua rehe catu omendane.
Menda haba abe Jefu Chrifto ñande Ya»
omboíbate Sacramento ramo ymoingo-
bo, ñande ramo oñemoña hague Santa
Iglefia rehe oyecea hagua raangabamo
abe omoíngo , hae mendare upe o gracia
mee ha ramo abe. Ayebe equihiye,
cheríbí, Sacramento moma» hegui, ere-
moti tei nde menda haguerey rehe ei-
cobone Jefu Chrifto Santa Iglefta rehe
yyecea haguen; eremoma» tei nde Sa
$6i Ara poru aguiyey haba
cramento ne , TÜpä gracia rercco h*
banguepe , nde menda haguerey rehc
Tupa giacia mocañymo : angaipa tubi-
cha cte mendare tecoabí haba omenda
haguerey rehe. Chatepico eguírami oi-
cobo Jeíüs Santa Igíeíia rehe yyecea ha
raanga omongia ymotibo , guete rehe
ymunda, o menda bague hegui oypíhi o
menda haguerey upe ymeebo, o menda
hague upe oñemee hague momarä-
mo.
Hae mamo pico , cheríbí , Tupa
mendaha omoña aracaé £
Íbaítjpe yyípíramo. Haé rire Jefu Chrif-
to omboibate Sacramento ramo , o gra¬
cia ñemee ha ramo y moingóbo rano.
Taba amo Cuna herabae , íbí Galilea
yaba reheguape , mendare mboyerobia
ohobo. Cana tabape Jefu Chrifto menda¬
ha Sacramento ramo omoíngo. Mara
hey pota pico Cana yaba rae S tacatef
hey pota. Ayebe mendare aba hacatey
i ñ
guem-
■ Tendereco haba XXV. . 3^3
guembireco rehene ; aypo rami abe cu¬
ña o me rehe hacatey ranone, ndoypo-
tayche ambuae mbooríne 5 ambuae upe
ypuca , hae ambuae rehe ymae rey rey>
bitebe ymongetarey rey , hae ypohubo
yho. Hae aete mara ñabe herä raco aba-
cuera ndoypotay ete omenda hague reco
tabi, ypuca , ymae rey , hae yguatatei
rano ÍHaeomboaci ete ábe ¿hae oñeno-
ti míri ey rano, heco tabí quaa ramo.
Hae cuera aete mymba ñabe omenda ha-
guerey rehe ñote ytaroba oycobo, omen¬
da hague poriahu raíhubeymo ^ ymoti¬
mo , ymbopia racibo no. Ma hi amo pi-*
po co, cheribí, ereipota nde menda ha¬
gue año heco pora ndebe, hae nde na nde
recoporacey chupe rae í Nde reco rupi»
hae abe oicone , cheribí ; ayebe tereico
pora Tupa upe, hae nde menda hague
upe; ereypota ramo , hae ndebe ^heco
pora , nde racatey na hece note ruguai,
nde rete rehe abe, nde pía rehe abe : na
nde
‘3 ¿4 ‘Ara poru aguiyéy baba’
nde mbaebe ruguai egui 5 nde menda há*
gue mbae catu. Aña nde raä ramo , cu-
^ rcnoi ramo, na che mbaebe
mguäi che pía 5 na che mbaebe ruguäí
che re
bítebe che rete 5 che íru mbae
tneme egui 5 ndicatubey ymee, pendehe
yporu rano, tere ychupe , ymotímo, nde
Sacramento momara potareymo.
Galileape abe Jesvs menda omboye-*
robia Sacramento ramo ymoíngóbo*
Galilea ñecobiaro haba, hey pota. C11-
numbucu omenda rupibe, oñecobiaro-
ne, o cunumi reco ímangue opa oheya-
ne; teco píahu rupi note oicóbo. Tupa
raíhu año , hae guembireco año raíhu re-
recöbo , o menda haguerey rehe oñe-*
moangapíhí potareymo 5 Sacramento
rehe año oangapíhí rerecöbo rano. Ndi¬
catubey , cheríbí, nde menda rire nde
cuniimi reco tabí mboyoapí 5 angaipa re-
ya hagua rehe, eremenda 5 na angaipa
pipe Sacramento mongía hagua rehe ru-
guan Ara-
í
'Yepaereco haha XXV*. 5
Äracae pipo co menda haba Tupa
ömoña rae, cheríbi > ñande rubípí que-
ranangatu ramo, yrunäma yñaruca hegui
oyápo, chupe ymeebo. Oquebae , che*
ríbí, mbae ndohechay , mbae ndoñan-
duy , mbae rehe ndoyeapícacay , mbae
amo ndohaíhuy 5 teongue rami ñote 01.
Egui rami abe ereicone , cheríbí , nde
menda rire , opa mbae íbipegua upe ere-
mänone, nde menda haguerey rehe nde-
remaeychene 3 nde remongetaychene;
yñee rehe ndereyeapícacaychene 5 nde
remboyaruychene , hope ypohüpa nde-
rehoichene. Bítebe nde pía , hae nde rete
aracaebey hece ndererecoychene 3 Tupa
upe año , hae nde íríi nde menda hague
upe año ereicobene , haíhu año erereco-
ne , hece año eremaene3 hae año ypora
ndebene 3 hece año nde angapihíne Sa¬
cramento mboaye haba año aguíycy
ndebene, ängaipa hegui nde ñepihyro
ha-
366 \Arapofu agulyey haba
haguä , hae nde recobia ra moñemoñaí
haguä rehe rano. u
jfyemboe, hae teco aguiyey ra ,foL 61 •
hae i68. rehema.
o
• <’ * 4 *
TEYQUE RAMO.
§. XXVI.
Jeecopiaha robainha.
N A nde rapicha ängaipa rehe vmboe,
hae ymoangeco ñore ríiguäi,
ereipoíhune , cheríbi ; yñangaipace mbo-
ori, hae ymboaye abe. Chatepico na nde
rapicha yuca ñote ruguai ereipoíhu,
yyeyuca pítybo abe. Aba amo cotera cu¬
fia ämo oyeyubl pota ramo, eremoí
tamo pipo tucumbo yyeyubi hagua yya-
ymi\
Ye^acreco haba XXVL 3 67
yur!. Cotera haé aé ymoi rire , eneí
emoäta mburu cheyubíbo , e ramo nde¬
be , eremoätä amo pipo, yyubíbo > Ani-
che ängamo , ndepiríngätii amo aipo y é
hegui. Mara ñabe tepia , cheríbi, nde
rapicha ereipítybo ängaipa rehe, y änga
yucáboaña retäme ymondobö > Ma ere-
haíhube pipo hete, y ängä heguibe raé >
Marä ñabe cuñä tabi ereipítybo , hemim-
bota bay mboayebo , haé catu raco oye-
rure chebe, eyabau \ Ma haebe pipo yye-
rure ha bay mboaye , y ängä yucábo,
aña upe ymeebo , Tupa moyromo rano?
Eyo , che cutu epe co quí<je pipe, é ramo
ndebe, ereho amo pipo ycutübo , hae
yyucábo raé 5 Aniche angamo. Marä ña-
be tepe angaipa rehe ndercnoí ramo
ndereipoíhui ndeho,y anga yucábo. Ma
nderehechai pico yñeemboaye pipe nde
anga ereyuca , aña upe ymeeoo i Cuña,
amo quice ndebe ymee ramo 5 cobae pi¬
pe tacheríembobog epe , hae nde abe
te-
368 Ara poru aguiyey haba
tereyeiembobog, y pipe rano oyábo, ’
eremboaye amo pipo yñeeí Anicheamo, ;
mocoibe amo oromänö ndeyapápe. Hae 1
mara ñabe pico yñangaipace eremboaye, 1
y anga , hae nde ängä abe yyucábo, aña 1
upe ymeebo 5 *
Has catu oyerure chebe ; haé che 1
moangeco , na che ruguai, ere raco eye-
copiabo, ñanderubípí recoabo. Haé naco j
ñandeYara upe cuña nderemimeengue
chebe catu, oü uca chebe hey. Haete 1
ñande Yara möcoíbe omboaraquaa, íbaí-
ti hegui ymocemo , Teo rembia ramo
ymoíngóbo. Egui rami abe Tupa nde
mboataquaane , cheribí. Ma nda aguíyei
tepiä, cuña tabi oangaipace pipe Tripa
rnoyro rae ? Nde abe tcpa crcipítyboce,
yTupamoyroyñeemboayebo rae ? Ma ;
ñande Yara abe tepanga na nderenoí yepi 1
oñee mboaye hagna rehe, na nde moan-
gecoi tepa yepi teco marangatu rehe !
eyeporarábo ndebe raé í Haé marañaba
t«a
i*
■
Ye faereco haba XXF1.
tepanga Tupa ñee erembovabai, hae cu¬
ña ñee bay curitei crcmboaye £ Marä ca¬
be Tupa yeporara ndereco catara rehe
na nde mboaguíyei, haé cuna tabí yepo¬
rara mírí upe curitei nde aguíye, hemim-
bota bay mboayebo > Hae hetabe yyepo-
rara ey ramo yepe nde aguíye chupe,nde-
renoi hague rehe note , ñee mxri rehe,
hae ypuca hague rehe ñote yepe : ñande
Yara ndercnoi yebí yebí, oyeporara etc
ndebe 5 nde cay apírey hagua mbípe nde
mongíhíye 5 hae nde na nde porerobiay
Tupa upe.
Che moangeco ere teme, cheríbí.
Jofeph abe omoängeco yeporara ere y
Yara rembireco carambohe > hae cuniim-
bucu nomboaye potari hcmimbota bay.
Ndiyabi, hey chupe 5 nde me Cheyara
ombae opacatu che pope orno!, nde año
na nde meey chebe. Ma hí amo Cheya¬
ra amotí, hece guiñembocaraibo , nde
jehe guitecóbo rae 5 Hae cuña yeporara
jX a bi-
370 Ara poru aguiyey haba
bite ramo, o ao rnoata ramo , oheya.
ypope oñeguähemo chugui. Guaete nde
amyri, eheríbi. Yyoabi etc nde reco Jo-
íeph reco gui. Curiaá tamo , hae ñabé,;
cuña tabí upe : ndiyabi ere rae. Nde ruba
Tupa ñande Yara opa mbae orneé cheoc
che reco catara, nde año na nde meey
c hebes nde remimbota bay mboaye año
ndoipotai > nde rehe che reco hagua año
nomeei. Ma hí amo pipo hecápe amen,
heca marangatu mongiabo , nde relie gui-
tecóbo rae r Hae yyeporara ramo , eheya j
mburu eñeguahemo chuguí, Joíeph ña-
bei. Aipo rami ereñepihyróne , Mboy
ypochibae guibe eñeguahé cuña hegui.
Emaé eme cänguí pyra bera pora ramo
jguaba oberabae pipe hiñamo, ypahápe
nanga mboy ñabé nde cu une , hae Ba-
filiíco rapicha mbae yoha poroyuca oño-
he nde plapene , hey raco JEípirrcu 6’anto,
cheribl Rahlifco mbae pochí ete ; gue^a
pipe note ñande yuca 7 ñande rehe omae-
bo^ ‘
Ye^aeréco haba XXVI. 3 7r
tobe ñande mbopitupa. Haé rami erei
cuñä , cheñbí, nderechabobe , nde yuca,
gueca pipe mbae yoha pochí ete oñohe
nde píape nde ängä yucábo. Haé pipo nde
xequlhíyei chugui curiteí eñeguahemo ?
Eremaece catu hece, eremboyaruce, ere-
pucace chupe , mboy yoha nde änga,
hae nde rete yepe yuca hara nde piape
yñohe ucäbo >. Emboti nde reca, cheríbí;
teo roque ebocoi: Ingreditur mors per
jencflras, hey Eípiiitu Santo. Eyapichí
eme mboy , emboyaru eme ; eñeguáhe,
catu chugui; aneyramo nde cuü, hae nde
yucane. Ndipori, chetíbj, nde yecopia
hagua; cuña na nde mbotmrli, nderera-
habo, ndoyapo ucay guemimbota bay
nderemimboaclpe , nde catu ereipota;
nde mboy robaque ereico , ndereñegua-
he mbotay. Aipo rehe nde yuca , o yoha
pochl nde plape, yñohcmo. EñeguahS,
cheríbí; che roo poriahu che mboainnye,
pdereichene; ñeguähe hagua rehe, nde-
Aa 2 rei-
g 72 Ara poru aguiyey haba
reicotebeí mbaraete rehq? $ nde mbaraete;
ey quaa hápe catu, ereñeguáhene , haeJ
ndereicoiche nde roo nde mboaguiye ha-
guämenc. ’ . j
Haé catu cheraíhu , na che ruguái,;
ere eme abe, cheríbí, na mboraíhu ru- !
guáí nde ángá yuca ha. Ehecha , cuña 11
amo, evo che reraha epe cuy tuyu baípc ;
Chereroiquebo j eupepe ñañomongía ya- ~
quapa , é ramo ndebe , eremboayeamo ’
yñee , che raíhupa co ngaí nde yapápe* ‘
Aniche amo, na che raíhupa ruguai co, 1
che mongía pota hara ere catu amo. Cu- 1
ña ambuae, eyorei , chereroique epe co ]
tata gua^upe yacai mburu mocoíbe , e
ramo ndebe , eremboaye amo pipo he- !
mimbota, cheraíhu pa co cuña nde ya- !
pápe 5 Aniche amo. Mará rami tepá nde
£ 1^ , - h
anga, hae nde rete mongía pota ramo .
angaipa pipe, cheraíhu para ere ere au
chupe J Mará ñabe tata apíreyme nde áu- 1
gá ? nde rete rebebe hapípota ramo, che- J
raí-
/
íTe^aereco haba XXVI. 37?
raíhu para co ere ere aü rano. Mabae
panga nde moñängára , nde momgobe
hara, nde recotebe opacatu mee hara rae*
Jeíii Chrifto, cotera cuña > Jefu Chrifto
año ayete, cuña nico nde yuca hati, hae
nde momboriahu hatí año. Hae mahi te-
pico cuña ñee año eremboaye, hae Jefa
Chrifto nde raíhu parete ñee nderemboa^
yei 5 Mabae panga guguípe nde anga oi-
quíao yñangaipa hegui \ Mabae panga
guecóbe omocañy añä hegui ndepícyro
nagua rehe , tata apírey hegui, hae teo
ipírey hegui ndepícyro hagua rehe rano!?
Cuña, cotera Jefa Chrifto. Jefa Chrifto
?re pone , nde araquaa mírí ramo. Hae
ni ahí pico cuña, nde mongía hara upe,
aña upe 7 hae teo apírey upe nde mee
aara upe , cheraíhu para co ere ere aü •
/ñee mboayébo ? Hae Jefa Chrifto upe
theraíhu para co, tamboaye angä y ñee,
idiyabi ymoyro teíngatu , nderey S
Mabae panga guoo pipe nde mon-»
Aa 3 Sa-
374 “Ara por ti aguiyey haba
garu raé Jefa Chrifto , cotera cuña > Jefa
Chrifto año, ayete. Mará ñabe repico, Je-
fus upe cheraihu para co tamboaye anga
yñee nderey j hae cuña nde yuca haraupe
año cheraíhu para co, ere ymboayébo.
Yagua yepe racoohaíhu , cheribí, omon-
garu hara; nde aere nde tabibe , Jefa
Chrifto guoo pipe ndepoí hatí raíhu ey-
mo’ ^de rabí eme: na nderaihuy cuña,
nde retemongia hagua, guemimbota bay
n.bcayc hagua ñote checa nde hegui,
nde anga., hae nde rete tata apíreyme [
ymondóbo ,aña upe ymecbo, Eneí anga, i
cheribi , aracae panga nde araquaane J j
Aracae panga cobae teco bay ereyabaete- :
recone J Aracae panga ereñeguahe co ¡
mboy pochi guiñe 5 Ehecna co angaipa ¡
quía reya ey yacatu , íbaga roque erem- r
botí yepi guarama nde yeupene. Hae ra¬
mo heya hagua rehe eyerure Tupa upe,
!
i ’
. . - .. í!
YE-
Tepatreco haba XXVIT. 375
r - \ .: 1 ; ’
v- • ’
YECOACU RAMO.
§. XXVIL . i i!
i 'i ¡31
Tupa nande Tara upe agmyebete i i
hagui rehe poromboe haba.
-f
N A opa ara año rüguái , ñandepitu-
he nabo ngätu amo aguiyebete
yae Tupa upe ñande poriahubereco <jan-
dog ey rehe rae, hey S. AguÜin , che-*
ríbí: ndipori ara pScengue miri Tupa
ñande poriahubereco ha ey > ayebe ndi-
poriche abe ranone ara pehengue min
auio chupe aguíyebete ñande é ey hagua.
Yepi yepi etey agmyebete yae Tupa upc-
ne > yepi yepi etei abe ñande poriahube
reco habari. Haé nico íbága , haé íbl
omona, ypora pabéngatu rehebe , ñan-
debe guavama; haé ñande anga omoña
mbae ey liegui, haé ñande rete abe omo-
Aa 4 ña
‘37^ /w# äguiyey häba
m oyoehe ymboyeceabo > ymoñä rird
abe ndopoiri chugui; yepi catu ymoíh-
gobe , hecobe yccóbo , mbae ey ramo
yho yebí hegui, Haé co, cheríbí , nde
rete omoña ; hae nde ang abe , heta mírí
ey nde heguibe omboyerobia harangue
mbae ey ramo heco pipe heyábo angä.
Araquaa ornee rfdebe ; temimbota abe,
mymba hegui nde moíngoebo. Nde äng
guaanga ramo omona hecobe mboapí-
reyrno , haere íbápe oyehe ymboyecohu
liagnä rehe. Nde moña abe Ycaraybae-
cue paume ; Ycaraybaecue hegui, na Yca-*
ray eybae hegui, cotera ypaume ruguaaí,
ñemongaray haba rehe nde mboyecohu
Santa Iglefia membí ramo, hae guaí ra¬
mo nde moingóbo. Nde rete abe orno*
ñemoña aguíyei , noñemoña meguaí,
amengüe heca eybae , cotera yparíbae,
cotera yyeapabae, cotera ypo eybae ra¬
mi. Opa nde recotebe ornee angá ndebe.
Quarahi ara ramo nde recápe liara > Yací, t
hae
1
Yecacreco haba XXVIT» 377
Rae Yací tara mirí ey pytü ramo nde re-
cápeharä; íbí nde reco haguámi 5 íbita
nde pítuhe hagua ; í , hae tembiü agui-
yey tetirongatu , nde rembiporu rama»
ao , nde ñemondehagua? íboti, hae caa-
bo pora tetírongatu , nde ñemoecäi ha-
guama. Ni mombeu habi angá, Tupa (
remimoñängue ndebe guarama: hae opa
egui guemimoñangue yepi omoime
ndebe guarama : ymomgobebo, mbae ey
ramo yyebí potareymo , hece nde te-
quaray hegui. Co angá nico , c aen i.
Tupa nde poriahuberecojpí haba. Cobae-
rehe yepi aguíyebete ere angá chupe nde
recobe yaca tu eycobone.
Ymomocoíndabamo Tupa ñande
Yara ñande rubípí oangaipa ^pípe hande
momara rire-, hae ñande ñaoo ñanderem-
biabí pipe ñande ñemomara rire rano,
aña retame ñande rey tí habanguepe,
ñande ramo cuñatai poriahu maraney
ríepe onemoña nueve yací híepe oí-
nan-
378 Ara poni aguiyey haba
nanga: haere chugui oa mymba cani
hape capia ahoce íroí porarábo , guecaí
nrombucabo, hae ara ymbo ocho haba
PJPe * §u°o oyquitr uca guguí mombu-
j cábo ran« nande angaipa rehe, na ñande
rehe guecotebe ramo ruguar 5 ñande po*
riahubereco rací hegui note catu. Poyye
teco ací mboriahu pabengatu oyporara
oiccbo angá, ñande raíhubari, hae gne-
cobe pahápe ñemombía rací hegui híay
ugui, íbipebe otororomo, ñande angai-
Pa^ po re robia ey rapíromo. Tecaramo
meme hete oyeecoreroba , ñande rem-
biabr rehe cyaheguabo ; haere yñamota-
reymbára ogueroa , oypoqua , ombotí-
riu , rbírar ya Pilatos rope herahabo.
Acoipe opa tupi omombeu ay ; yapu
poromotí guacu ete hece ymopuabo:
ibirai ya oynupa tica ; cinco mil acotes
etei yñamotareymba oytí hete maraney
Yéfdereco hdbdXXVIL ^ 37 9
y naca, rehe fetenta y dos ñuati mbucu
oyatíca , huguí motororomo. Egux rami
Snga, cheríbí, Tupa ral tccatuay angaipa
quaa parey , nde angaipa ohepxbeS nde
repica ramo oñemoxngo haguerari, Ypa
hápe coite Curuca rehe obohii hece
omano haguame herahábo. Acoípe yña-
motareymbára oypxho ypoyobav , hae ^
ypl yobay abe tapígua pipe Curuca rehe
yyaticábo. Eguí rami oúpa Snga Tupa
raiomano, cheribí, nde angaipa hegui
ndepíhyro hagua rehe, Hae yyeqinx nre
yepe niñyro nguay chupe yñamotareym-,
bára, heongue cata abe oyyíquembo-
bo°*, hugui rembire mombuca pábo,
Añexngatui, cheribi, Tupa jambuae
rehe yepe amo na hembiaporabeyche,
nde rehe guembiapo aboce. Mara ñabe
tepipoico yñarua chupe nde ymbohobay,
aguiyebete eyaboanga rae? Yñarua amo
pipo nde angaipa yebi , hobapeteg y ebi¬
bo, heroyrömo angapihí quia poiiahu
3 ^ Ara poru aguiyey haha
rehe ) \narua amo pipo ynupa yebí, yría*
m - cäcutu yebí, íbírá rehe yyatlca yebíbo,
haeyyuca yebíbo, ängaipa guacu pipe,
aguíyebete chupe nde é habanguepe, ride¬
ri vinario haguerari í Eneí angaro, aguí-
yebete ere quaa ángá Jesvs upe, haíhiíbo,
ymboyerobiabo, yñee mboayebo : an¬
gaipa mboyoapíbeymo nde mano ha-
pebe.
^ Nde rehe eguírami ornan o rire ndc
angaipa yebí ramo yepe , Jesvs ndicue-
ray , cheríbí. Curitei aña retame ndc
mondo habanguepe, ho^a apírey ndebe,
nde rehe oycotebebae rapicha, oñemom-
boriahu, nderenoi yebí yebíbo: tobe an-
ga angaipa, cherai , oyábo ndebe yepi:
aguíyeíma cheri nde ñembocaray tel
hague. Mbae ramo panga egui rami che-
rereco epeí Mara ndebe che reco hague
rehe panga > Ma ayabí pipo co ndebe
nde raíhu yeahoce apireybone \ Eneian-
gaipa hegui epoibo ängá : epoi ycoacu
Tecacrcco haba XXVII.
ycbí yebi hegui ; epoi ymboyoapí heguí; M
epoi ängaipa haguame nde yebi yebíri
hegui. Porami Jesvs nde pia atoi ycpi,
chenbí, aña recame nde mondo habän-
guepe. Mara ñabe pipo yñaruä nde reco
chupe aguíyebete eyábo ängä rae > |
Na hocäreiri ndebe Jesvs 5 nde reco-
382 Ara poru agtiiycy haba
yyaraquaabae año , yagua heguibe nde
tabibene , Sacramentos poiubaybo , nde
angaipa coacu pipe Jesvs yuca yebibo,
Sngaipa rerolupara pipe Curucu rehe
ymoi yebibo , 1 upara nre angaipa rero-
yebi pipe ynupa yebibo , Ibíra rehe yya-
tica yebibo : Eneí angá, cheiíbí, nde ta-
roba hegui epoibo > aguiyebete ere quaá
Jesvs upe, yñee mboaye’bo ? mbae pabe
ayoce halhúbo , angaipa coacubeymo,
mbae poromoargaipa pabe hegui eñe-
guáhemo , ymoy rS yebí potareymo.
Heta min eyabe angá oímeTíipa
ndeporiahubereco hatí ñemíméngua,
nde rembiguaa ey; aipo rehe hece abe
agulyebete ere yepi chupene. Ehecha
mbae ñande recotebe ha ete angá co
aguiyebete ñande é haba 1 upa upe ñande
pía guetebo. Aguiyebete yae ramo chu¬
pe , ñamoquirey ñande rehe yporerequa
yoapí haguá rehe. Hae aete aguiyebete
ñande é ey ramo, hae abe ñande poria-
1
Yefaercco haba XXVII. 3 83
hubereco yoapi habangue hegui opui.
Hae ñande Yara ñande poriahubereco
poiramo , marä pipo ñandereconine*
Ayebe, cheríbí, opa ara nde pía guetébo,
nä tere chupe yepi:
Tupa Cheyara poroporiahubereco
apírey, nde rehe año mbae ey hegui
ace, guiñemoñabo> nde rehe aycobe*
nde rehe araquaa areco 5 nde rehe chere-
cobe oyepího > nde rehe teo hegui, hae
tací tetiro hegui añepíhyro 5 nde rehe
opa mbae che recotcbe rehe ayecohuj
nde rehe Ycaraybae cue hegui, hae ypau-
me anemona > nde rehe Sacramento ñe-
mongaray haba areco > nde raí ramo gui-
tecóbo> nde ruguí rehe ängaipa hegui
añepíhyro > nde roca haba rehe cuehebe
ima aña retame ndacay, che íaigaipa ba¬
gue rehe, hae che angaipa coacu porero-
biarey rehe > nde mano bague rehe teo
apírey hegui ace yepe; nde rehe Sacra¬
mentos ñemombeu } hae Tüpara rehe
ye-
‘3S4 2v /w# aguiycy haba
yepi ayecohu 5 nde rehe che rete , hae che
angaguíyey oyco. Ndipapa habi , ndi-
mombeu habi rano che rehe .ndeporere-
qua haguerí.
Ayebe aguíyebete hae ndebe > yepi
guaräma che pía guetébo, che rete, hae
che ang guetébo amboyebí ndebe , opa
che rembiapo poriahu rehebe nde lugui
rehe, nde rembiapo rehe , ndecí nderaí-
hu rehe 5 Santos opacatu íbipe, hae íbí-
pegua nde raíhu , hae nde mboyerobia
rehe ymboye^eabo , aguíyebete che é
habamo ndebe. Curiad tamo opa nde
remimoñangue pía , che pía ramo meme
rae , aguíyebete che é hagua ndebe , hae
nde raíhu hagua rano. Amboací , Che-
yara, che pía guetébo che araquaa ípí
guibe nde raíhu ey hague > cheri nde por
rerequa araya mbohobay tabí hague:
Sng coíte aguíyebete ae ndebe apírey ma-
mone, nde.raíhu año rerecóbo , nde ñee
mboayébo 5 nde moñcmoyro año ay-
Ye$aereco haba XXTlL 385
poihu opa mbae marä a$oce, opa mbae
poromoángaipa hatl hegui guíñeguähe-
nio coítc. Aypo rä rehe aicotebe ndc
gracia yrängue eybae rehe. Enex angá,
che Yara, nde ruguí rehe chebe ymeebo
angá, angaipa reroyebí pipe che rehe
nde porerequa nüngarey cañytex heguú
Amen.
C/5
A¡emboe, hae teco amxyey ra renocí ha
fol. 6 3. hae 222.
ARETE RENÖNDE RAMO,
§. XX VIII.
Tupa upe ñemhoe hagtía rehe yecaere*
co haba.
en
‘Ande anga rehe ñande rete oicobe,
chenbí ; ñande anga oyehegui
yyepea ramo omano. Egui rami abe
Bb etey?
38 6 Ara poru aguiyey haba
ctey, ñande anga oicóbe Tupa upe rían-’
de ñernboe rehe .5 ñemboe tíbey ramo,
cunte! ñande anga omano. Aypo relie
Jeíu Chrifto , pequereme pcquapa , pe-
ñemboe catu Tupa upe , pe ä ey angaipa
pípene , hey. Angaipa guacu nico , cherí-
bí, ñande anga mano haba: ñemboe bey
ramo Tupa upe, arire angaipa oicone;
angaipa reco ramo, ñande anga omano
íma. Na ñande anga rehe ñote ríiguai
ñande rete oicotebe, guecobe hagua re¬
he , tembiu , hae íbltu rehe abe. Tembiu
porey ramo , ndipori tecobe, rbítu porey
ramo ace ypítupa omanobo.
Na mbae ruguaí opibo ace reco > na
robae ruguaí, oga eymc ace reco > ace
ruba , hae acecí omano mba ramo yepe,
na mbae ruguaí hite > tembiu porey nga-
tu , ndicatuy heroho^a 5 curitei ace oma¬
no ocarubeymo. Egui rami abe ndica¬
tuy ñande ang reco hecobe aguí ye i pucu,
ñemboe porey ramo : curitei omänone.
Tem-
Yepaereco haba XXFlIt. 387
Tembiu nico ? cheríbí, ñande rete omom-
baraete ? omoe^aí. Egui rami abeñem-
boe Tíípä upe ñande äng omombarae-
te, poroaängai guaä ramo , ndiyaguíyey.
Hae aete Tupa upe ñemboe porey ramo,
curitei ycangí, poroaängay upe yyaguí-
ye, omänobo coíte. Aypo rehe raco
aña oyeporara ete ñande ñemboe mo^
rängue rehe > opa rupi ñande mboecaeta;
onaboyabay ñandebe , ñande mbogueray
Tupa upe ñemboe hegui ; ñemboe bey
ramo, ticangí, hae tiyaguíye chebe, oyá-
bo. Hae pipo nde, cheríbí, ndereyepo-
raray Tupa upe ñemboe rehe , na nde
angatay nde recora rehe eyecaerecóbo ?
Nde atey ñotc yepi, hae nde cueray ¿em¬
boe hegui i Ayete , cheríbi , nde quacia
mírí ara ñabongna , yeibe ramongua,
ararupi tecora rehegua , hae pytu ra-
mongua mongeta rire, yñee rupi Tupa
upe nde ñemboe rire , ndereñenotí ce
p© aña upe eñemboaguíyc ucábo rae >.
-*•’ Bb z Jvla-
rg83 Ara poru aguiyty baba
Marä ñabe pico , cheríbí , nde rete
relie na nde cueray *, opa ara eremonge.
erenioii2;am , eremóñemonde ,ereyohey>
hací ramo, ereipohanö $ hae nde anga re¬
he note ndereñangarecoi \ Yñangay ,has
yñembíahií ete nde angä , Tupa upe
ñemboe porey ramo , hae ndereyporia-
huberecoi, ereyecopia rey note, ara nda-
recoi, eyábó. Erereco yeibe nabo , aca-
ye nabo , hae pytu nabo 5 angaipa ha-
gua , hae nde rete mongaru hagua ndo-
guatay ndebe ara, cheríbi. Ehecha ñem¬
boe porey ramo,erecañy teme. Ybítu abe
ñande recotébe haba > íbítu porey ramo
curitei ñande pítupa ñamanobo. Eguí
rami abe Efpiritu Santo íbítu marangatu
porey ramo , chupe ñemboe bey ramo,
curitei ñande anga abe ypítupa omano-
bo. Tacibó yñembíahíí ey mbae, taci tu-
bicha oyporara : ndayerobia hay hecobe
hagua rehe, ycarucerey yacatu. Eguí ra¬
mi abe, cheríbí
* ,.. ñemboe nde anga rem-
* •
biu,
Yc$aereco haba XXV1IL ' 3 <?$?
biu, yyuhey bey ramo , nde angähaeí
ete , omäno mbotaíma 5 ñemboe rehc
yyae eybae omäno íma. Ayebe eñe-
momburu angä ñemboe reheTupa upe;
nde atey eme j ndecueray eme, acoi ñem-
bíahíiborete tembiu repeñä ñabengätu*
nde abe ñemboe Tupa upe terehepeñä,
cheríbi , marabe ramo yepe. Nde rete
biñae ndo ha<^ay petei ara ocaru eymo,
hae oquereymo 5 hae nde anga año he-»
ta ara ohaca oñemboe eymone í ñem-
boe co, cheríbi, nde ängä omoecaí, íbí-
tu pora ñabe , omboaruru i^apí , hae
amangí porara ñabe> hae nde araqnaa
ohecapé, nde recorä ohecha uca > nde ñe-
guähe hagua omombeu ndebe 5 Tupä
rehe nde mboyecjea, ypoaca apírey rehe
nde mboyecohu 5 aña upe nde aguiye ey
hagua rehe ndemombaraetébo. Tupa
nande Yara rehegua oguarini ima , hae
guobay omboaguíye , Moyfes ñemboe
yacatu $ ñemboe hegui Moyfes poi ramo,
Bb 3 hae
jira poru agulyey hala
hae abe yyaguiye o amotareymbarí
upe.
Co rire, ñemboe abe nde pía om-
boacubö Tupa raíhu rehe, opa teco ma-
rängatu rehe omoqulrey 5 opa teco bay
oyabaetereco uca chupe, hae opa nde re-
cotebe oyohu ndebe Tupa hegui 5 hae co
Tupa pía ñoquendaboca ramo oyco,opa
mbaeoyerure ha ohupití chugui : opa
mbae che rera pipe peyerure haba che
Ruba upe, omee peeme , hey nico Jefa
Chtifto, cheríbj. Ara guetébo ñaycotebe
íbítii rehe ñande yepítuequíí hagua re¬
he 5 aypo rami abe ara guetébo ñaycote-
be Tíípa upe ñemboe rehe, ñande anga
recobe hagua rehe. Aypo rehe Profeta
David fíete yebí ara meme añemboe nde¬
be , Cheyara , nde mombeu catúbo, hey.
Siete yebí oyábo , ara guetébo añemboe
ndebe, hey pota. Aipo rehe Jefu Chrifto,
peicotebe yepi ete ñemboe rehe , hey
iandebe, cheríbí,
Hac
Ye $ aer eco haba XXV111* 39Í
c Hae niara ñabe ereñemboe ne, che-
ribi ^ Yyípíramo aguíyebete ere ranga
Tupa upe opa nde recobe yacatu ndepo-
riahubereco hague rehe ne 5 hae rire nde
ymbohobay pochí hague eremboa^i nde
pía guetébo ne, heroyebí potareymo, opa
mbae poromoängaypa hegui nde yepea
hagua quabeemo chupe. Aypo rire cata
ereyerure hderecotebe rehe chupe. Tuba
upe ereñemboe ramo, nde Ray rehe nde
mae hápe , ere chupe. Jeíu Chrifto upe
rano , nde rugui rehe , nde Ruba rehe;,
nde cí rehe , Santos opacatu rehe ndc
mae hápe emee chebe cheyerure habí,
ere chupene. Tíipa^í upe rano , nde
membí rehe , huguí rehe, Santos opaca¬
tu rehe nde mae hápe , emee chebe che¬
yerure habí, ere chupe. Yerobia , hae 1
ñemomírx guacu pipe abe ereyerurcne;
na petei ara ruguaí, yepi catu aracaebey
nde cueray eymo. Egui rami nde yerurc
ramo ñande Yara omboaye ndebene,
y Bb 4 mbae
f$* • ¿iraporu aguiyeyhaha
mbae nde yerure haba, nde angä upe hac¬
he ramo ñote.
Opa ara emongeta pete? ace teco
aguiyey renoce ha ñote yepe Semana
ípi rehegua, hae emoíngátu nde acame,
hae nde píape Aña cotí nde guarini ha-
guä, hae ymboaguíye hagua rano. Ener
nde atey eme angá, cheríbí, nde pitaba
eme 5, ehecha nde aguíye nde amota*
reymbára upene.
/Vemboe, hae ace teco agüíyey fcnocc
ha^foL 63.hae234.
Tecaereco haba XXIX• 393
QUATIA POROMBOE HA
marängätu
ij > ;; • '1 :
■ 5 ’ v” i ’
Semana ymoyrundí haba.
ARETE RAMO GUARAMA-
c §. XXIX.
Tupzraíku rehe yeqaereco haba
ambitae*
Tupa ñande Yara poroporiahuberéco
ha , cheríbi ,‘na ängaypa hagua ru-
guäí 5 haíhu apírey hagua catu. Aypo
rehe tereye<jaereco co ara Tupa nde rai-
hu hague rehe, nde poriahubereCo hague
rehe , ymbohobay hagua rehe chupe,
mboraihu bay reroyro hagua rehe rano.
Moco! mbae raco mboraihu moña hati,
haí-
394 poru aguiycy haba
haihupí reco aguiyey, hae heco pora
Wft
heco aguíyey míríbae, mírí año abe haí-
hupí rano 5 heco aguíyey apíreybae , haí-
hu apíreyabe no. Mboraihu moñä hatí
ambuae raco haíhupí porerequa haba,
ymbae mee haba, yporaíhu, hae yporo-
pítybo haba abe. Tupa porerequa ha,
hae yporaíhu haba , nimombcühay, che-
ríbi; aypo rehe apírey haihu pírama.
Haé nico nde momngára , nde recobe
mee hara ndebe? mbae ey hegui nde re¬
noce , heta ete mbae ey mbípe heyábo;
nde moña rire, nde moíngobe yepi, nde
rehe oñangareco, mbae ey ramo nde re¬
co yebi hegui* Ycaraybae ramo nde moín-
go; guerobia ha ornee ndebe > o gracia
abe guaíhu hagua j nde angaipa yebi ye-
bí rire yepe , ho^á rapicharey ndebe? Sa-
crajífen-fcas marangatn ornee ndebe nde-
r.embiabl hegui nde píhyro hagua 5 oma¬
no , teco aci ñenotí nungarey porarábo,
nde raihu pápe , aña hegui nde pícyro
ha-
Ye$aereco haba XXIX* ?9? w
hagua rehe ? guete marangatu , hac gugui
pipe abe nde mongaru , opa teco ruaran-?
gatu nde recotebe ha omee ndebe , hae
íbápe angapihí pabey rehe oñemocaena
Sngä nde rehe rano. Conico , cherxbí.
Tupa ñande Yara nde raihu haba. Conico
nde poriahubereco habano , nde rehe
yporerequa haba, ndoguerecobey nunga -
nde raihu hagua > hae nde poriahubereco;
hagua rano.
’ Nde raihu co nande Yara , cheribv
mbae anxo ñemoña eyuaobe, nde raihu
o marangatu guetébo, o araquaa guete-f
bo, o poaca guetébo, gueco apirey gue¬
tébo, Tupa ñamo gueco guetebo , nde
raíhu guemimoñängue pabe a^oce > An¬
geles acoce, guecobe a<joce ^yepe nde
raihu rano , na petex ara ruguax, gueco¬
be apírey yacatu, nde rehe opoterequa
rerocueray eymo. Hae nde mar a habe
pipo erehaihu , cheribi 5 Ma hi amo pi¬
po nde pia eremboyao, nabae ambuae
raihu íhu aübo rae i Mboraíhu año ra<»
co , chedbi, mboraíhu repi. Mborere-
qua raco yta hätäbebae yepe omombiu
yyocábo. Hae pipo nde lupande raihu
rapicharey , ndereypoepií mboraíhu
ambuae nungarey pípe > Ma hípico ndc
Dia vta suibe hata bite - nde Yara raihu.
»
i'
4
epe rae > hey chupe. Acoy ramo cuña-
tai : che rete acoce, hev chupe. Na mbae
Tecaercco baba XXIX. ^ 397
Cuñatal, che Yara, na che ñeerabey an-
gá ndebe. Nde nico che pía ereyquaa, ay-
po rehe che pía cata tomombeu ndebe
nde raíhu haba, hey 5 hae aypo y é ramo
ypía o^oro , heceoyequaa quatia roo re-
hegua, ypía mama hara , na heybae:
Jesvs año cherembiaihu. A cheríbí >
Mbae pico nde pía rehe y quatia pi rae í
Jesvs raíhu año pipo \ Cari aü tamo
emona rae! Ene! ángaro , cheríbí. Ta¬
pa raíhubo anga nde pía gnetebo , nde
Snga guetébo , nde araquaa guetebo , hae
nde poaca guetébo rano; emoembí eme
mbae ambuae raíhu haguama > ehecha,
gueteboí yepe ndiyacatuy Tupa raíhu ha-
gua > bítebe y péhe.
Tupa ñande Ya ramde raíhu ey rire,
yporerequa ey rire nde relie yepe amo
erchaíhu nde pía guetébo heco pora apí-
rey rehe, heco aguíyey pabengatu rehe
año. Hae año nico hecobe ñeypíru ey-
bac j hae 00 heco paha eybae > hae año.
3 9$ rAra poru aguiyty häba
heco pírucu popí eybae 5 ndipori nico
tenda amo heco ha ey , opa heco ubicha
omoínyhemba > haé año heco pora pa-
bengätu 5 hae año yechaca pora opacam;
haé año mboaca apírey , mbae ey hegui
opa mbae moñangára ? haé año angapihí
opa eybae ; haé año mbae aguíyey pabe
riapi, yñemoñangaba no. Haé año ara-
quaa apírey , opa mbae quaapára > haé
año tecobe opa eybae > haé año yerobia
ha aguíyey yerobia pabe acoce > haé año
mboraíhu pora apírey > haé año mbore-
requa hapichareybae 5 haé poroporiahu-
bereco ^andogey rano. Chugui opa mbae
pora aguíyey gueco aguíyey oguereco»
hece , hae y pipe yepi oguenoí ; haé año
marangacu apírey , mbae pabe acoce, haí-
hu pírä, hae ymboyerobia plrambece ra¬
no. Hae pipo, cheríbí, egui rami Tu¬
pa reco quaábo yepe, nderehaíhuy nde
pía guetébo ? Ma hi pipo nde pía ereype-
héä bíte, mbae poriahu hemimoñangue
. . hair
Yefaereco haba XXIX. 3 99
haíhu a^oce haihubo rae > Ma hí pico
cremoárüá nde pía ítl bay rehe hereco>
Tupa heco pora aguíyeybae mboraíhu
pabe aoce r na nde rehe hembiapocue rehe
nigua!, na mbae amo chugui nde reco-
tébe rehe ruguäí rano > Tupa ramo heco
rehe nde mae hápe cata 5 na nde yurüpe
note rugua!, yñee mboayébo cata 5 yñee
mboaye haba año nico haíhu yequaa ha¬
ba j haíhu pápe teco ací reroo^a haba año
ymoñemoyro potareymo.
Aba amo raco Tupa upe oyco ta-
beyme ymboyerobiábo , yñee mboayé¬
bo , guete haíhu pápe herecoaybo. Acoi
ramo aña Angel yechacába pipe ou,
ymongetábo > mbae ángá pico nderem-
biapo, aba marángátu ? Ma ereymoa pi¬
po co, Ibápe nde ho hagua ? Na Tupa
guatia pípe yquatia píre lügijaí anga nde:
Mbae
400 Ara poru aguiyey haba
Mbae ra pico ereñemómboriahubete yey
coacu pipe , ñenupä , hae ñemboe pur
cu pipe oce, nde pía guetébo , nde
! Tecaereco haba XXIX. 401
araquaa, hae nde poaca guecébo rano,
hae aña yyagüíye ndebene , nde hegui
oñeguahemo.
Ndipori mbae amo aña mboaguíye
ha , Tupa raíhu ñabe. Ehecha , nde än-
gaipa íbícuy rami, caabo rami, capii ra¬
mi heta ramo yepe , pete! Tupa ralhu
mbae pabe ayoce, opa nde pía hegui oy-
tí , ymocañymbábo. Aipo rami abe pe¬
te* Túpa raíhu ndoyporay, angaipa amo
heyque nde píape , curitei heyque habän-
gue omorängue, nde pía roque chugui
ymbocíbo. Aypo rehe eyporu angä, ye-
pi aña mboaguíye haguä rehe, nde pía-
pe aracaebey , heyque hegui. A Cheyara!
A marängátu apírey ! Mboraíhu pabe
acoce, oroaíhu Tupa ñamo nde reco
ramo ñote. Nde moyrö hague ñote ara-
boací ñemboací pabe acoce aracaebey
nde moyro potareymo, eyábo yepi nde
píaguetébo.
■- ■ ‘w
’ r’lilJI 1.1 , _ ’• ■ * t
^ * *• >• n * > \0 * ith a, *
Cc Nem*.
403 Ara poru aguiyey baba
h1emboe, bae ace reco agmyey renocc
baba Arete íjñ ramongua ñabc.
o u
MBAE APO 1PI RAMO GUA-
rama.
XXX.
Toaíbu agmyey bagm rehe ye (¡¿tereco
7 , haba.
lipa raihu gui, cheribí , oñemona
_ nde rapicha raíhu , hae Tupa raíhu
pipe oyebine. Para hegui opa í oce oci -
ribo , haé para pipe o y que yebi hagua
rehe 5 aypo rehe axacae ndocandoy.
Egui rami abeiSpg^T cheribí, nde Tupa
raíhu hegui oñemona nde rapicha raíhu
ne j y pípeoyebine, oñemona yebí ha-
gua rehe ? o^andog ey hagua rehe rano.
».
Nde
H V » «¡í
Ye$aereco haba XXX. 403
Ndc rapicha nico erehaíhune Tupa re-
mimoñangue ramo heco hápe , heroyro
potareymoj haé nico oyeupe guaräma
omoñä, na ñembo^aray haguä rüguäí.
Aypo rehe eremboete , hae erembovero
bia nde rapicha ne, Tüp£ remimoñängue
arigá co, fide yapápe. Mburubicha ämo
rémbiapo raco opa y boya reta omboe-
te , ymboyerobiäbo , Mburubicha rem-
biapö eguí, oyapápe. Aba araquaa míri
amo rembiapo yepe raco ymboete pí;
bítebe tenänga Tupa rembiapo cue he-
mimoñängue rano.
Na 1 üpä remimoñängue rey rugnal
abe nde rapicha, cheríbí > haanga , heco
yequaa ha abe ebocov. Aypo rehe ere-
haihu , hac eremboyerobiane , che Yara
raSnga cobae , nde yapápe. Rey nanga y
boya reta omboyerobia tubicha ete; he-
ce opocobae, oñembo^araybae Teo upe
yquaypí ranjo oico 2 bítebe Tupa raan-
ga rehe oñcmboíjaraybae. Ybíra pehcn-
404 Ara poru aguiyey haba
gue yepe nuguí eremboyerobia Tupa ra¬
anga ramo yyapo pire 5 raa bítebe nde ra-
picha Tupa raanga ramo yyaraquaabae,
hecobebae , hae apíreymamo oycobebae
rama , Tupa raanga hecobe eybae rehe
ereypoíhu nde poco, hae hereco meguaj
bítebe tenanga Tupa raanga oicobebae
rehe nde poco, cotera hereco megua*
Tupa ñangareco ha abe egui nde rapicha,
cheríbi ; hae co yríinamo yepi opa rupi
oico, haaromo , hece oñangarecobo.
Angel abe omoingo herequaramo, haa¬
romo. Mara ñabe tepipo Tupa roba-
que , y Angel robaque nde rapicha ere-
mmotareyne , ereñangaone, yapura he-
ce eremopíiane , cotera ymbae rehe
ereñembo^aray , hece ereteoquayne,
hobápe heco niara erehequíi^ chupe
’ ymotimone r Ehecha y Angel y pía ñem-
boací ogueroyeupi Ibápe Tupa upe nde
cotí cotí ymombeubone. Ehecha nde
rapicha ñemboau hace Tupa upe nde
mona*
¥e$aereco haba XXX. 40 ?
niombeu aybone: Sanguis fratris tuiy
clamat ad me. Abel rugiu hace Caín
oyuca haré mombeu aybo Tupa upe,
ymboaraquaa haguä rehe oyerurébo.
Egui rami abe nde rapicha ñemboací Tu¬
pa nde mboaraquaa hagua rehe oyeruré-
bo yepine.
Tupa rembiaihubete egui nde rapi¬
cha , cheríbí , ymäno llaguen , hecobe,
hae huguí repí eguí j guoo tecatuay pipe
hemimongaruti egui rano. Hae ruara
ñabe tepico nde Tíipa rembiaihubete
ereñamotarey, huguí repí rehe erefiem-
bocaray , guoo marangatu tecatuy pipe
ymongarupítÍ erereco rnegua: Cherecay
rehe opoco , pendehe opocobae, lie y.
ñande Yara ñande retepe yu ñaroo^a,
üí ratíngue yepe ? hae aete ñande re^ápe
capii mili raícue yepe na ñaroo^a quaay.
EguT rami abe ñande Yara angaipa am-
buae rehe hocabe ñandebe , hae aete
ñande rapicha rereco megua ndogueroo-
Ce 3
406 Ara poru aguiyty haba
cay. O amotareymbára gueroa ramo,
oyuca hagua. rehe, pepoco emeäbae che
rehegua rehe , bey chupe. Oyehe ypoco
ogueroo^a ; hae aete oyehegua reheypo
co, ndoypotay.
ñemoyro nde re^apía ramo , curitel
terempmba , ererocoe teíne ; tereroy
py tu eme yepe > tobahe eme nde ñemoy¬
ro nde rapicha upe quarahx reyque hápe
yepe, curitel ernee chupe ñyro haba, hae
eyerure hece chupe rano. Che na che
maraí yepe chupe, ere teíne. Tupa mbae
Tupa ope heroique ímarire Tupa upe
yquabeemo , nde rapicha ndebe yñemoy-
ro hague rehe nde maendua ramo , te*
reheya nde Tupa mbae Altar robaque,
hac tereyebi nde rapicha upe ñyro babari
eyerurébo, hey ñandebe ñande Yara,che-
ríbí. Nde rapicha upe nde ñemoyro rire,
ndeyri; hae ndebe y ñemoyro rire , hey
catu. Aypo rche na che íuguaí ayabí chu¬
pe 5 hae catu, ere eme. Ehecha ñande Yara,
Cu*
Yefaereco haba XXX. 407
Curugu rehe ománobo , ñyro haba rehe
oyerure o amotareymbára upe guarama
Guba upe. Quarahí ara nabo hemimbota
rupi oc£ ymarangatubae upe guarama,
hae ymoyro haré upe guarama abe. Arar
omongí ñande Yara guaíhupara upe gua¬
ra , hae omoyro haré upe guara yepe;
Aypo rehe peñyro pe amotareymbára
upe > pereco catu , yporiahuberecóbo,
penduba íbapegua ñabe, hey : Ycaray ey
mbae yepe nugui guaíhupara ohaíhu,
oyporiahubereco rano. Ma bíte ñande
Ycaraybaecue 7 Tupa raí, Tupa remirii-
boe yayahoce ñande amotareymba raíhu
pípene. Cobae pípe tai ramo ñande recó
oyequaa , ñande amotareymbára upe
ñande ñyro haba pípe, hae hereco catu
pípe rano.
Ehecha, cheríbí, Tupa nderecocue
rupi oico ndebene 5 nde yepe aypo ere
yepi chupe Ore ruba pípe: nde ñyro ore-
be yñangaipabae upe , orerereco meguá
Ce 4 há-
4<3 8 Ara ‘poru äguiyey haba
báta upe ore ñyro nunga 7 eyábo. Hac
ramo nde rapicha upe ndeñyro ey ramo,
1 upa abe ndiñyroyche ndebene. Cobae
rehe ñande mano hápe ñyro haba ñamee
ñande amotaréymbare upe , Tupa ñan-
debe yñyro hagua rehe. Omano raco
aba amo íma o amotareymbára upe ñy¬
ro haba mee ey rebebe. Tupa rope he-
cngue ytu ramo, Pay oñemboe hece.
Túpa upe ñyro haba rehe oyerurébo chu¬
pe. Aypo ramo Jeíu Chrifto raanga oye-
yiUaequú Curucu hegui , hae oyeapí^a-
qua mbotí; na che ñyroyche chnpene,
haé biñae ndiñyroy guapicha upe, oyábo.
Híndo , cheríbi, Tupa ñande Yara oyco
ñandebene , ñande rapicha upe ñande re-
cocue rupi. Aba amo omano mbota-
bae ron ete recháca, hece oñangareco*^
bae , Na torí hagua rúguaí co ara, che¬
ríbi j nde ñemopírí hagua catu Tupa
nde recocue rehe, yyerure hagua rehe,
hey chupe. Aypo ramo hae, eremboya-
bay
Te^dércco haba XXX*
5ay te? angá che ron haba ne, hey chupe;
Tupa Angel íbápe che ho hagua moran-*
du ogueru chebe, che rapicha upe yepi
che ñyro hatí hague rehe , che amota-
reymbára, hae che rereco mengua hara
upe ami nda che pía maräy ; che ñyro ri¬
gatu yepi ,Tupa upe hece guiñemboebo;
aypo rehe ñande Yara abe oñeengue rupi
yñyco chebe. Híndo , cheríbí , Tupa
ñande Yara yñyro ñandebe ñande rapicha
upe ñande ñyro reco rupi.
Nde ñyro nde rapicha upe , ehaíhu,
creco catu rano 5 nde ruba íbapegua raí
nuguí, ndecí Santa Igleíia membí abe nu-
guT. Mara ñabe amo nde ru raíhubo,
tai ereñamotarey > Mara ñabe amo ndecí
raíhábo, y membí erereco megua í^Ndc
rete pehe eguí ; eyporiahubereco angá;
opaca tu ñande nico Jeíu Chrifto rete re-
hegua ; aypo rehe yayoaíhune. Nde raí
nde cu <juu ramo , erehequíi panga nde
yehegui heytíbo, chupe eñemoyromoí
4TO Ara poru aguiyey hab¿i
Kde po acatua, nde a<ju quítí ramo, ere*
yahía panga, nde yehegui ymombóbo >
Ani eté , che rete rehegiia co, nde yapá*
pe. Nde pi cutu ramo ñuatí, curiteí nde
aca oyaibi, nde reca ñuatí oheca, nde po
ohequíí, nde pí poriahuberecóbo. Eguí
rami abe angä ereicone , cheribí , nde
rapicha upe. Amen,
Akmboe hae teco agtiíyey renocc ha>
Lunes ambuae rebegua.foL 60, hae
145.
MBAE APO MÖCÖI RAMO
guaräma.
§. XXXI.
Ace rete wgaypaccray hegui nepícyro
bagm reco mombeu haba.
e Eta raco , cheribí, angaipa abaete-
reco líre yepe heroyebí hati.
Nda-
Yefaereeo haba XXXI, 41J r
Kdahaubie ruguaí , yyabaetereco miri
ríre , chugui carite! opoi , ymboacibey-
mo, Amboaecue ndoyepeay mbae ñe-
moangaypa hati hegai, hae angavpa rehe
poromoängeco hara , hae poromboe po-
chi haragui. Ambuaecue nimaenduabey
Tupa rehe? guecora rehe , omano ha-
gua rehe, Aña reta rata apirey rehe , an-
gaipa abaetecatu haba rehe 5 hembiapo
naarandete. Amonguera noñemboca-
coyri poroaangay rehe; ayebe ohe^apia,
yyaraquaa omombitubaboy, ypia om-
botarobaboy rano > aypo rehe ndohecha-
quaay guembiapopota recomara, noñe-
pityboy tembiporu aguiyey poroaangay
mboaguíye haba pipe,
Aypo rami ndereco hegui , cheríbi,
co quatia ayquabee ndebe nde ñepitybo
haguami, Ehecha , chenbí , guarim ine¬
me ñote co ñande recebe, hae ñande roo
poriahu , ibipe ñande reco yacatu opa
lupi ñande amotareymba ñande mama,
ñau-
412 Ara poru agulyey haba
ñande mocañy hagua rehe. Ayebe fiar-
cotebe ñembo^acoi rehe. Bítebe ñande
rete angaipaceray rehe, hae catu pochíbe,
ñande pípegua ramooicóbo , hae ñande
o ríe guibe ñande írü ñamo oico, ñande
píí ocaru, oque , hae oata oicóbo $ hae
ñande raa opa oyaocaba pipe , gue^a pi¬
pe , oyuru pipe , oapí^a pipe, opoco ha¬
ba pipe , ombae anda haba guetébo pi¬
pe 5 ñande angä rehe opuä , ängaipa rehe
ymoangecóbo,
Co ñande rete angaipaceray raco,
cheribí , oñemboacubo , hae opua angai¬
pa rehe ñande anga moangecóbo. Amó¬
me ñande guereco catu ramo, omonga-
ru yeahoce ramo, omboiu yeahoce ra¬
mo , omonge yeahocebe ramo ; omotn-
bae apo ey ramo , gueroñemoecai rey
rey ramo. Aipo rami guereco reheyñan-
geco ramo, ereicotSbe, cheribí, ymom-
boriahu rehe , ynupa rehe , ymboyecoa- .
cu rehe v timaendua tembiu rehe , ängay-
P*
Ye^aereco baba XXXI. 413
pa rche omaendua habanguepe 5 erombae
apo yepi mbae míri amo pipe , ymbo-
caetábo > eyco rey eme , eguatateímo,
cotera eporoechábo. Egui rami guereco
ramo, oñemomín, hae oquírírine. BÍ-
tebe ñemboe pipe , quatia marangatu
möngeta pipe, haeymonge caru ey pipe>
eguí ngätu ymoñemomiri harete 5 aipo
rehe yñangeco ramobe , ypuä ramobc.
Tupa upe, Tupäcí upe, San Jofeph , hae
nde Santo Angel upe eñemboe curitei;
chupe nde aguiye hegui, ^ypícíboy nde
quatia ymöngetábo aña reta rehegua, co¬
tera teo rehegua, cotera Jesvs mano ha-
gue rehe, cotera mbae ambuae rehegua
rano. Ehecha nde pituba ramo, nde atey
ramo, nde mboaguiyene.
Amóme nde rete ängaipaceray oñenv-
boacubó, aña rembiapo hegui i hae ra-
co mbae nderembiaihucue amo , cotera
nderembiechacue yechacába rehe, cotera
yñee apitay bay nde r^mienducne rehe
414 Ara pora aguíycy haba
ndeinomaendua, nde rete ängaipacerai
moangecóbo. Aipo ramo curiter eyeo-
baca $ Jesvs che pítybo epe , eyábo. Cu-
rucu co aña mboaguiye hague > aypo re-
he oqulhiye ete chugui. Hae acoi nde
rete , hae aña Arete pipe nde raä ramo,
eyerobaboi Tiipa Tuba upe > na eyábo:
Poaca apírey , emombaraete anga che
pía > ticangí eme ängaipa upe 5 che pas; ru¬
pi be raco che rete, hae che ánga nde re-
mimoñangue amboyebí ndebe, ymeebo:
Co ara na wigaipa hagm rügmi , che
yapápe : ndiyabi ndemoyro rehe yporu*
ndemboyerobia hagua rehe ñote , erey-
poruruca chebe, Cheyara , na ndemoyro
hagua ruguaí: amboací, Cheyara , nde¬
moyro hague opa mbae mará acoce,
nde año orcaíhu mbae pabe a^oce : na
che angaipabeychene.
Lunes pipe nde raaramo ; mítangi
Jesvs, amee ima curi ndebe che rete, hac
che ängä 5 ndipobey ängaipa upe guara,
nde
Yefaereco haba XXXI. 41 >
nde che rooporiahu rehe erenemonde,
ymboyerobiábo , nde ruguí pipe ypíhyro-
mo nde miri guibe.Ma hí amoche amon-
gía aña upe ymeebo rae > ndicatuy, Che-
yara. Amboací ndemoyro bague opa
mbae mara a^oce, nde hegui año aquí-
híye opa quihíye acoce : ndayabíbey-
chene.
Martes nde raäramo > Efpiritu Santo:
mboraíhu pora apírey, nde roga co che
rete, hae che pía, Cheyara : Nde pituu
ha ebocoi. Ma hí amo chugui oromoce
angaiparehe rae. Mahí amo nde roga
amongia , chugui nde mboveguaiubo
rae > ndiyabi, Cheyara. Yeybei etc anga
raco amee ndebe che rete, hae che pía:
Na wgaipa hagm rugmi co ara, che
yapápe. Ma hí amo aña rehegua rehe
aroyecea ymongíabo, chugui nde moce-
bo j ayabaetereco ndemoyro hague opa
mbae mara guibe ? nde año oroaíhu, nde-
ntoy-
416 Ara poru aguiyey haba
moyro año aipoihu opa mbae mara acó*
ce: ndoromoyrobevchene.
Miércoles nde raaramo San Jofeph
upe eyeroba boy , na eyábo chupe : San
Joíeph maraney, Jesvs rubangá , Maria
maraney haba raaro haré > ndcbe racochc
pag rupibé che rete , hae che pía amee
curi nde mbae ramo: IVa angaypa ha-
gui rngmi co ara , che yapape. Che pí-
tybo epe , angaipa upe che aguíye hegui,
che rete moquirírímo. Jesvs año cherem-
bialhu mbae pabe acoce 5 ymoyro año
aypoxhu opa mbae maranguibe : namoy*
robeychene.
Jueves nde raaramo : San Miguel,
che Santo Angel, che raaro hara, peeme
raco che rete , hae che pía amee curi:
Co ara na angaipa hagua rüguaí, che
yapápe 7 che pltybo epeyepe angá , ym-
boaye haguä rehe; íbaga gui aña rey ti
hague ñabe, che hegui ypeabo, tata -api-
rey-*
Te^aereco baba XXXT. 417
reymé ymondóbo. Tupa año ahaíhu
mbae pabe acoce : ymoyro año aypoihu
opa mbae mara guibe : nda moyrö poca-*
bey.
Viernes nde raäramo > Jesvs upe eye-
roba boy , na eyábo : cheraíhu nde yuca
íbira rehe, Cheyara: hae amo pipo che
oromoyro mbae bay raihu pipe nde yu¬
ca yebibonungá rae > Ndiyabi, Cheyara»
che pítybo epe anga nde ique quarépe
che mibo ängá, nde ruguí pipe che rete
angaipaceray moroy^abo. Nde año 010-
aíhu mbae pabe acoce : nde moyro año
aypoíhu opa mbae marä guibe : angibe
ndoromoyrobeychene, Cheyara.
Sabado nde raaramo : Maria mara-
ney, angaypabiya ci 5 che co nde membl
ängaipabiyarete ramo che reco hápe; nde
rete maräney rehe , angaipaípi hegui nde
ñepíhyro haguc rehe , che pihyro epe
Sngá che rete angaipacerai hegui hacubo
moroyeamo 5 nde membl raíhu, hae nde
Dd raí»
'Ara poru aguiycy haba
faíhu año aypota s pe moyro año aypoi?
hu opa mbae niara guibe , eyábo chu¬
pe. . : ’ ^ i
Nde menda hague rey rehe nde ma€
hagué rehe, hobaque nde reco hague,
ymongeta hague rehe, mbae ndebe ymee
hague rehe, cotera nde chupe mbae mee
hague rehe, hae ymboyaru hague rehe,
nde rete angaipaceray ñemoangeco ramo,
ndipobey , cheribi, mbae ambuae amo
chngui nde ñepihyro haguä, nde aé meo
egui rami eicóbo ndeyehe nde rete ere-
tnopíia. Aypo rehe ymboací pipe notes
hae ñeguähe pipe; hece maebeymo ño-
te , ymongetabeymo , ñee apiray rendu^
beymo ñote ereñepihyro chuguine, che- <
ribí: ñande Yara yepe nande pítyboy-
ehe , nde menda hague rey recha ramo,
hobaque nde reco ramone s nomeeí ñan¬
de Yara egui rami oicobae upe o gracia:
egui rami oicobae niiguí , haé aé oheca
tocañy hagua, haé aé guet^ angaipace.”/”~
I’
fe f aereco baba XXXI. ¿¡.ip
eirumo; haé ae aña omboorí , niara
ñabe amo Tupa oypítybo rae i Ayetó,
cheríbí> nde ängaypaceray ramo, embo-
ti nde reca 5 eñeguahe cuña pabe hegui,
nde rapicha tabígui abe > nde apica em-
botí , ehendu eme ñee apiray * pochí,
bitebe cuña emongeta eme, eypohu eme;
hae ño hendape eico eme aracacbey;
aneyramo erecañy yepi guama ne.
’• ” ’ ■
Nemboe, &c. jftdbue upo moco! um
buae reheguu,
'Arapórú agulyty haba
MBAE APO MBOHAPI RAMO
guarama.
§. XXXII.
, f
7’cuí mdranpattt reropícopí haguk rehe
Poromongeta haba.
N A rnbae ruguaí teco marangatu
ñeypmí , ypa hápebe obáhe ey
iamo- Teco marangata reropocopí ha.
rae íbápe oyquene, hey Jefa Chrifto, che-
ribi. Nde cueray eme, Tupa raíha he¬
gui/ Tupa ñabe eyco ; Tupa, ndicueray
nde raíhu hegui , ypa hápebe catu nde
raíhu oguerobáhS guecobe mocañymo
nde raíhu pápe. Togueyí Curu^u hegui,
toroguerobia Tíípá ñamo heco, é ramo
yepe o amotateymba , ndogueyíceri,
nde raíhu hegui opoi potareymo, na ta-
pígua ruguaí Cutu<¿u tehe yyatíca haré;
* Ye<¡¿tereco haba XXX//. 421
nde raíhu catu. Heta cunumi , nde ña-
bengua. Tupa raíhupára , ymoyro pota-
reymo guguí mombuca liare ; nde aete
nderey range Tupa rehe , cotera teco ma-
rangatu rehe mbae aci miri aube pora-
rábo range. Etí mírí aube ytabíbae hegui.
Mará ñabe pia eguibae ndicueray aña he»
gni, ndicueray angaipa hegui , hae nde
curite! Tupa raíhu hegui, yporoquayta
mboaye hegui curitei nde cueray , nde ca¬
neo teco marangatu hegui \ Ma yporabe
pipo Aña Tupa heguibe > Yporaíhube pi¬
po chugui rae > Ma haebebe pipo angaipa
teco marangatu heguibe rae: Teco ma¬
rangatu nomeey ndebe ñemboací , no¬
meey ñemombía, nomeey ñenotí , no¬
meey íbíraqua ñemboaraquaa , nomeey
azote vnomeey ñemoeraquandav: Tupa
na nde rereco maray , nde moingobe ca¬
tu; araya nderecobe rehe oñangareco;
teco orí apírey ndebe guara rehe oñem-
- bo^acoi; ndicueray nde raíhu hegui, nde
Dd j aete
4“2 ^ ’ -draporuaguiyey baba
aere ana mboorí rehe ñote ereyeporaráj
ängajpaquía rehe note rano.
Ada ndereñanduy panga cuehebe an-
gapíhí teco marangatu rehe, ndipori an-
gapíhí hece yyoyabae ramas cuehebe te¬
co marangatu ndiyabayri 5 nda hacíl nde-
•be: mbae ramo , co ara yyabay rae £ Oy-
coe panga Tupa co ara cuehe gueco he-
gui* Oñembote panga teco marangatu
rae 5 Cuehe guecocue rupi ñote heconí:
ISIde catu ndecueray chuguí 5 nde catu, |
erembote nde reco. Ere anga chebe. che-
nbi: cuehe nde marangatu hague íma,
opabae cue íma, hae curié oubae ra nde
rnbogueray panga, coterä nde mocaneo
panga \ Ani abe 5 ndeyri range nico oba-
hemo s aypo rehe ndiyabi nde mocaneo.
Ayebe ñipo co ara pehe año nde moca-
neo , hae nde moangeco rae í Hae mbae
tepanga petei ara pehengue rae í1 Ma hx
pico na nde rocay rae , cheríbí , Tupa
raíhii raíhupápe, teco marangatu raíhu-
*"Tenderteo haba XXXJ1. 4 ^'3
pápe abe, ara pehengue mírí aube 5 ha§
Tupa ndicueray nde ñemoñaeymobe nde
raíhubo. Eñenoti muí anga , cheríbí;
ehecha nde rapicha nde yay nde rehe
opucábo ne : co pia teco marangatu raí-
hupá reco rae 5 n\bae bai hacíbebae nipQ
eguí teco marangatu ; ayebe, cobae haí-
hupára yepe ycueray chugui, oyábo. Hac
co ara nde mano hagua quaábo, ndecne-
ray amo pipo Tupa ñee mboaye hegui,
coterä teco marangatu ambuaecue hegui
rae í Aaniche amo ayete. Mará ñabe te*
panga nde recobe bíte hagua quaa eymo
nde caneo , hae ereyeahey teco maranga¬
tu rehe rae ? Co ara note co nde recobe
ereyquaa, cheríbí; aypo rehe nde cueray
eme j curie guara ndereyquaay ; mega ay
coe upe nderebaheychene : opa ara co
ara note: Ayebe na angaipa hagua ruguaí,
ere yepi, teco marangatu rehe eñemo-
quíreymo.
Opa ara David ñabe : Nmc cozpu*
Dd 4 ere.
-
lafiBEBSC—
4-4 * ÁrA poru agulyey hdiä
cre, co arae co, Cheyara, añeípíru ndfe
raíhúbo, co arae teco marängätu rehe
che caneonde 5 ma hi amo che ñeipíru
ha ara pípebe che cueray raé í Opa ara nde
reco marangatuce ha embopíahu , Tupa
upe eñequabeemo , ymboyerobia rehe
año nderecobe pombo. Nde cunumí
guibe Tupa upe nde rete, hae nde ängä
cmboyebí 5 ehaaro eme nde tuya ha > ara
Sngaipa haguäbey ramo año eñemeebo
chupe; ndoipotay ñande Yara nde rete an¬
gaipa íemimocangícue , Aña remiroy-
rongueoyeupeyquabee. Aypo rehe ami,
becha raí quíri, pete! roí rehegua catu
oyquabee uca oyeupe. Nde tuya hápe
éreñemee ramo , nderemeeyche chupe
becha laí ne > taya^u bay angaipa rehe
oñemongíabaecue note eremee chupe
rae ne.
Co ara na angaipa hagua ruguaí, hey
ndebe co nde quatia yepi, cheríbí. Ayebe
embopíahu yepi ndepíape angaipa abae-
Tefaereeo haba XXXlI* 42,5»
íéreco haba, Tupa raíhu haba, teco ma-
rangata pabe rehe quírey haba. Eyco ali¬
ga quarahi ñabe , hae oce , hae oyque
omanobo nunga, ñande hegui oñernibo>
hae curie yei nabo oce yebí, hae^oique
yebí rano, aracaebey ndicueray, nicaneoy,
ndopítuuy 5 aypo rami nde , cheríbi, ara
meme embopíahu nde marangatucc ha¬
ba 5 ehecha Tupa reta bia piel haré, aña
rape rupi oyebi ramo, ndicatubey chupe
íbápe yho haguä , hey Jeíii Chrifto> tape
rupi opítabae, nobähey guetame : egiu
rami abe, cheríbí , teco marangatu rape
rupi nde caneo ramo , ndecucray ramo,
erepíta ramo , bíte angaipa rape^rupi ere-
yebí ramo , nderebaheyche Tupa reta-
mene aracaebey ne.
fjemboe hae teco aguíyey ra renoce ha
Martes ambucte rebegua.
if.26 'Ara portt aguiyey baha
TEYQUE RAMO GUARAMÁ.
§. XXXIII.
¿ ■ ■ * ir ft j
«■ 71/pa gracia reropocopí baguz. rehe
yeqaereco haba.
N Dipori mbae Tupa remimoñangue,
y gracia ñabe, ymboete píräma,
Avporami abe ndipori mbae ymboacl
pira , ycañytei ñabe rano 5 aypo rehe ñe-
niondíi haguä mbete , ymocañy rapíro
^cí catu^ey. Mara ñabe pico nderemboa-
cíí ycañy hagtie , mbae pabe acoce heco
ubicha ramo yepe 5 Mara ñabe pico ymo¬
cañy rire nderorí, erepuca , hae nde an-
gaplhí eycóbo ? Cuña amo raco quare-
poti «um omocañy, hae oyohu ey ya-
catu niñangapihíi, hey Jeíii Chriílo,yñan-
gecocam oycobo ; tata omoendí, cotí
opa oypibu, caramengua oypíguar
Yecacrcco haba XXXíIt» 42,7
rupiomae pobibi oycobo > yyohu rirec
catu yñangapihi coíte. Nde aete, cheri-
bí , Tupa gracia íbápegua , hae^ibípegua
guibe heco aguíyeybebae eremocañy teí,
mbae bey poriahu rapicha j hae ymocany
rire ,na nde ängatay hece , mbae bey
mocañy haré ñabe ñote ereico.
í O boya Santo Job ñande Yara,
omomboriahu carambohe , ypía raá ha-
gua rehe, hae toca haba rehe ñande mboc
haguá rehe rano. Opa tai, hae tayí oyu¬
ca > opa tumba omocañy > hete rehe ye-
pe opoco ací catuay betey > ypí api gui¬
ñe, yñaca apipebe omboay. Santo Job
reco poriahubete reraqua rehe raco, hai-
hupára oyogueraha , ymoingapihí pota-
raúbo bina 5 hae aete yporiahubete rapi-
charey recháca iti paume ytaquipe pene
pipe yyeacoog recháca rano , yñaraca-
ñy, oñeerabeymo oñemondii raci he-
gui. Hae nde , cheribí , erepuca , ereñee,
nderori Tupa gracia mocañy rire ycpe!
Nde-
4-8 rArä poru aguiyey haba
Ndereñandu quaabi nde ängä reco poría^
hubete rapicharey, Tupa gracia moeañy
litigue rdiCt Tupa ñande Yara Santo Job
momboriahu bague , mbae ocacotígua
año, hete ytuyubae ra rehe note opoco:
hymba, hae tai reta nambíí omanobae
ra note rano omocañy chugui 5 y anga
aete Tupa gracia yepi oguenoí j hae aypo
ramo yepe, haíhupára oñemondii, ypo-
riahu recháca, hete ara hobaque oñee ey,
hae oñemboací renoíha ; hae nde , che-
ribí, nde angä reco poriahu, Tupa gra¬
cia mocañy hague rehe , ndereñemondü
ymboacíbo. Mbae ramo pipo i Tupa gra¬
cia mboete ey rehe , heco quaa ey rehe,
íbipegua mbae poriahu nde rete remian-
du, hembiecha note raíhuba rehe , hae
ymboete haba rehe rano.
- • Enei angá eyecaereco catu Tupa gra¬
cia reco ubicha rehe 7 haíhu, hae ymboe¬
te hagua rehe rano ; emboad yepi y mo¬
cañy tei hague; Tupa gracia cañy note
nico
Yecaereco haba XXXI11. 4^9
nico nde ängä omomboriahu, omoiin-
day, Tupa yeguaru habamo, hae hembia-
bae tereco ramo omoíngo rano > Tupa
gracia cañy note mymba ramo , Ana ra¬
mo , tata apírey rembia ramo nde mom-
go > Tupa gracia cañy note. Tupa raí ra¬
mo nde reco omocañy, opa teco maran-
gatu rehe ndembotequaray, nde araquaa
omboopa , nde pía omoata, nde rete an**
gaipaceray omboacubö nde anga rehe
ymopuäbo, hae íbapegua opa mbae ya-
ramo nde reco omocañy rano. Aypo^ re¬
he nde rete guetébo tecaramo meme
oyeroba ramo, hae te^aí uguí pipe araya
y cañy rapiroramo yepe , ndohapiro agm**
yey yacatnyche amo ayete. Hae ma hí
amo pipo eguí rami Tupa gracia cañy
rehe nde reco rire yepe ? eremocañy ye-
bí tei mbae bey rehe eñemomboriahi*
yebíbo rae)
Tupa gracia eremboete ramo , yepi
yniocañy hague mboaci ram?, erernbo-
43° rAra poru aguiycy hahd
pícopí nde angä pipe , nde mano hápebe,
herobähemo ne, cheríbí. Haete ymboací
porara ey ramo, curiteí eremocañy ye-
bíne; haete nda aguíyei ymboací porara,
hupia reta hegui heroyepea ey ramo. Eher
cha, nde re<^a co Tupa gracia rupia ramo*
ymocañy ha ramo oico ndebe > eremae
cy rire , na nde ängaipaiche amo , Tupa,
gracia mocañymo. Aypo rehe , cheribí,
emboa nde re^a > namaray, amae rey ño-
te co, ere eme 5 nde re^a rupi oyque än-
gaipa yoha nde anga pipe 5 nde araquaa
omboopa 5 nde pía omoangeco, nde roo
Sngaipaceray omboacubo , hae nde reca
raquícueri nde pi oho coíte Tupa moñe-
moyro haguame , mymba araquaa ey ña-
be, mbae amo poihu eymo. Aypo rehe
nde mae ce haba ereyabaeterecone , nde
mae ce haba ereyti nde pía heguine > nda.
aguíyey mbae poromoängaipa hatí hegui
nde yepea, nde reca ábe ereyoog, heytibo
Ädeyeheguine nde tnae ce abaetereco. pi¬
pes
Ye f aereco haba XXX1IL q.31
pe 5 nde pía hegui ymocañy pipe. Cobac
rehe raco angaipa nda heyahay, maece
haba reya potarey haba rehe. Te^a rupi
angaipa yepi oyque. Ayebe ramo teca
ñembotí ey ramo , angaipa abe oico yepi
guarama ne. >
Guatatei abe Tupa gracia rupia*
Ayebe guatatei pipe aña upe erebähe,
tayí upe rano, acoype yoecha oyco > hae
ñomongeta; hae angaipa yoha oyque coi¬
te nde anga. pipe, nde re^a, hae nde apíca
rupi nde araquaa mboopábo , nde pía
moangecóbo, nde angaipaceray moquí-
reymo, nde anga yucábo , Tupa gracia
niocañymo. Híndo, cheríbí , guatatei
nde angaipa ñeypyru ha rae. Aypo rehe
guatatei ce haba abe ereyabaeterecone»
guatatei ce haba abe ereyti nde pía hegui-
rie: aneyramo curiteiTupä gracia ere-
mocañv yebine. Eyahia nde pí , cheríbí,
guatatei ce haba abaetereco pipe > guara¬
ní ce nde pía hegui heyti pipe 5 guatatei
43 * Araporu aguiyeyhabä,
ey rire > ndoicoyche amo yoecha , hae
ñomongeta * hae ängaipa coíte ypa haba-
mo. Aguatare! co, ere eme, guata te! pí-*
pe mboy nde cuü hará, hae nde yuca ha¬
ra upe erebahene s guatate! ce abaetereco
cyrehe abe raco angaipa ndopaquaabi,
cheríbí.
Puca rey rey abe Tupa gracia rupia.
Ayete, puca hegui oyco ñomongeta, hac
ñomboyaru 5 ñomboyaru hegui angaipa
cte coite. Puca ey rit e , hae ñomongeta
ey rire, ndoicoyche amo angaipa , che¬
ríbí. Apuca reyñote, amongeta rey ñote
ere eme, ñandú. Ehecha puca haba rupi
abe angaypa yoha oyque nde píape , nde
mbotarobábo, hae nde yucábo. Aypo
rehe puca ce haba abe eyabaetereco 5 pu¬
ca ce haba abe eyti nde pía hegui 5 embo-
tí nde yuru 5 hae rupi abe Tupa gracia ru¬
pia oyque, nde píape ymocañymo. Ehe¬
cha , aña rayí yñee pora pora aü biña»
haete ypahaba yrobací ece i hae quice
Tecaereco haba XXXIII. 4,,
hapua yobaybae ñabe oporocutu , hac
oporoyuca 5 nde inga, hae nde tete abe
oyucane.
Eva ñandecí ipí Tupa gracia pipe one-
moña biña 5 hae aete nombopTcopu t [1L1_
pia^hegui heroñeguahé ey tiague relie.
Oce raco íbaítí rupi oacabo ; oara pipe
aña upe obahe. Acoype oñomongeta
iba Tupa ñande Yara peu eme yague re¬
he. Na maraychene , Tupi rami ngatu
peyco, y u ramo ne, hey chupe aña. Ai-
po ramo ñandecí iba rehe omae ; omae-
bo oyporangereco j yporingerecóbo,
opoco hece ypoobo 5 hae y ubo coTce’
Tupa gracia omocañy. Oguatateí ey rite
ñandecí , nobaheyche amo aña upe;
ymongeta ey rire , ndoguerobiayche y
nee ; iba rehe ornas ey rire , noiporan-
gerecoyche amo , hae ndo üyche amo
coite Tupi gracia mocañymo rae. Tupa,
eguatateí eme, aña emongeta eme , iba
rehe emae eme ndeyri chebe, iba -tereit
be eme.
434 Ara porn aguiyey haba
eme , hev ñote raco , hey hey au ñande-
ci s haete curitei ohecha oguatate’i rem-
biapo 5 iba oü 5 hee hee aü chupe ; haete
ypahape y pía omborobací , íbaití agui
oyu, tea rerubia ramo omoíngo ñande
pabe rehebe > opa mbae rehe ñande mbo-
tequaray Tupa gracia- ñande hegui ymo-
cañymo. Aypo rehe; nueve ciento roí ru¬
pi pete! yebí Tupa gracia mocañy, hague
ohapíro, oñemomboriahu ací catu o¿-
cóbo angä omanö hápebe. Erehecha
panga, checíbí, mae rey , poromongcta
rey , hae guatatei rembiapo >
Bítebe cuña año rendape ypiri ho
haba, angaipa ambuae reco ey ramo ye-
pe , ypiri ho haba, hae ño hendápe, an-
gaípa recabo, angaipa guaca ramo oico.
Tupa gracia mocañy ha ramo jnda hau-
bíe rugual , ypiri , hae ño hendápe,
ohobo nico , oñemoíngo íma angaipa
haguáme 5 aipo rehe angaipa ramo oico,
angaipa etc ambuae recq ey ramo yepe. ||
Tee Aereco haba XXX HI.
Tata robaque ohobae ocayne , cotera
haca aubene. Aipo rami abe cuna roba¬
que ohobae yñangaipane , cotera yñau-
gaipaceray aubene. Aipo rehe tereho eme
aracaebey, cheribí, cuña piri , haé ño
henddpe , Tiipa gracia reropocopí pota-
ramo. Háete ymocañy bague rapiro agui-
yey hagua rehe , hae mbae poromoän-
gaipace opacatir hegui ñeguahe, hae hece
nde ae bíce haba reytí pa hagua rehe nde
pía aguí, ereicotebe, cheribí, Tupa gra¬
cia poropítybobae rehe : ñandeaé na ñan-
de poácay. Aipo rehe, cheribí , yepi Tu¬
pa upe y gracia poropítybobae rehe eye-
rure , angaipa upe nde aguíye hegui 5 to-
he^ape nde araquaa , tomboopa eme
aña rayí recha pota haba , nde pía to-
mombaiaete , tombotaroba eme angaipa
yoha, nde rete angaipacerai racubo^ to-
^orof|a ,4iae tomoquíníní, topuä eme
aña pítybomo nde mbotabí hagua rehe,
hae opa mbae poromoangaipa hegui tan-
£e z de-
436 wAra poru aguiyey haba
depíhyro Tupa gracia nde mano hápebe
herobahe ucabo ndebe. Na mbae ríiguáí
nico peteí, coterá möcoi roí hereco, he-
romano ey rano.
Judas oñeypyrü pora $ ypahápe ote-
coabí mili ey Jelu Chrifto meebo yña-
motareymbára upe. Salomon yyaraquaa
ete ocunumbucu ramo , otyarohápc
oñemboopa ycaray eybae Tíipa Tupa aü
mboyerobiábo. Aipo rehe Jeíu Chrifto
teco marangatu guecobe pahápe heroba¬
he haré rae aguiyey oicoibxpe, hae íbápe
oho ranone, hey 5 na mbobí roi note
ymarángátubae ruguaí. Mbae panga ere-
reco, chenbí , nde remíty reñoí rehe,
ypahápe ypim teí ramo ? Caneo tei note.
Egui rami abe Tupa gracia reromano ey
ramo. Nde remíty yyaguíye hagua rehe,
hupia agui erehaaro , ereycaaquíro, ere-
mongora , hae arai rehe Tupa upe erc-
yerure ; ypahápe ypiru teí ramo nico, opa
nde caneo hague ocañy teí. Eguí rami
abe
Yefaereco haba XXX1IL 437
abe Tupa gracia erehaaro hupia aguine*
eieycaaqiuro angaipa nde pía hegui ymon-
dorobone 5 eremongorane , nde reca
mbotíbo, aiai Tupa poropítybo rehe
eyerurébo > aney ramo eremócañy tex
ypahápe herobahe eymone.
Guata hara guetá repeña hara, ypa¬
hápe guetá bia hegui opia ramo , ndoba-
heyche guetáme ne, tape ambuae rupi
ohobo. Egui rami abe iba reta bia hegui
ereyepea ramo ypahápe , aracaebey nde-
rebáheyche nde retaixiene > aypo rehe
eguata íbi yepi nde mano hápebe , Tupa
reta bia rupi eyeóbo. Egui rami erebáhe
coTte apirey mamo hece nde yecohu ha-
guamene. Amen , Jesvs , Maria, y Jo-
feph.
AJemboe, hete teco aguíyey renocí ha
Teycgue amboe rehegua.
Ee $ YE-
4í$\ ^rá poru aguiyey haba
‘i, ^ . “i • * .
YECOACU RAMO GUARAMA.
XXXIV.
Tl^pa gracia Jefu Chrijlo ymboete ha¬
ba rehe ye<¡aereco baba.
A
u“„ t Tr t f\ I # . . > • .t , I … :
Ngaypa reroyebí ey hagua raco ym-
baraete ete , cheríbí , Tupa gracia
mboete haba > aypo rehe eyecaereco hece
co ara. Mbae aguíyey reco quaa hagua
rehe raco, heco quaa parete ymboete re¬
he ñañangareco : Túpa gracia quaa pare-
te Jeíu Chrifto año, cheríbí. Aypo rehe
ymboete hagua rehe , emae mbegue catu
hece hembiapo cue rehe. Mbae rehe pan-
ga T upa raí ñande ramo oñemoñä rae!!
Mbae recabo panga , íbagagui ogueyí,
hae o cí hegui capii aramo oá oúpangá?
Tupa gracia recabo año > ñandebe ymee
hagua rehe año. Mbae rehe panga o quí-
Yifáerico bdba XXX » 43 9
rí guibe guoo , oyqiutí uca , nguguí
mombucábo rae > O gracia ñandebe yyo-
gna haguä rehe ñote. Mbae tubichaete co
Tupa gracia rae $ ayebe Tupa raí yyara-
quaa apíreybae yepe, mbae amo rehe
ytequaray eymbetebae yepe > hece oñe-
momboriahubete oicóboanga, na oyeupe
guara rehe ruguai, ñandebe guara rehe
ñute catu. Mara ñabe pipo yñarua , che-
ribí, nde haíbu, hae ymboete rae 5 Mara.
ñabe pipo yñarua opa teco poriahu nde
heroocä, ymocañy potareymo rae* Gua-
ete catu nde amyrí, cheríbi, egui rami
nde reco habänguépe , mbae bey rehe,
atigapihí quía poriahu rehe yepi eremo-
cañy aña rayí upe hcitíngeíbo.
Mbae rehe panga Jeíu Chrifto o cí
hegni oa rire, guecóbc yacatu mboriahu,
caneo , ñembiahíí oyporara oicóbo an-
gá* Mbae rehe panga oboya reta íbápe
omboyerobia harete oheya, oyehe ñem-
bocarav haguame oübo rae t Mbae rehe
Ee 4
¿4°_ ^ poru agutyey haba
panga Tbápe gueco ubicha oheya , íbípe
oñemomboriahu haguame oúbo rae 5 O
gracia ñandcbe ymee hagua rehe ñote,
A; ete Jeíu Chriflo gueco ubicha apírey
haguä íehe 1 upa gracia rehe oicotebe ri-
re ramo yepe , ndoyapojche amo mbae
«unboae ñandeb: y mee hagua rehe, guem»
bjapccuea^oce. Marañabe tepico ñande
yaytmgei note y gracia , ítí ñabe, angai-
pa rehe ymccañymo r Mara ñabe pico
ñande ndayahaíhuv, he ce ñande reco ubi-
cha hagua rehe íbápe rae > Mará rami
pico ñande, na tecobe apírey rehe ru-
gnaíñamocañy; teo apirear aña rétame
yporara hagua rche catti r T íípS ral oñe-
Bromrrí; Angeles yepe oheya; hae ñande
ndayayepea potari mbae niara y gracia
piocañy hatí hegm > Mbae pico mbae,
chenbi >
T upa raí Xupa gracia nandebe guara
rehe, ycaneo , híay , oñemboe oguero-
pytu raca$oyecoacu quarenta aras he-
roy-
Tefaéreco haba XXXIV. 441?
Tóyrombi ramo oico > heteguetebo rupi
tíaiuguí 09111 íbípebe, o gracia mee ha¬
gua relie ñandebe, hae ñande muí yepe
na ñande angatay hece, tecoporiahu mí-
rí yepe ndayayporaray y gracia raíhupá-
pe, ymocañy potareymo í Mbae rehe
panga munda ha aíbí rami heroapí ramo,
ypoquapí ramo , hae ymbot ríri pi ramo
oico rae í Mbae rehe panga teo upe
yquaypí ramo7 hobapetcg pí ramo , hae
pytuguetébo tembiguay ajoi ñembo^a*
raytabamo oico rae ! O gracia ñandebe
ymee hagua rehe ñote. Hae ñande mbae
rehe panga yaytíngeí ymocañymo yepi
rae ! Tupa upe heco aguiyey ra amo mee
hagua rehe panga rae! Teo apírey hegui
ñande ñepíhyro hagua rehe panga rae!
Aani; teo apírey upe ñande angä , hae
ñande rete meebo catu. Mbae rehe pao-.
ga Jeíu Chriflo cinco mil azotes oipora-
ia , opa hete oñemboi, huguí opa oñe-
momlucas yñaca fetenta y dos ñuatx
mbu-
442 ‘Araporu aguíyey haba
Ribncu oipítera<ja, htigui íbípebe ymoto-
loromo rae \ O gracia ñandebe ymee ha-
gna rehe : ñande aete hugui ñaroyro ? he-
ce ñapyru pyrü y gracia hepiaie moca-
Bytoos nande aete y gracia reytíngeíbo
Sngaipa rehe ñaynupä yebí hete maraney-
ibí , y azote bore ñopü ací catn yebíbo,
Btiati ñamoínge yebí yñacäcutu yebibo,.
hngoí motororo yebíbo rano,
Mbae rehe panga jeíh Chrifto Curti-
^ipohíí rehe obohii omäno haguäme
herahábo 5 hece o pi, hae o po yobay re¬
bebe yyaticapiramo onpangä \ Mbae.
iche panga , mbae píaupia robad oü,
hae heroyro mbiramo monda ha paurne,
ibíra rehe omano angä coíte. O gracia
ñandebe ymboaguíye hagtia rehe ñote.
Hae ñande mbae pangä yayapo ymocañy•
potareymo \ Yayatíca pipo ñande roo
Sngaipaceray Jefu Chrífto Comeo rehe;
jaeü Aani ete$ ñamol yebí cato Jefa
Chrifto Contri rehe , yayuca yebí cato
yepi
Ye$aereco haba XXXlF. '443'
yepi y gracia mocañy ñabo. Mbae etc
co Tupa gracia rae , cheribi! Ehecha ni-
co Jefu Chrifto guguí yepe opa omom-
buca hepí ramo ymeebo ? guecobe yepe
omocañy, ñandebe ymboaguíye potábo.
Ndipori mbae amo Jefa Chrifto ruguí,
hae hecobe ñabe ymboete piräma 5 hae
aipo ramo yepe Tupa gracia repi ramo *
oñemee í Ayebe Tupa gracia hepi api-
reybae > Mbae pabe acoce ymboete píra-
ma. Mbae bey ete ramo yepe heco ramo
Jefa Chrifto repí ramo heco haba rehe
note yepe amo ñamboete opa mbae aco¬
ce rae. Guaete ängä pico, Jesvs Cheyara,
ereñemomboriahu aybetey oreraihupá-
pe, nde recobe mocañymo , nde gracia
pipe oremoingobe apirey mbota raübo:
hae aete ore ytarobabae ñabe, araya nde
gracia rehe oroñembocaray, nde yuca ye-
bí yebibo, Cheyara^ David biñaé i o bo¬
ya rembirure o amotareymbára pau he-
gui, ndoü potay: Ma hi amo pipo, í che
bo-
444 ^ra Poru ägufyey haba
boya ruguí repíre 5 hae gueco mocañy
habanguépe hembirure aü teíngatu rae,
oyapápe. Mara ñabe repico ñande Tíipä
raí ruguí repí, hecobe repi rano , mbac
mírí poriahu rehe, ängapihí raänga rehe
ñaroyro, ymocañy teímo rae í Mara ña-
be pico í teco be apírey meengára Tíipä
gracia rehegna, hecobe repí na ñamboe-
tey mbae pabe acoce rae 5
Ybaga, hae íbí moña hagua rehe
Tupa ñande Yara noñemocanec3y j to-
ñcmoñä íbaga oé pípe ñore curiteí omo¬
ña > haé rami abe toñemoñä íbi, oé pípc
ñoteranoíbí, haeypcra opacatu omo¬
ña , hae aete o gracia mee haguä rehe,
treinta y tres roí oñemomboriahu oicó-
bo$ cinco mil azotes oiporara , oyecoa-
cn , opa guguí omombnca , guecóbe
omocañy, opa mbae íbápegua oheya,
mboriahubo ramo oñemoíngóbo , o
gracia pípe ñande moíngóbe hagua rehej
hae ñande mombae heta hagua rehe ñote
ra-
VJ*»> 'MNMMSr
Tef¿tereco haba XXXll^. 445
taño. Hae gaecóbe yebí nre yepe íbápe
ohobo guetc oheya Sandísimo Sacramen-
to pipe o gracia ñandebe ymboyoa yoa
hagua rehe ñote. Aba rehe panga eguí
rami Tupa raí oñemomboriahubete o i-
cobo ängä , cheríbí \ Tupa amboae relie
panga í Aani $ ñande angaipabiya o amo-
tareymbára rehe, gueroyro hati rehe,
oyuca haré rehe catu. Mbae pico mbae
ore angaipabiya rehe nde rembiapo, Che-
yara! Nde Ruba Tupa recobe rehe eguí
rami nde reco ramo , coterä Tupa am¬
boae rehe arami nde rembiapo rehe na-
ñemondíiche amo rae , Cheyara. Hae
aetc ore nde amotareymba rehe nde yu¬
ca ha rehe eguí rami nderembiapo catu,
che moaracañy che moñeerabeymo; bí-
tebe ndebe ore ypoepi ey haba. Ma hi
anga pico , cheríbí , ndayaey bite Tupa
gracia, hecobe repi mboetebo range > Ma
híamo pipo ñamocañy tei yebi Jesvs
ruguí reroyromo rae í Opa teco ací íbí-
pe-
44^ rAra poru aguiyey haba
pegua yepe amo yaiporara aracañy há-
pebe , ymocañy potareymo, ñande rugiu
amo opa ñamombuca, ñande recobe amo
ñamocañy Tupa gracia mocañy pota^
reymo > aña retamengua teco aci yepe
amo yaiporara heropocopí pota hápe.Hac
ma hi tepico yepi mbáe bey rehe, na aña-
reta poíhu pápe ruguen, na íbápe ñande
hopota hápe ruguai, na Tupa raí ramo
ñande reco haguä rehe ríígual, ñaroyro,
heytíngelbo ñande rete remimbota ängaü
mboaye pota hápe note, aña raí ramo
ñañemoíhgóbo, íbapegua angapíhí apí-
rey mocañymo , hae tata apírey rembia
ramo ñañemoíngóbo coite? Ehendu.che-
ribí, cuña Tupa gracia raíhu parete rem-
biapo, ymocañy potareymo : Mburu¬
bicha amo racohece oyepíamor, Pytíí
amo pipe omondo mondo au ybia guem-
biguay; hope obahemo, omombeü chu¬
pe Mburubicha ñee ; cuña aete curiter
Tupa rehe oyepíamor; hae Mburubicha
reñí-
Ye^aereco haba XXXIV. 4^- /
rembiguay upe :. Ambe range , ndiyabi
típe oiquébo. Acovpe jeíii Chrifto roba-
que oñecu , quice o pope heaoina: A
Jesvs Cheyara ! Ma hl ánga pico cherailiu
pápe eremáno ánga aracae Curucu relie
nde gracia chebe ymee potabo año. Ma-
•rañabe amo , nde moñemoyrorno , che
ymocañyteí, Mburubicha omanobae ra
tnboori potaraübo rae í Ndiyabí aypo,
Cheyara 5 curiaü tamo chereongue rangS
ngatu nde Curucu ípípe obíapi oupanga,
che nde moyro ey mobe, hae nde gracia
niocañy eymobe rano. Chepítybo epe
ängä , Cheyara , aypo rami yyaye hágua
rehe. Aipo oyábo , quice omoínge opí-
tia rupi, ymbobobo : hae obíapi, Jefa
Chrifto Curucu ípípe oyequíka.
Rey rembiguai heco are recháca
oyogueroyque cotipe ? acoy pe ohecha
heongue Curucu ípípe tuguí nurí ey
, í aibí-
44& Ara poru aguiyey haba
mbírepe ytui* Mbae pico mbae , hcy
oyoupe oñemondíita , acoy cuña rembia-
po rechäca 5 hae oñee ra beymo ? oyebí
Mburubicha upeacoy ñemondíita guem-
biechacue mombeiibo* Go rami oico,
cheríbí, Töpa gracia raíhupara, ymboece
ha rano* Cuiiaü tamonde abe egui rami
erehaihu, hae erembcete rae £ Añeingä—
tui nderemocañíiche amo yepi , mbae
bey bey rehe aña mbooríbo. Eyuca nde
rete che raíhupápe ndeyri ndebe ñandc
Yara j nde angaipa eme , hei note 5 eñe-
guahe hey note, eñegtiahe aña hegui,
tai, hae tayi hegui. Emae eme hece , hey
note ndebe 5 na mbae yyabaybae rehe tu-
guai oyerure ndebe biña , nde aete erem-
boetebende rete remimbota angaü> ay-
po rehe ymboaye potaraubo, Tupa ñee
yepi erehaoH eremoñemoyro y gracia
mocañymo > nde anga , hae nde rete
yepe momboriahu, hae yyucábo mbu-
ru.
En>
Ye$atreco haba XXXJV» ^9
Embóete angá , cheribi, Tupa gra¬
da 5 fe boba i ti nde roo reniimbotabay,
eñeguahe opa nibae hupia hegui $ emae
eme nde hegui ymocañy hará rehe 5 ey-
poíhu eme teGo ad tubichabebae yepe,
ymocañy potareymo. Ehecha Tupa gra¬
da rehe año agüíyey yayco qui iblpe,hae
hece abe año aguíyey yayco íbápe abe ra-
none. Tíipa gracia cañy ramo , ñande
tequaray qui íbípe , hafe rire tecobe am-
buaepe abe yepi guarämane. Aipo rehe ||
ndipori l upa gracia ñabe mbae ymboe-
tepí, hae haíhupi rä rano. - .
<" 'I'
j ? i r: t
r t * *» n,
• <
j * %
-- 2 v
JS¡emboe, haé ace recol agmyey renocí
ha 7ecoaca ambuae reheguaé n7 * ■*
* * ***
** * *
* ' * •
* ** ,
*
45° ^ra Poru Agutyty hahä
ÁRETE RENONDE RAMO
guarama.
j j
• v. p t * f r •,
v XXXV.
jMburublchd AÍAyIa marañe j Tupa
Tuba rayi yTupi Raí cíy Efpiritu San¬
to Efpoj’a raihu hagmmi rebe, hae he-
ce yerobia hagm rehe ye$ae-
reco haba.
C O quatía mm raco ayquabee angä
ndebe, cheríbí , íbipegua hegui
nde pía reroba hagua , Tüpängotí año
ymomaebo, opa mbae maiä a$oce angai-
paaño abaetereco hagua > chugui año
ndeyepoíhu hagua, opa mbae mara an-
gaipa moña hatí hegui yepi ndeñeguähe
hagua rano. Hae aete aypo rami nderc-
cora rupití hagua rehe, ereycotebe, chc-
xíbi, poropítybo haamorehe, nde po¬
pí-’
Ye$aereco haba XXXV. 451
pící harä rehey teco márängitu bia rupi
ttdereroata hara rehe i mbae marä hegui
ndepícyro hara rehe rano¿ Hae mabae
amo pipo aypobáe rae > Maria maraney
ängáipabiya rehe ñeengára i yporiahube-
teco haranoi !
Haé año raco poropítybo ha ypoacá
tápichareybae 5 haé mboroporiahuberc-
Coya , Tupa gracia rerequa * haé ycnbo-
yao ha j haeaño Tupa moñyro ha ñau-
debe 5 hae año quarahí pora co tecobe
pytíinday pipe poroe^apé ha 5 haé año te¬
co marangatu rape , yeupi ha íbápe ace
reraha hara 5 hae año rano íbaga roquen**
du^üTupa robaque ñandereyqüe hagua,
haé año Tupa quaahaba ci, hae yerobia
habaci* chugui quíhíye i hae haíhu haba
el rano.
- Aypo rehe co , cheríbí , ayquabee
angá ndebe co quatia Tupací raihubari-
guá, hae ymboyerobia rehegua > haé
©mombeií ndebene haíhu agulyey hagua
vira pora aguiyeyhaba
teco, hae ymboyerobia haguä reco rano.
Nde aete ymongetaaguíyey ramo.ymon-
seta rehe nde caneónde ramo., haíhuba-
ri ereñemboacubone > hae haihu pipe
ereyohu , hae ereyecohu ranone yporo-
poriahubereco rehe ang, hae yepi guara¬
ña : Quioperant m me ,nonpeccabunt,
& qm iihctdant me Vitam <eternam
habebunt: yñeengue marängatu rupnhaé
meo che mboyerobia , hae che.ralhu pa¬
ra , angaypa hegui oñepíhircne, hae te-
cobe apírey rehe oyecohune , hey cherí-
bí. Aypo rehe angaypa hegui ereñepíhr-
rómbotaramo, ereycobe apíreymbota-
ramo rano, Tupact terelraihu opa nabas
Tupa remimoñängue acoce; hae terem-
boyerobia teco agtiíyey pipe , heco ma¬
rangatu recoábo. Hae nde rehe yñanga-
reco ranao, aye nde aene; haete hae nde
poeya ramo , guaete nde amyrine , che-
ribí; erecañy tcl yepi guaränaane. Aypo
rehe Tupa ñande Yara Mana maraney
ral-
Tccamco haba XXXV. 45*3
raíliu apírey habari eyecaereco haihu ha-
guamárl í
Mbae raSnga catnpírí hagua rehe ri¬
co yaheca mbae raanga hupigua , opo-
rombotabí eybae , hae ypípe cata mbae
ñahaanga coíte. Eguí rami abe Tupäcí
raíhn hagua rehe , ñamae Tapa heco quaa
parete haíhu haba rehene. Tupa ño co,
chenbí, Tlipací ohaíhu heco haíhu pi¬
ra mbete reco rupi, haé año yquaapa ra¬
mo oícbbp. Ohaíha co Tupa ñande Yara
Señora Santa Maria maraney opa guemi-
moñangue acoce, Apodóles a<joce , San¬
tos opacatu acoce , Angeles acoce, Che-
rubines yyaraquaabebae , hae Serafines
yporaíhubebae acoce yepe rano. Maria
maraney rehe , haíhu pápe , ymboyerobia
hápe íbaga: omoña, hae íbí abe ypóra
opacatn rehebe. Opa teco aguíyey gue-
mimoñangue ñabo ñabo upeguemimbo-
yaocue, Maria maraney mbípe omo-
noo ymboatí racúbo.
Ff3 Ay-
454 poru aguiyey habü’
Aypo rami abe Tupa, nande Yar*
nanderubipí angaipa rire , íbí nomocañli
-ñanderubípí rebebe 7 chugui are ete rirc
yepe Maria ñemoña hagua* quaa pápe*
Abae aguí oírande cherembiaíhubete ra
Maria maraney oñemoñane , oyapápe;
hece abe ara nabo íbí nomocañíí angai^
pa rehe yepi, Maria raíhu pápe yyipíbe-
ramp ñande ramo oñemoña $ hae teca*
tuay oiporabo o cí rama , híe maraney>
me oñemomitábo. Hece abe yyípíbe ra^
mo guguí omombuca , guecóbe orno-
cany , ana hece ypoco hegui, yñemoña
ípr ramobe angaipa hegui ypíhíromo. 1
Opa guemimoñangne cañy amo nom-
boacíyche , Maria maraney cañy mboa^
CÍ ñabe, Guemimoñangue opacatu ohaí*
hu ñande Yara, gue^aii ñabe > Maria ma¬
raney aere ohaíhu ocoraco , opía ñabe
etey ; Ndipori nico mbae ñande pipe hai-
hupí, ñande pía ñabe ; ñande re<ja cañy
na mbae ríigual ñandebe, ñande pía reco
bítc
Tecaereco haba XXXlf. 455
bítc ramo > opa mbae amo ñamocañy,
ñande pía cañy hae y man o potareymo:
eguí rami abe ñande Yara Maria maräney
ohaíhu , cheríbí 5 hece hembiapo rehe
creyquaa haíhu habane. Mboraíhu nico
hembiapo rche catu oyequaa. Mboraíhu
tubichabae , hembiapo tubicha abe* mbo¬
raíhu mirí, hembiapo mírí abe gueco
rupi, Ayebe Tupa ñande Yara María raí-
hu haba ndahapiehari rae haé íbápe yho ey yacatu ndaheco
angapíhí catuy nünga, guobaque hereco
o Li;ri Ff4 ef-
45 6 • Ara poru aguiyey haba
eymo. Co nico , cheríbí Tripa nande
Yara Maria maraneyraíhu haba amboye*
quaa mirranga ndebe, nde abe haíhu ha-
guámari * Mara ñabe amo pipo nde pía
eremoí mbae ambure rehe rae í Maria
rnaiäney hegui ypesbo ^Mahiamo pipo
Tupa ñande Yara haíhu apírey recháca,
nde abe nderehaíhuyce hemimoñanguc
pabe acoce rae * Haé año nico Tupa rire
papiderezaii rapicha ñote ruguax , nde
pía ñabeíngatu , erehaíhune , cheríbí,
mbae pabe acoce. Ndipori nico mbae
amo 1 upad üabe yporäbae, cotera yma*
rangatubae, cotera hecoubichabae. l |
Ndipori Tüpací ñabe, cheríbí, mbae
amo haíhupí rama, Tupa rire, Aypo re¬
he terehaíhu angá opa hemimoñanguc
a^oce; hae haíhu haguä rehe eyerure y
membí JESVS upe y gracia rehe, Tupací
año toyco nde píape, nde maendua pipe
abe: chupe año eñemee nde pía guetébo:
faece año tandeangapíhíyepi, mbae am-
buae j,
rv/Vft 1
Ye$aéreco bäbä, XX1&» '457
buae amo porangereco potareymo>
ymoyro año abe tereipoíhu, hae terem-
boaci opa mbae mara guibe. Ehecha,Tu-
pací raíhu na yríi quaabae ruguäi, mbae
mbuae raíhubai nde piape hínamo, Tu-
pací raíhu ocañyboyne,
Yma Philifteos Tüpa rerobia harey^
©Tupa Tupa aü robaque Altar ahpce
omoí caramegua Tupä poroquayta ríru
Tupäcí maräney raangä. Yeybe ramo
oyque oTupa Tupa aü recháca , hae
oyohu íbí rupi ytui. Ohupi yebí Altar
ahoce acoy caramegua Tüpací raanga
robaque ynonga. Pytíi ramo oä yebí íbi-
pe, hae oñeacamondog. Egui rami * abe,
cheríbi, Tvípäcí raíhu ndoypotay mbo-
raíhu bay guobaque. Caramegua haangá
biñae ndogueroocay Tupa Tüpano au
guobaque $ bítebe Tupací maraney. Egui
mbae bay nderembiaíhu nde Tupa Tupa
aü ramo oico ndebe, Tüpäci rehe erem-
boyoobaque pota ramo , nde pía ahoce,
Tu-
‘45 S o fAra porti aguiyey haba
Tupid ndemombo oyeheguine , hac
mbae bay erehaíhu yebí ramo ymoyro
yebibo ndeacä mondog ndemöcañy*
wone.
Hae aete, cheríbí, co nde Tupad raí-
hu na mboraíhu rey rugu5yíchene> mbo-
ráíhu hembiapobae catune, tata ete Sa¬
be, Mboraíhu rey tata raangi rapicha, na
hembiapori. Chatepaco tata raanga, tata
rechacába yepe oguereco bina ? hae aetc
ndoporoe^apey , ndoporomboacuy, hac
ndóporoapíí: tata ete catu ñande re<jape,
ñande mboacu, hae ñande rapí abe : ñu
rehe oyepotaramo , curitex opa ombo-
ciKjugue. Tata ete ndahecoírübae ríiguax
oyepota hague oyepípe ogueroba tata ra¬
mo ymoxngobo. Aypo rami abe catu
Tíipací erehaíhune , cheríbí , ndereco
pora pipe , Tupa ñeS mboaye pipe , Tu-
paci remiporangereco mboaye pípe,hem-
biabaetereco hegui nde ñeguahe pipe, Tu-
pací raíhu nayruyche nde piapene, mbo-
raír
Ye aereeo baba XXW. 45 £
raíhuambuae rehe, mboraíhu bay oha-
pípane nde pía hegui heytipabo. Eguí ra¬
mi hembiapo ey ramo, na mboraíhu ru-
guai, mboraíhu raanga note: aypo rehe
mboraíhu aguíyey mboyequaabo, na ere
yepi chupe nde cí ramo herecóbo , nde
pía guibe henoibo anga haíhu rací hegui;
Tupací maraney, hemimoñangue pa-
be acoce hecoubichabae, ma hí amo pi¬
po chereco poriahu rehe guimaebo , hae
cherembiapo aíbi marandece rechábo,
ndaypoíhuyche checí ndebe che é raeí
Hae aete che aíbíbe ramo yepe , checí
nde ayete. Nde Tupací tecatuay, checí ra¬
mo abe ereyco, nde membí Jesvs omäno
mbota ramo, chebc checí ramo nde mee
hague rehe. Ayete che angaipa omoran-
gue pota bina, checí ramo che nderere-
co 5 haete Jesvs remimborara , hae huguí
che pítybo checí ramo nde mee hague
chebe yrängue ey hagua rehe. Aypo rehe
checí hae pota anga ndebe , che malan¬
ga-
4 Ära por ‘ti ‘aguiyey haba
gätu ey ramo yepe , nde chereroyro ey
hagiiä rerobiabo. Eneí angaro , chccí ra¬
mo eycobo anga j ehecha uca checí ramo
ndcreco. Haechepuáhe rací rendu pota-
rey ramo checí che é ndebe moarua po-
tarey. ramo, terehendu aube Cheyara Jc-
svs omano mbota ramo oyehe oñanga-
recobeymo, ndebe che mee hague ñee
poromoangapíhí catu pipe : Ecce filius
tuus : eupe temnga nde membí, oydbo
angá ndebe.
Chatepico nde membí, cí Mburubi-
cha 5 chatepico ayu anga guiyeytíbo nde-
robaque ndepí rehe giiiyeyurumboyábo.
Eroyró eme anga nde membí ramo che-
reco 5 Jesvs nde membí tendotara nde he*
gui cheraíhubari capii aramo oabaecue,
hae ndeyrunamo oga poriahubíme oico*
baectie , hae nderegapo ramo cheraíhu
rací hegni Curucii rehe omanobaectie
angá nico omboaguíye chebe nde membí
ramo chereco haguá guecobia ramo che
mee-
■ Ycfaereco haba XXffl. '¿\St
íneebo ndebe. Curiaü tamo íbi guetebo
Jesvs omboyeiobia oTupa ramo hereco^
borae ! Curiau tamo ride abe nde mbo-
yerobia ychí tee ramo ndererecóbo rae
no! Eneí che pítybo epe angä cí marängí-
tu nde membí reco rupi cherecobe ha-
guä : emee chebe nde membi ramo che¬
nco pipe chereco ubicha quaa haba: emee
abe rano nde’niembí ratilo chereco mbo-
ayecatu haguä ; emee abe coite rano ai>
gaipa año opa mbae niara guibe che yya-
baetereco haguä , opa mbae pöromoan-
gaipa hegui che ñeguähe hagua rano ; an-
gaipa año nico nde membí ramo chere¬
co omomara $ haé año abe ndoypotay
nde cheraíhu , hae che nderaíhu habängue
che pía guetébo abe omomarangue rano;
Aypo ramiangá tiyayechecí marängätu.
Amen.
r ” , 4 f t * ’ • * C f-*r ” ,V
■ < í . t » . . i
cr>
Nemboe , hae teco aouyeyrenocc ha¬
ba , fol. 64. bae ¿41. pípema. ■
rAtá pora aguíyey baba
*» • ’TV
Jpahape co quatio, mongeta haré hat
hendu ha rera upe ñec miru
i
I I H
i* 'si .i
II ¡ •:
I ■;
r, j!
N Ambií opa ndé tembiapo ra amom-
beü ndebe j ndé rembiabaetereco
j| lama ámboyequaá 5 nde ñeguähe hagua
í abe ahecha ucá ndebe. Ayebe ndipori nde
yecopia hagua Tupa hegui : ndayqüäay,
ndereichené: Tupa gracia ndarecoy, nde-
reiché. Tupa ñandéYarä ö gracia ornee
ndebé vepi > nde catu ndereñepítybo uca-
11 s cey , yñee nderehenducey. Ereyco teíne,
cheríbi * acoy coga bay Salomon rembie-
i I chacué rapichá* omoatyro rire yepe, güay
I I yebíyebi rire yepe , ñuati ñote omoñe-
moña. Ereicöteíabc ranone * acoy ibal
bay nabe * otiqua porara ramo yepe* gue-
bíca ramo yepe * íbí quíra pora pipa
guembípiatí ramo yepe , ndia potarú
Aypo rehe yyara oyahía, tatápé ymom-
bóbo, hae acoy coga bay ñuatindi oca-
neo
Te^aereco baba XXXV.
Deo tel hague rehe, rata omboya, hapí-
bomburu, Eguírami abe Tupa ndere-
recone , cheribí, coquatia pípende mon-
geta mboaye ey ramo. Ehecha nde tabí
ramo, nde mboaraquaabcne , mbía am-
buae guibe nde mboebe hague rehe > nde
ñabe, mbia ambuae omboe ramo, curi-
teibe amo nde heguibe ymarängätu. Ay-
po rehe cquíhíye , meguaí ñande Yara o
gracia ogueroba nde hegui, ambuae upe
ymeebo ne$ haende, nde porerobia ey
rehe, íbaí bay ñabe ndeahía , Aña reto¬
me ndereytíbo ne. Egui rami nde reco
hegui , eñemomburu ängá r cheríbí,
emongeta nde pía guetébo co quatia mi¬
ri , hae emboaye catu angá yñee rano, na
petei ara ruguai, yepi catu nde recobe
pahápebe herobahemo. Hae ymboyabai
ey hagua, eyerure ymongeta ñabo re¬
monde Eípiritu Santo upe y gracia rehe,
co ara aube tayco mara eme Tupa upe’,
cyábo. Hae co£ ramo aypo tere yebí:
Cq
JC8 /8*12 1
4^4 ‘Áraporu aguiyey haha
Co ara na zngaipa hagm nigmi
rami ymboyabay hcgui , tefeipih
nde Sngaipa ey, hae Tupa ñee ■ro¬
nde mano hápebe herobahemo än
te. Tüpä ängä tandepitybo’ * c
aipo rami nde ymboaye haguämi i
gracia ypoacabebae, ymbaraetebe
pe 5 haere ymboaye liague roba;¡
tornee ndebe torx apírey , Jeíu
guai tee, oírunamo 7 hae Eipiriti
ymnamo hecobe apíreybae
omaehápe, Amen*
LAUS DEO